Kazenka's Blog

Tiếng mùa xuân

2012-01-23T18:10:00.003+07:00

Khi tôi tỉnh dậy sau giấc ngủ trưa, ngoài trời nắng nhẹ. Vơ lấy cuốn sách, tôi đọc tiếp đoạn Kundera viết về sự thay đổi quan điểm, về những con đường trong sương mù. Trong ánh sáng lờ mờ hắt vào từ ngoài hiên, tôi ngồi im lặng giữa căn phòng.

Năm nay với tôi mùa xuân tới chậm. Đến tận chiều hôm qua tôi mới nghe thấy âm thanh và ngửi thấy mùi của nó. Lòng yên thì mới chạm vào được sự dịch chuyển của mùa. Tôi đã đi qua một năm không yên. Như một người trước từng đợt sóng biển.

Đặng Hữu Phúc và Phan Đan đã cùng nhau tạo ra những viên ngọc cho ca khúc Việt Nam. Mỗi mùa, tôi chọn một romance của họ để nghe. "Cơn giông" cho mùa hè, "Hoài niệm mùa thu", "Ru con mùa đông" và "Tiếng mùa xuân" cho mùa đang qua.

"Tiếng mùa xuân" qua giọng hát Ái Vân

Rụng lá trong vườn, động gió ngoài khơi
Đợt sóng xô bờ đọng ngân bờ xa
Tôi biết em qua vùng mênh mông nhớ

Làm cánh ong vàng, làm tiếng mùa xuân
Làm nắng êm đềm, làm quãng đường mưa
Tôi dẫn em sang miền quê yên tĩnh

Và mặt trời, mặt trời sáng giấc mơ vòm cao
Và nụ cười, nụ cười sáng đoá hoa tình yêu

Phà Thủ Thiêm

2011-11-26T12:56:00.003+07:00

Hầm Thủ Thiêm thông xe đã gần một tuần nhưng sáng nay tôi mới có dịp thong dong tới xem. Cảm giác đi dưới lòng sông trong đường hầm bê tông không có gì đặc biệt. Tôi nghĩ bụng rằng nếu bao quanh đường hầm là những khối thuỷ tinh trong suốt thì chắc sẽ thú vị hơn nhiều. Vừa chạy xe vừa ngắm cá bơi, nhìn rong rêu trôi, rồi thi thoảng lại có những chiếc tàu chiếc ghe từ trên mặt sông theo nắng là là soi bóng xuống đường mình đi thì thích biết mấy. Qua bên phía quận 2 được một quãng, tôi vòng xe lại. Đang định xuống hầm lần nữa để về quận 1 thì tôi chợt nhìn thấy tấm biển chỉ dẫn lối vào bến phà Thủ Thiêm. Gần mười năm sống ở thành phố này nhưng tôi chưa một lần trên phà qua sông Sài Gòn. Hôm bữa đọc Tuổi Trẻ thấy nói tháng tới bến phà ngừng hoạt động nên tôi nảy ra ý muốn đi một lần cho biết.

Bến lèo tèo khách. Vài chiếc xe đạp, dăm chiếc xe máy, một chiếc xích lô chở khách nước ngoài. Phà ngang sông. Ngước mắt nhìn toà nhà cao vút hình bắp ngô ở bờ bên kia, tôi lại ngẫm ngợi linh tinh. Rồi đây sẽ có những chiếc đò chiếc ca nô du lịch đưa khách qua sông với giá vé gấp vài chục lần chuyến phà tôi đang đi. Đường sông hiu hắt mấy chiếc xuồng. Hình như người giàu ở nước mình hiếm ai có máu sông nước thì phải. Tôi chưa thấy mấy tờ lá cải đưa tin đại gia này thiếu gia kia mua du thuyền, mà toàn thấy mua xế xịn, phi cơ. Nhưng tôi cho rằng chơi du thuyền mới thật là cái giàu chân phương, khác biệt và đẳng cấp, vì khi lênh đênh thì chỉ có ta đơn côi cùng con nước và bầu trời, chẳng mấy khi được ai xuýt xoa hoặc làm ai vẹo cả cổ ngước nhìn, như lúc ta vù vù xe đẹp qua mặt người đời hay bay phà phà trên đầu nhân dân.

Phà cập bến. Ơi bến Thủ Thiêm, hẹn mi ngày trở lại khi ta có du thuyền. Tôi nhoẻn miệng, đút tờ vé hai ngàn đồng vào túi giữ làm kỷ niệm rồi phóng xe lên bờ.

Bạn cũ

2011-11-25T11:28:00.000+07:00

Lâu lâu, tôi lại có dịp gặp lại một người bạn thời phổ thông. Có người là bạn và có người là bạn thân. Giữa những kỷ niệm xưa và tình hình hiện tại là sự im lặng. Nhìn vào mắt bạn, tôi nhận ra chúng tôi đều đã đổi thay. Ánh mắt chúng tôi kiếm tìm những điều khác trước và khác nhau. Sự chân thành có thể làm nhòa đi khác biệt trong giây lát, nhưng không thể lấp đầy một khoảng trống vô hình. Khoảng trống ấy không được tạo ra từ việc chúng tôi sống ở những vùng địa lý cách nhau hàng nghìn cây số. Nó đến từ độ dài của khoảng thời gian chúng tôi sống xa nhau.

Thời gian ngăn cách chúng ta trong đời.

Đôi mắt mẹ

2011-08-11T19:16:00.002+07:00

Tôi nhớ đôi mắt mẹ trong những ngày ấy. Thờ thẫn, âu sầu và vô định. Bằng sức mạnh nào mà mẹ đã vượt qua được? Mẹ nói, đó là vì các con. Giờ đây, tôi nghĩ tới mẹ như một điểm tựa tinh thần sau cùng. Nếu một ngày kia đến, không biết tôi có còn ở lại.

Ôi hàng cây xà cừ trút lá giữa mùa xuân.

Mưa bão

2011-07-30T17:59:00.001+07:00

Gió lạnh lùa
giữa lòng trống
buốt lặng
một trái tim run.

Bên ngoài
ánh sáng tối dần
tối dần
chỉ còn tiếng mưa
từng giọt
rơi
rơi
rơi
vào đêm sâu
một ngày cuối tháng Bảy.

Trong vườn

2011-07-16T11:20:00.000+07:00

Trên đường về nhà tôi cảm thấy kiệt sức. Người lả ra. Tôi nghĩ tới một khu vườn nhỏ, có thảm cỏ, có bóng mát và tiếng chim, để tôi có thể ẩn mình trong đó, xa cách cuộc đời.

Mấy tháng nay óc tôi không thông suốt. Có chuyện gì chưa rõ cứ gờn gợn trong tâm trí tôi. Trực cảm của con người về những điều gần gũi và gắn bó với mình ít khi sai. Và sau cùng, chỉ còn lại con người ấy đối diện cùng sự thật.

Phục Sinh

2011-04-24T08:26:00.001+07:00

Tối qua, tôi đi cùng hai người bạn Công giáo đến Đại chủng viện Thánh Giuse để dự lễ Phục Sinh. Tổ chức trong khuôn viên của một học viện Thiên Chúa giáo nên buổi lễ giản dị, ấm cúng và không có quá nhiều người tham gia. Thỉnh thoảng tôi hòa thanh cùng cộng đoàn người Công giáo cất lên những bài thánh ca in trên tờ gấp. Một trải nghiệm tôn giáo nho nhỏ. Gió từ sông Sài Gòn thổi vào nhè nhẹ, mùi hương thoang thoảng, thánh nhạc du dương, làm tôi chỉ muốn gật gù. Ai đó lên chương trình hẳn là đã tính tới vấn đề này. Cứ chừng dăm mười phút, người chủ lễ lại yêu cầu cộng đoàn đứng lên, khi thì nghe trích đọc Kinh thánh, khi thì đáp lời hát, làm tôi có muốn ngủ cũng không được.

Dù đã có vài thoáng xúc động khi nghe gần một nghìn người Công giáo trầm hùng cất lên lời nguyện Amen, nhưng cảm giác rõ nhất của tôi trong gần hai tiếng ở đây là sự bất lực khi muốn thâm nhập vào bầu không khí đức tin của họ. Hệ thống từ vựng và điển tích Thiên Chúa giáo là cản trở đầu tiên, nhưng dù vậy, đức tin có lẽ không phải là một cái gì đó có thể diễn đạt bằng ngôn từ. Không ai có thể làm người khác hiểu được đức tin của mình. Không ai có thể làm người khác biết được Chúa của mình ra sao, cho dù tất cả đều gọi chung Chúa là Chúa. Đức tin hoàn toàn là một trải nghiệm cá nhân. Người ta chỉ có thể chia sẻ cho nhau những kinh nghiệm trên hành trình đi tới đức tin.

Sẻ nhỏ

2011-04-04T19:32:00.002+07:00

Mưa tối. Có con sẻ nhỏ đậu trên thành cửa sổ phía sau phòng. Tôi ngó nó, nó phập phồng ngó tôi. Chắc sẻ hoảng lắm, nhưng ngoài trời mưa lạnh và hẳn là đang đói và mệt nên nó đành liều vậy. Tôi lấy ít gạo cho vào cái muỗng, pha chút nước, gí gí vào mỏ nó nhưng nó lảng tránh. Ra ngoài một lát, lúc quay vào tôi thấy sẻ lim dim. Tôi tắt đèn. Khi nó ngủ dậy, mong sao trời tạnh và nó còn đủ sức để trở về tổ.

Những con chim cô đơn là những con chim đang rất buồn. Con chim tha về từng cọng cỏ khô. Con chim hót một mình trong mưa. Và con chim tiến thoái lưỡng nan.

Vườn riêng

2011-03-23T22:20:00.003+07:00

Con người cá nhân của cô giáo Hạnh không hoàn toàn biến mất trong "Trăng nơi đáy giếng". Đấy là một buổi tối trời mưa như tối nay, xong xuôi việc nhà, Hạnh ngồi vào bàn và làm thơ. Nhận thấy ánh mắt chồng hướng về mình, chị giấu vội tập bản thảo rồi ra với đứa con của chồng... Tình tiết này không có trong truyện ngắn nhưng lại rất gần gũi với không khí của truyện. Hạnh trong đó vì chồng quên cả bản thân nhưng cũng vẫn có những ước mơ thầm kín cho dù thật nhỏ bé và giản dị. Một Hạnh rất con người, khác với Hạnh - con chiên tử vì đạo như cách bộ phim thể hiện.

Hai bài thơ của Thảo Phương được sử dụng trong phim là "Người đàn bà có tấm khăn choàng" và "Mảnh vườn riêng". Khi xem phim tôi bật phụ đề tiếng Anh để tham khảo vì có những chỗ nhân vật nói giọng Huế rất khó nghe ra, do vậy mà tôi thấy người viết phụ đề dịch "vườn riêng" là "secret garden". Một cách dịch rất thơ và trong trường hợp này, tôi cảm thấy chữ "secret" trong bản dịch gợi mở hơn chữ "riêng" trong nguyên tác.

Kết phim là cảnh Hạnh chăm sóc vườn cây một mình với bài thơ. Trong cuốn tạp văn "Không gian tiệm nước", khi so sánh Sài Gòn - Huế - Hà Nội, Lê Thiết Cương viết, "Thổ chủ tĩnh, thủy chủ động. Người Hà Nội, người của đô thị trong sông khác với người Huế, người của đô thị vườn và khác với người ở Sài Gòn, người của đô thị kênh rạch. Huế cũng nằm bên sông nhưng người Huế nghiêng về chất thổ, người Huế khép quá, đóng quá, kín quá, thủ cựu quá...". Nhận xét vừa rồi có vẻ rất ứng với phim "Trăng nơi đáy giếng". Cũng dễ hiểu bởi vì nó là tác phẩm điện ảnh của một đạo diễn người Huế dựa trên cốt truyện của một nhà văn người Huế.

"Mảnh vườn riêng" là tên trong phim, còn chưa rõ tên gốc là gì. Tìm kiếm trên mạng tôi thấy có người đề là "Vườn xuân". Trong thư viện khoa học tổng hợp hình như không lưu trữ tập thơ nào của Thảo Phương.

Nghe Hồng Ánh đọc "Mảnh vườn riêng"

MẢNH VƯỜN RIÊNG

Em tìm kiếm mảnh vườn cho riêng ta
Nơi chỉ có em và anh trong đó
Nơi chỉ có anh cùng em và cây cỏ
Để ta nghe lòng mình khi cơn gió thoảng qua...

Em tìm kiếm mảnh vườn cho riêng ta
Nơi bóng lá xanh rập rờn nắng gió
Nơi anh và em bình yên trên thảm cỏ
Xa cách cuộc đời

Em chỉ kiếm một mảnh vườn riêng thôi
Bởi cuộc đời không có thật
Và tình yêu...
Tình yêu không ân hận
Để ta nhớ nơi ghi dấu ấn cho tâm hồn

Khi chiều về cây lá cũng bâng khuâng
Em lại thiếu anh -
Ôi thiếu vô chừng
Hãy ở lại cùng em nơi vườn xuân hoang dã
Để em nghe tiếng thì thầm của tình yêu nghiệt ngã - si mê...

Trăng nơi đáy giếng

2011-03-06T19:19:00.004+07:00

Con người cá nhân của cô giáo Hạnh gần như biến mất trong phim "Trăng nơi đáy giếng". Thế vào đó, ở chị, là con người của đức tin. Từ tôn thờ Ông Chồng tới tôn thờ Ông Tướng, đó đơn thuần chỉ là sự dịch chuyển đức tin này sang đức tin khác. Nhưng biết nói thế nào về cội nguồn của những đức tin tới mức quên mình đó? Chúng từ đâu đến? Sự biến mất của con người cá nhân ở nhân vật Hạnh là điểm chung của phim và truyện, nhưng cách thể hiện sự biến mất ấy lại tạo nên sự khác biệt rất lớn giữa hai tác phẩm. Khi đọc truyện ngắn cùng tên, với những đoạn tự sự của Hạnh, tôi có cảm giác chị đã không ngờ tới việc sẽ bị tước bỏ dần dần những gì mà mình yêu thương nhất. Một trạng thái bị động và hụt hẫng thật thông thường, ngược lại với những gì mà tôi nhận thấy từ phim, Hạnh trong phim chủ động và bình thản đến bất thường. Đạo diễn đã dùng những trường đoạn cung phụng chồng để cố gắng diễn tả thân phận bi kịch của người vợ - Hạnh. Nhưng cách diễn đạt có phần cường điệu đã làm tôi liên tưởng tới một con chiên với những nghi lễ trước Chúa. Hạnh trong phim cũng vui, cũng buồn, cũng đau đớn, nhưng cảm xúc ấy sao thật khó sẻ chia thấu hiểu, bởi lẽ dường như chúng xuất hiện từ mối quan hệ khép kín giữa Hạnh với đức tin khó lý giải của chị, chứ không phải hướng tới sự đồng cảm giữa nhân vật với khán giả. Nguyên nhân chính yếu của điều này có lẽ là do những người làm phim đã có sự tìm tòi lối diễn đạt nội tâm không tương xứng với công sức bỏ ra cho việc mô tả hành vi hướng ngoại. Diễn tả những tự sự văn học bằng ngôn ngữ điện ảnh là một việc làm mạo hiểm mà nếu không khéo, bộ phim sẽ trở nên vô lý và hời hợt.

Sách cũ đầu năm

2011-02-09T10:33:00.000+07:00

Sáng mùng một đang chưa biết sẽ đi đâu thì tôi chợt nghĩ tới đường sách. Đường sách lại thông ra đường hoa, vậy là một công đôi việc. Tôi làm một vòng quanh các khu trưng bày rồi dừng chân trước quầy của thư viện tổng hợp thành phố. Mấy kệ sách cũ của họ quyến rũ tôi nhiều hơn hẳn so với phần còn lại. Dù vậy, khi nhìn vào những cuốn sách đa phần được đóng bìa cứng cẩn thận nhưng bên ngoài chỉ dán ký hiệu mà không có nhan đề, tôi bỗng thấy nản. Không còn cách nào khác, tôi đành mượn chiếc ghế rồi ngồi mở từng cuốn ra xem tên và lựa chọn. Được một lúc quay ra thì thấy hai người thủ thư đang rung đùi nhìn tôi cười cười. Nếu là tôi thì chắc tôi cũng cười thôi vì sung sướng quá, bỗng dưng không biết từ đâu ra anh chàng tự nguyện ngồi xếp lại đống sách cho gọn gàng giùm mình.

Cuốn đầu tiên mà tôi bắn hạ là "Mắt biếc", bản in lần đầu năm 1990. Đó là cuốn duy nhất của Nguyễn Nhật Ánh mà tôi tìm thấy ở đấy khi đó. Tiếp đến là "O Chuột" của Tô Hoài rồi "Vàng và máu" của Thế Lữ, hai cuốn này đều được in ở miền Nam trước 75. Tôi chạm vào "Tên của đóa hồng" khi mấy ngón tay đã lấm lem bụi bẩn. Cuốn này không được đóng bìa cứng. Khi cầm nó lên, tôi bất ngờ và mừng rơn vì đang tìm nó từ mấy tháng nay mà chưa thấy. Trên mạng có bản điện tử nhưng khi xem qua lời giới thiệu và cái sơ đồ tu viện thì tôi quyết định sẽ chỉ đọc nó trên bản giấy. Bây giờ đọc nó xong rồi thì tôi thấy việc đầu năm du xuân, rồi tình cờ tìm ra cuốn truyện trinh thám có nội dung xoay quanh những cuốn sách cổ trong một thư viện giữa những cuốn sách cũ mang ra từ một thư viện, là một điều gì đó vừa may mắn, vừa lạ lùng thú vị.

Phương thức trao đổi và bán sách cũ với giá tượng trưng vào dịp Tết làm tôi nghĩ tới chợ Viềng mùng 8 Tết ở quê mình. Những cuốn sách đều đính kèm cái bao giấy đựng tờ phiếu ghi tên những người mượn (đã được ký hiệu hóa), đi kèm với ngày tháng và dĩ nhiên cả số tiền phải trả cho thư viện. Nhìn vào bao đựng và tờ phiếu, có thể nhận thấy chất giấy, chất mực bút bi Việt Nam đã thay đổi như thế nào từ những năm 1980 cho tới giờ, hay giá trị tiền ở từng thời điểm cho mượn sách. Ngoài ra, còn có thể biết được gần đúng số người đã từng đọc mỗi cuốn, mức độ quan tâm của độc giả tới nó, rồi các khoảng thời gian nó phải nằm trong kho trước khi được động tới... Như vậy ngoài giá trị tự thân, mỗi cuốn sách cũ trong thư viện khi mang ra thị trường còn mang thêm giá trị gia tăng từ sự lưu giữ những thay đổi theo từng thời kỳ. Vậy nên mức giá 10000 đồng cho một cuốn bất kỳ, có thể nói là người mua thích sách cũ như tôi cảm thấy quá hời.

Chiều mùa xuân

2011-02-05T18:26:00.002+07:00

Chiều về, gia đình ghé thăm nhà người quen bên quận 7. Ngôi nhà rộng và thoáng. Gió lồng lộng thổi ngoài hiên. Bất chợt có tiếng leng keng. Tôi thẫn thờ mất vài giây rồi mới đưa mắt kiếm tìm nguồn âm thanh. Chiếc chuông gió treo bên cửa ra vào. Trong vài giây thẫn thờ ấy, tiếng chuông gió đã đưa tôi về một chốn xa vắng nào đó mà tôi không kịp nhận ra. Thực tại đang là mùa xuân nhưng sao tiếng chuông gió lại làm tôi nghĩ đến Thảo Phương khi bà nhớ về tiếng chuông chiều mùa đông. Những thanh âm không ngờ, lan truyền qua môi trường gần với chân không, xuyên thấu và làm tâm hồn run rẩy.

Tết 2011

2011-02-02T14:48:00.003+07:00

1. Nếu đợt giáp Tết năm trước tôi chơi dài thì năm nay ngược lại, tối mặt tối mũi cả tháng ở xưởng cho tới tận chiều 29. Ra Tết còn nhiều hứa hẹn hơn nữa. Đâu rồi những ngày thong dong khắp Sài Gòn trong mùa xuân. Tuần vừa rồi tôi hay đi làm dọc theo Lê Văn Sỹ. Mới được dẹp bỏ hết lô cốt cách đây ít lâu nên đường vẫn chưa đông người qua lại, không xe buýt và ít taxi. Đi trên con đường ấy vào một buổi sớm và để cho cơn gió mát lạnh ùa vào lòng mình, tôi biết mùa xuân đã về. Sài Gòn mùa xuân như là Sài Gòn của thập niên 80 thế kỷ trước trong trí tưởng tượng của tôi.

2. Sáng nay tôi mang xe đi rửa ở một tiệm trên đường Bà Hạt. Tiệm nằm cạnh một gốc cây lim xẹt già. Đang mải ngắm hoa vàng lốm đốm trên mặt đường rải nắng, tôi chợt thấy hai ni sư mặc áo cũng vàng đang đi khất thực ngang qua. Người trước, người sau, chân trần chậm rãi bước từng bước lặng lẽ trên những cánh hoa. Khoảnh khắc ấy thật đẹp quá nhưng tôi cũng đành để nó trôi đi thôi vì không có máy ảnh bên mình.

3. Cũng trong lúc ngồi đợi, tôi để ý hình mặt con mèo dễ thương làm bằng nhựa cứng dính trên đầu chiếc chìa khóa xe. Trước giờ tôi vẫn băn khoăn không biết vì lý do gì mà người ta lại dán nó ở đó. Nhưng hôm nay, trong ngày cuối cùng của năm cũ, nhìn nó tôi nghĩ tới năm mới, năm con mèo. Ngay lập tức tôi mở ví lấy cà vẹt xe ra xem và mỉm cười. Ra là thế. Chiếc xe mà tôi đang đi, bố tôi mua hồi tháng 5 năm 1999. Một giáp đã qua. Sang ngày mai là sang năm tuổi của nó.

4. Trên đường về lần đầu, ngang qua Bến Thành Audio, tôi chợt muốn vào tìm mua "Tóc ngắn 1" nhưng tốc độ muốn chậm hơn tốc độ xe nên tôi định bụng để lần về sau. Tới nhà tôi cất chiếc xe tuổi mèo và mang xe của em đi rửa tiếp. Không còn vị sư nào đi khất thực ngang qua tiệm nữa. Lần này tôi ngồi cạnh một cô bé cắt tóc ngắn như con trai. Thật là trùng hợp. Và đương nhiên, tôi không khỏi tò mò muốn biết xem mắt em có bồ câu sáng ngời không. Nhưng mà vì ngồi ngang nhau nên tôi đành mai phục. Cuối cùng thời cơ cũng đến. Em đứng lên bước ra lấy xe đã rửa xong, em quay qua rồi quay lại. Mắt em to và đen nhưng chưa sáng ngời. Có lẽ khi cười mới sáng ngời. Em về rồi, tôi ngồi lại nghĩ tới vấn đề tóc ngắn mà không sao không mủm mỉm một mình được.

5. Lần về sau thì Bến Thành Audio đóng cửa mất rồi. Thực ra tìm một album nhạc trên mạng để nghe chẳng khó gì, nhưng tôi muốn tìm mua lại "Tóc ngắn 1" vì một lý do mang tính nghi lễ tưởng niệm. Mọi người cúng tất niên bằng thực phẩm, còn tôi muốn cúng tất niên bằng văn hóa phẩm. Tôi không biết chính xác thời điểm phát hành "Tóc ngắn 1", nhưng chắc chắn là ngay trước mùa xuân 1999. Tại vì Tết 1999 tôi đã nghe đi nghe lại băng cassette "Tóc ngắn 1" không biết bao nhiêu lần và bài mà tôi nghe nhiều nhất là "Hương ngọc lan" do hồi đó tôi thích một bạn tên là Lan. Với tôi, về mặt album thì nhạc trẻ Việt Nam chưa có album nào vượt qua được "Tóc ngắn 1". Hết hôm nay là hết năm tuổi của nó.

6. Bữa ăn tất niên luôn là bữa ăn ngon miệng nhất trong dịp Tết. Trưa 30 nào ở đây cũng vậy, nắng, im vắng và vì thế ai đi ngang qua có thể lắng nghe tiếng gà gáy vọng ra từ trái tim của thành phố. Những âm thanh tiễn biệt năm cũ.

Chiều cuối năm

2011-01-23T17:43:00.000+07:00

Trong một chiều mùa xuân như thế này tôi chẳng biết làm gì ngoài việc để lòng mình lơ lửng giữa bình yên. Trời âm u từ sáng, gần trưa có trận mưa nhỏ rồi hưng hửng nắng. Thành phố lúc ấy nhìn như cô gái phương Nam mới tắm gội tất niên xong. Dịu dàng, tươi mát, tràn đầy sức sống và chứa chan hy vọng.

Bây giờ đang về cuối chiều. Không thấy mặt trời lặn từ nơi tôi đứng. Có khoảnh khắc tôi gần như không thể minh định được mình đang ở vào không gian và thời gian nào nữa. Dòng thời gian lúc trôi ngược, lúc trôi xuôi, lúc dùng lại và không gian hiện trong đôi mắt ngước nhìn bầu trời. Bầu trời mùa xuân ở đây vào lúc này có khác gì ngoài kia trong những năm xưa.

Năm cũ với tôi qua đi nhanh như một cái chớp mắt. Đúng giờ này năm ngoái tôi đang lang thang giữa cái lạnh ở thành phố quê hương. Có lẽ ở một giai đoạn nào đó nằm sau tuổi trẻ một quãng không xa lắm, khi người ta không còn phiêu lưu nữa, khi người ta đưa cuộc đời mình vào đường ray để bắt đầu chuyến tàu trở về, khi ấy người ta sẽ đếm thời gian và cảm nhận được thời gian qua nhanh tới mức nào. Hết ga này tới ga kế tiếp, ga kế tiếp, ga kế tiếp và cuộc đời dừng lại.

Nhật ký

2011-01-16T19:04:00.006+07:00

Trong "những ngã tư và những cột đèn", Trần Dần viết:

Cách đây đúng một năm, Dưỡng trao cho tôi ba cuốn nhật kí. Anh nói chiến tranh sẽ ngày một khốc liệt. Lúc ấy, tôi lí giải động tác trao nhật kí của anh, như thế này: anh muốn tâm sự với người khác. Bởi vì, ghi nhật kí thực chất không nhằm bảo vệ tính chất riêng tư. Ghi nhật kí là một động tác thoả mãn nhu cầu đối thoại không thể, với người khác. Xuất bản nhật kí do vậy, chỉ là diễn biến tất iếu, của động tác ghi nhật kí. Một năm sau, í kiến của tôi, về động tác trao nhật kí của anh, thay đổi. Một năm sau, tôi lí giải thế này: anh muốn từ bỏ, một quãng đời. Nhật kí, thực chất là một tài sản riêng tư, dù không vì mục đích bảo vệ tính chất riêng tư. Cho nên động tác ghi nhật kí thực chất là tư hữu hoá những sự kiện. Dưỡng từ chối đọc lại nhật kí, và do vậy, sẽ từ chối không đọc 3/4 bản thảo của tôi. Nhưng anh không cất giấu, hoặc hủy bỏ toàn bộ nhật kí, bởi vì động tác hủy bỏ, chỉ khẳng định quyền sở hữu tuyệt đối của anh, và lại làm anh nhớ mãi. Cách duy nhất để quên nhật kí, là đưa nhật kí, từ sở hữu của một cá nhân anh, thành sở hữu của vô số người khác. Động tác xuất bản nhật kí của anh, chính là để anh mất đi, mọi quyền hạn với nhật kí. Khi sách của tôi xuất bản, thành hàng nghìn cuốn, anh sẽ bình thản đọc nó, như đọc nhật kí người không quen, từ vị trí của một độc giả. Câu chuyện một mình anh cũng sẽ trở thành chuyện của vô số người khác. Đây là cách duy nhất, để anh rời bỏ, vĩnh viễn, một giai đoạn khó quên của quá khứ. Cũng là một cách, để nhật kí tác động vào thời gian, lần cuối cùng.

Đoạn này đưa tôi đến với một giả thuyết hợp lý về một trải nghiệm cá nhân mà bấy lâu nay tôi chưa tìm được lời giải thích hợp lý.

Cái nút "PUBLISH POST" trong trang soạn thảo bài viết của dịch vụ Blogger mà tôi đang dùng ở đây là để "XUẤT BẢN BÀI VIẾT". Trong các bài viết mà tôi đã xuất bản trên trang này (giờ tôi đã xóa đi 3/4), có những bài được gắn nhãn "ký ức vụn". Ngày trước tôi không có nhu cầu viết nhật ký trên giấy hay trên máy tính, tôi viết chúng vào trí nhớ. Tôi mang một số trong chúng đi kể lại với vài người bạn. Việc kể lại này không làm tôi quên chúng mà chỉ làm tôi nhớ dai hơn. Tới khi tôi lần lượt viết chúng ra trên blog của mình, và sau này đọc lại, tôi mới nhận ra là tôi đã quên chúng dần dần, từng cái một. Những bài viết còn lại trên blog này là những mảnh ký ức mà khi đọc lại, trong tôi còn gợn lên một chút cảm xúc nào đó, cũng đồng nghĩa với việc tôi còn nhớ chúng. Một ngày kia khi hoàn toàn bình thản với chúng, tôi sẽ chuyển chúng vào nơi chỉ mình tôi có thể đọc được và xóa chúng đi ở đây.

Có những đêm nằm kiểm kê ký ức, tôi hoảng hồn khi biết một số đã mờ phai. Làm sao tôi sống nổi khi không có chúng? Có ai sống nổi khi không có ký ức? Vậy tại sao tôi lại tàn nhẫn với ký ức như vậy? Thật ra tôi đâu muốn như thế. Có lẽ tôi quá tham lam và nhiều mâu thuẫn. Tôi thật sự không muốn quên đi bất cứ mẩu ký ức nào. Tôi không tin tưởng vào độ bền bỉ của trí nhớ mình. Tôi muốn tâm sự với người khác. Vì vậy, tôi viết chúng ra. Nhưng tôi nào ngờ việc viết chúng ra đồng thời cũng là tôi đang vô tình xóa chúng khỏi trí nhớ.

Tại sao tôi nhớ cái này mà không đi nhớ cái khác? Não người chọn lọc ký ức để nhớ bằng cơ chế nào? Cơ chế đó là vô tình hay cố tình? Liệu cơ chế đó có phải là nguyên nhân nằm sau tất cả chi phối việc tôi viết ký ức vụn của mình ra để quên? Việc làm để quên đó là cố tình hay vô tình? Những câu hỏi đó tạm thời tôi chưa thể trả lời được. Chỉ biết là rồi đây, nếu có một lúc như thế, khi đọc lại những dòng nhật ký viết muộn của mình, hẳn là tôi sẽ buồn. Buồn không phải vì bản thân những ký ức mà là vì trong tôi không còn vết dấu gì của chúng và cũng là của chính tôi nữa. Còn gì thảm hơn khi ta lìa xa chính mình?

Trước Luật

2010-11-07T09:45:00.003+07:00

Truyện ngắn của Kafka, được đưa vào tiểu thuyết "Vụ án" của ông dưới hình thức một truyện ngụ ngôn. Đọc bản dịch của Phan Quỳnh Trâm và bản dịch của Phùng Văn Tửu (trong "Vụ án"), tôi nhận thấy chúng không được chính xác và gãy gọn như những gì mà tôi cảm nhận về văn phong của Kafka nên tôi dịch lại truyện ngắn này từ bản tiếng Anh "Before the Law" của Willa và Edwin Muir, đồng thời đối chiếu theo kiểu từng từ một với nguyên văn tiếng Đức.

---------------------

TRƯỚC LUẬT

Trước Luật một viên gác cổng đứng chốt. Một người nông dân đi đến chỗ viên gác cổng này và xin được vào Luật. Nhưng viên gác cổng nói rằng hắn không thể cho ông vào bây giờ. Người nông dân ngẫm nghĩ xong bèn hỏi liệu sau này ông có được phép vào không. “Có thể”, viên gác cổng nói, “nhưng không phải bây giờ.” Cửa vào Luật vẫn mở, như thường lệ, viên gác cổng bước sang một bên, người nông dân khom người nhòm vào trong. Thấy vậy viên gác cổng cười nói: “Nếu nó hấp dẫn ông nhiều đến thế thì cứ thử vào bất chấp sự cấm cản của tôi xem sao. Nhưng chú ý: tôi rất có uy quyền. Và tôi chỉ là người gác cổng cấp thấp nhất. Từ sảnh này qua sảnh khác đều có những viên gác cổng, người sau quyền uy hơn người trước. Mới viên gác cổng thứ ba thôi mà ngay cả tôi cũng chẳng dám nhìn.” Người nông dân đã không dự tính được những khó khăn ấy; mọi người lúc nào cũng có thể tới được Luật, ông nghĩ, nhưng giờ đây khi nhìn kỹ hơn viên gác cổng trong chiếc áo choàng lông thú, với cái mũi to nhọn hoắt và chòm râu đen kiểu Tarta dài lưa thưa, ông quyết định rằng tốt hơn là hãy đợi cho tới khi được chấp thuận cho vào. Viên gác cổng đưa cho người nông dân chiếc ghế nhỏ và bảo ông ngồi một bên cánh cửa. Ông ngồi đó trong nhiều ngày và nhiều năm. Ông đã nhiều lần cố gắng để được vào và làm viên gác cổng mệt mỏi bởi sự nài nỉ của mình. Viên gác cổng thường xuyên có những cuộc tra vấn nho nhỏ, dò hỏi ông về quê nhà và rất nhiều điều khác, nhưng đấy là những câu hỏi được đưa ra một cách dửng dưng, theo cái kiểu mà bao quý ngài vĩ đại vẫn làm, và lần nào cũng vậy khi kết thúc viên gác cổng lại nói rằng không thể cho ông vào. Người nông dân, vốn trang bị rất nhiều thứ cho chuyến đi, đã hy sinh tất cả những gì mình có, dù quý giá đến mấy, để đút lót viên gác cổng. Viên gác cổng nhận mọi thứ, nhưng lưu ý: “Tôi nhận chúng chỉ là để ông khỏi phải áy náy là đã sai sót điều gì.” Trong suốt nhiều năm, người nông dân quan sát viên gác cổng một cách gần như không ngừng nghỉ. Ông quên những viên gác cổng khác, và có vẻ với ông, viên gác cổng đầu tiên này là chướng ngại duy nhất cản trở ông vào Luật. Người nông dân nguyền rủa vận rủi, ban đầu thì xối xả và mạnh miệng; về già, ông chỉ còn biết càu nhàu chính mình. Ông trở nên ngây ngô và, sau chừng ấy năm dài ngâm cứu viên gác cổng ông thấy cả những con bọ chét trong áo choàng của hắn, thậm chí đã thỉnh cầu những con bọ chét giúp mình thuyết phục viên gác cổng. Rốt cục thị lực của người nông dân trở nên yếu dần, và ông không biết được có phải thực sự là quanh mình đang tối đi hay chỉ là vì đôi mắt đánh lừa ông. Nhưng giờ đây giữa tăm tối, người nông dân nhận thấy có một tia sáng không thể dập tắt loé ra từ cánh cổng vào Luật. Ông không còn sống được bao lâu nữa. Trước khi chết, ông tập hợp toàn bộ kinh nghiệm của cả đời mình trong đầu thành một câu hỏi chưa từng nêu ra cho viên gác cổng. Người nông dân với với tay về phía hắn, vì ông không thể nào nâng cái thân thể cứng đờ của mình lên hơn được nữa. Viên gác cổng cúi xuống chỗ ông, bởi sự chênh lệch về tầm vóc giữa họ đã biến chuyển đáng kể theo chiều hướng bất lợi cho người nông dân. “Lúc này mà ông vẫn còn muốn biết gì à?” viên gác cổng hỏi, “ông thật là ham mê quá đáng.” “Mọi người đều cố gắng tới được Luật,” người nông dân nói, “vậy tại sao mà bao năm qua chẳng ai ngoài tôi xin vào đây?” Viên gác cổng thấy người nông dân đã cận kề cái chết và sắp không còn nghe được gì, hắn hét vào tai ông, “Không ai khác có thể vào đây, bởi vì cái cổng này được dựng lên là để dành riêng cho ông. Giờ tôi đi đóng nó lại đây.”

Lạc loài

2010-10-01T10:15:00.007+07:00

Một cảnh trong trò chơi Heretic

Trong mơ, tôi vẫn thấy mình băng qua những khoảng không gian rộng lớn vắng bóng người, mải miết chạy và chạy từ toà nhà này sang toà nhà khác tìm kiếm cái gì đó, có khi một mình, có khi cùng với đôi ba người bạn cũ. Những giấc mơ kiểu như thế trước kia lâu lâu tôi mới gặp, vậy mà chỉ trong vòng một tháng gần đây, tôi đã gặp tới hai lần. Có lẽ không phải vô cớ mà người ta mơ thấy điều gì đấy, dù là kỳ lạ nhất.

Khi còn đi học, tôi thường lo lắng bị bạn bè bỏ lại trong học tập. Những nỗ lực của tôi nhiều khi chỉ đơn giản là để tránh phải rơi vào cái cảm giác chỉ còn một mình ở phía sau, trong khi các bạn vẫn ngày càng tiến về phía trước. Cứ vào đầu mỗi năm học, nỗi hoang mang ấy lại tới với tôi, bất chấp việc năm học trước tôi đạt kết quả không đến nỗi nào. Một năm học mới là một vùng đất mới, tôi không nắm bắt được nó, những khó khăn rình rập ở phía trước và lỡ ra sau chừng ấy năm, đến đây tôi đuối sức và bị bỏ lại thì sao? Thời ấy tôi vẫn hay chơi Doom và Heretic. Tại mỗi cửa (level) của trò chơi, nhân vật chính chạy tới chạy lui giữa những toà nhà hay những lâu đài thời trung cổ nằm lạnh lẽo trơ vơ dưới nền trời âm u để tìm ra lối thoát (exit) sang cửa mới. Tôi có hai nỗi lo lắng thường trực là bị quái vật tấn công và không biết liệu mình có thể tìm ra được lối thoát hay không. Ngay cả khi đã sử dụng mã "bất tử" (không cần quan tâm đến quái vật) thì nỗi lo thứ hai vẫn ám ảnh tôi. Trò chơi điện tử có ảnh hưởng tới sự phát triển tâm lý của người chơi, và đôi khi người ta tìm đến chúng để giải quyết một nhu cầu tâm lý nhất định. Có mối liên hệ nào giữa nỗi hoang mang đầu năm học mới với sở thích chơi Doom và Heretic của tôi? Tôi chơi chúng để thực hiện một cuộc diễn tập về tâm lý, để khi thực sự bị bỏ rơi giữa cái mênh mông hoang vắng của không gian bao trùm lấy mình, tôi hy vọng những trải nghiệm ấy sẽ giúp tôi có đủ nghị lực để tìm ra lối thoát. Điều này cũng lý giải việc tôi luôn tìm xem các bộ phim kể về những người bị bão tuyết bao phủ, bị lạc trên đảo hoang hay giữa sa mạc. Tôi muốn tìm hiểu xem làm thế nào mà họ có thể sống sót trở về. Dù sao nỗi ám ảnh và sở thích bềnh bệnh ấy cũng đã giúp tôi chưa bao giờ phải rơi vào tình trạng tuyệt vọng. Cho đến giờ, tôi luôn tìm thấy cho mình một tia sáng trong những màn đen vô vọng nhất.

Nhưng tôi vẫn muốn cuộc diễn tập tiến xa hơn nữa. Xét cho cùng, nguyên nhân sâu xa nhất trong tất cả những gì tôi vừa kể là gì? Đó là nỗi sợ hãi bị lạc loài. Tìm ra lối thoát để làm gì? Là để trở về giữa đồng loại. Hồi 2007, tôi sưu tập hàng loạt phim rùng rợn châu Á để xem, trong đó có một bộ phim của Kiyoshi Kurosawa là "Kairo". Bộ phim nói về nỗi cô độc của con người trong đời sống hiện đại và ở cuối phim, trong một trường đoạn đáng nhớ, hai nhân vật chính tình cờ gặp nhau và lang thang giữa Tokyo hoang tàn, với những máy chơi game đang mở nhưng không có người chơi, tàu điện ngầm vẫn chạy nhưng không có tài xế, phố xá cao ốc vốn nhung nhúc người nay trở nên trống trơn và vật vờ đâu đây là những bóng ma... Tất cả dường như đã biến mất khỏi thành phố và hai con người kia trở thành những kẻ lạc loài. Cảm giác ấy thật rùng rợn, rùng rợn hơn bất cứ bộ phim rùng rợn nào mà tôi đã từng xem.

Nhìn lại quanh đây lô nhô loài người
Một ngày bỗng thấy gắn bó cuộc đời
Mọi người vẫn tới, ta chưa lạc loài
Dù còn phút cuối xin em nụ cười...

Chiến tranh

2010-09-12T09:45:00.001+07:00

Có người hỏi bài viết về phim "Khi đàn sếu bay qua" nên tôi tìm nghe lại "Đàn sếu" và gặp bản Yan Frenkel vừa đệm dương cầm vừa hát. Yan Frenkel chính là người viết nhạc cho ca khúc này từ bài thơ cùng tên của Rasul Gamzatov. Ngoài ra, Frenkel còn có một ca khúc phổ thơ khác cũng được nhiều người biết đến là "Cánh đồng Nga". Cả hai bài đều được ông thể hiện giản dị và truyền cảm.

Thuỵ Anh dịch khổ thứ 3 trong bài thơ "Đàn sếu" như sau:

Hôm nay đây khi bóng chiều chạng vạng
Tôi thấy sếu bay trong lớp sương mù
Thành đội hình âm thầm như năm cũ
Những con người dàn trận bước nhẹ chân

Gamzatov viết rằng đôi khi những người lính tử trận không nằm lại trên cánh đồng đẫm máu mà hoá thành muôn vạn sếu trắng. Chưa rõ liệu "Đàn sếu" và "Khi đàn sếu bay qua" có mối liên hệ trực tiếp nào không, nhưng người xem cũng có thể bắt gặp trong phim hình ảnh đàn sếu với ngụ ý tương tự. Tôi nghĩ tới đoạn Boris bị trúng đạn, anh ôm thân cây bạch dương, mắt ngước nhìn bầu trời chao đảo. Có lẽ trong những khoảnh khắc sau cùng ấy, Boris đã ước được hoá thành sếu để bay về với Veronika.

Một lần, khi tìm hiểu ca từ bài vọng cổ "Võ Đông Sơ" của soạn giả Viễn Châu, tôi đã đọc thấy những dòng thật đẹp này:

Bạn tình ơi đừng hoài công mòn mỏi đợi chờ
Hãy gọi tên anh trong những chiều xuân lạnh khi cánh nhạn bay về cuối nẻo trời xa

Vào giây phút lâm chung nơi xa trường, Võ Đông Sơ đã cất lên như thế để gửi tới người yêu Bạch Thu Hà ở quê nhà. Tôi cảm thấy sự tương đồng trong các tác phẩm nghệ thuật trên dường như đã xoá nhoà khoảng cách về văn hoá giữa hai dân tộc cách xa nhau về địa lý.

Có phải ước muốn của người lính thuộc bất cứ dân tộc nào trước khi chết cũng luôn giản đơn và cao đẹp như vậy? Tôi sẽ mong ước điều gì nếu rơi vào hoàn cảnh như Boris hay Võ Đông Sơ? Tôi không thể trả lời được vào lúc này bởi vì tôi chưa từng có trải nghiệm đích thực nào về chiến tranh. Chiến tranh trong tôi chỉ là những hình ảnh được mang đến từ sách giáo khoa lịch sử, phim ảnh, văn học, thơ ca hay chuyện kể của những người từng đi qua cuộc chiến. Dù đấy là món ăn tinh thần không thể thiếu trong thực đơn của tôi và các bạn tôi suốt bao năm trời, thì tôi cũng phải thành thực thú nhận rằng tôi thực sự chưa có sự "chuẩn bị tư tưởng" hay bất cứ sự chuẩn bị nào khác cho chiến tranh.

Chiến tranh vừa gần gũi vừa xa lạ với tôi. Một sớm mai kia khi thức dậy, nếu nhận được tin chiến tranh nổ ra thì chắc hẳn tôi cũng không thể nào như những người thuộc thế hệ cha ông, reo lên đầy hào sảng rằng "Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới". Tôi sẽ hoảng hốt run sợ tìm cách trốn chạy hay bừng bừng khí thế sẵn sàng lên đường ra trận? Câu hỏi này tôi cũng không thể trả lời được. Hơn 30 năm trước, với kiểu đối đáp vừa rồi hẳn là tôi sẽ gặp rắc rối to, nhưng bây giờ thì khác. Cái sự khác biệt có vẻ hiển nhiên ấy lại thể hiện nhiều sự đổi thay sâu sắc.

Với tôi, chiến tranh không phải là một kinh nghiệm, cũng không phải là một giả thiết. Chiến tranh là điều gì đó chưa thể đoán định được chừng nào tôi chưa bước vào nó. Chiến tranh trong tôi giống một màn sương chưa biết ngày giăng. Hình ảnh đàn chim bay giữa sương mù chiều muộn luôn ám ảnh tâm trí tôi. Đâu chỉ có sếu hay nhạn mới đang bay trong sương, chúng giang cánh mỏi đi đâu về đâu, điều gì đợi chúng ở phía trước, nào ai biết...

Những linh hồn xám

2010-08-30T10:27:00.010+07:00

Có một hôm trong lòng hơi chan chán, tôi mang "Những linh hồn xám" ra đọc. Đọc xong, tôi rất muốn viết ngay vài dòng để giới thiệu nó tới những ai chưa đọc. Nhưng lúc ấy tôi lại chẳng biết viết thế nào cả nên tôi tự bảo mình thôi đừng cố, khi nào cảm thấy viết được thì viết. Từ bấy đến giờ là hai tháng, hình dung của tôi về "Những linh hồn xám" đã phai nhạt đi nhiều, những gì còn đọng lại có lẽ là những điểm mà tôi ấn tượng và đã ngấm sâu nhất.

Người dịch đã viết như sau về tác phẩm, "Có thể nói màu xám bao trùm lên toàn bộ tác phẩm này: không khí tỉnh lẻ ảm đạm, yên tĩnh và đầy bí ẩn, cô đơn và lo lắng, toà Lâu đài tường gạch và ngói đá đen, khu Nhà máy rộng lớn với những ống khói chọc trời, đời sống nội tâm của người kể chuyện, sự bí ẩn trong con người ông kiểm sát trưởng". Tôi đồng ý với anh. Toàn truyện được phủ bằng một màu xám, có chỗ xam xám, có chỗ xám xịt và ở chương cuối cùng, tôi còn nhìn thấy cả màu đen. Không có tia nắng nào ló ra từ gần 300 trang sách. Thoảng qua vài nụ cười, nhưng vì nằm trong dòng chảy tâm lý toàn màu xám, chúng chỉ làm người đọc thêm cảm thấy xót xa.

Có điểm nào chung giữa ba nhân vật ông kiểm sát trưởng, cô giáo trẻ và người kể chuyện? Họ đều thở nhờ vào tình yêu. Khi nguồn sống tan biến mất thì nỗi bất hạnh trong tình yêu của họ đã trở thành sự tuyệt vọng trong cuộc đời, họ hoặc là chọn cái chết hoặc là chỉ còn tồn tại. Ai đấy đã cử Thiên sứ Hoa Bìm Bìm khẽ khàng đậu xuống câu chuyện, chạm cây đũa ánh sáng vào những linh hồn đang yêu đáng thương ấy. Cái chết của Hoa Bìm Bìm bên dòng kênh đã làm rúng động và dậy sóng những dòng đời có vẻ luôn yên ả. Bao góc khuất, bao mảng tối dần dần hé lộ dưới ánh sáng phát ra từ linh hồn Thiên sứ, nhưng thứ ánh sáng ấy không dẫn lối cho những linh hồn xám đi tới ánh mặt trời, mà dẫn lối cho họ gặp lại tình yêu.

Nước âm thầm chảy xuyên suốt câu chuyện. Có khi là từ con kênh vây quanh lâu đài của ông kiểm sát trưởng, có khi là từ "dòng sông nhỏ ngoằn ngoèo nhởn nhơ trôi" mang tên Guerlante, và có khi là từ con sông dưới cây cầu Kẻ cắp lưu giữ bao kỷ niệm lứa đôi của người kể chuyện. Dòng nước lững lờ chảy như những cuộc đời trong thành phố nhỏ lặng lẽ qua đi trong quên lãng. Nhưng "trên đời này biết bao nhiêu thứ mà mình không thấy", có thể ở dưới mặt nước êm đềm và dường như dửng dưng kia lại là những tình yêu sâu nặng. Truyện này được người Mỹ dịch với tựa đề "By a slow river" (Bên dòng sông chảy chậm).

Khi "Những linh hồn xám" bắt đầu được kể, tôi như đứng trước một hành lang trong chiều đông giá rét. Người kể chuyện đưa tôi đi từ từ về phía cuối, gió lạnh lùa vào từng cơn, và khi đến được điểm tận cùng thì cũng là lúc bóng đêm ngoài trời vây bủa lấy tôi. Tôi dò dẫm quay về trong một hành lang sâu hun hút khi trái tim đã trở nên nhói buốt. Giọng văn của truyện giản dị, khô khốc và êm ái như những cơn gió lạnh ấy. Chúng nhè nhẹ chích từng chút lạnh một vào lòng người đọc và đến cuối cùng, tất cả trở nên không thể cứu vãn trong cái tối đen của sự tuyệt vọng. Một tác phẩm đẹp, u ám và ám ảnh.

Nguyễn Duy Bình là người dịch "Những linh hồn xám" và "Lời hứa lúc bình minh". Hình bìa in ở Việt Nam khá tầm thường và không tương xứng với nội dung truyện. Nó được sao chép từ poster bộ phim cùng tên được chuyển thể từ truyện. Mỗi người đọc truyện là một đạo diễn điện ảnh, và những hình bìa kiểu như của "Những linh hồn xám" rất có thể sẽ tước đi quyền chọn diễn viên của họ. Tôi may mắn không bị những hình ảnh ấy tác động đến quá trình tưởng tượng câu chuyện. Hình bìa cuốn sách được in ở Pháp khá hơn khi chỉ tập trung vào Hoa Bìm Bìm và có vẻ chỉ muốn nhấn mạnh vào bầu không khí màu xám của truyện cũng như sự thánh thiện của cô bé, hơn là muốn áp đặt cho người đọc một khuôn mẫu về dung nhan các nhân vật. Có hai lần tôi đi hội chợ sách giảm giá và để ý thấy có hai cô sinh viên cầm "Những linh hồn xám" trên tay, nhưng rồi đi loanh quanh một hồi lại thấy các cô đặt xuống, chẳng hiểu vì sao. Lúc ấy chẳng lẽ tôi lại chạy tới bảo truyện hay đấy, mua đi em.

Hai mươi mùa xuân

2010-08-25T21:48:00.001+07:00

"Hai mươi mùa xuân" là tên ca khúc nằm trong album "Trẻ mãi" mới được ca sĩ Đức Tuấn cho ra mắt với bạn nghe nhạc. "Trẻ mãi" gồm 10 ca khúc của nhạc sĩ Trần Lê Quỳnh, trong đó có hai ca khúc lần đầu tiên thu âm là "Hai mươi mùa xuân" và "A spring for love". Bìa đĩa thiết kế giản dị, trang nhã, kèm theo những chia sẻ của nhạc sĩ về hoàn cảnh ra đời từng bài hát cùng một vài bài cảm nhận ca từ từ thính giả.

"Chân tình", "Cô gái đến từ hôm qua" hay "Tuyết rơi mùa hè" với bản phối hoàn toàn mới và khá đẹp, dù không mang tới nhiều rung động như các bản thu trước kia, nhưng album "Trẻ mãi" lại mang đến cảm giác nhẹ nhõm và thư thái cho tôi - một người yêu thích nhạc Trần Lê Quỳnh trong những năm qua.

Trải lòng mình theo những ca khúc cũ trong một hoàn cảnh khác xưa, qua một giọng hát và phần nhạc đệm khác xưa, mà bản thân những ca khúc ấy vốn mang nội dung hoài niệm, giống như là đang lật giở cuốn album, xem những tấm hình cũ, trở lại với những khoảnh khắc đã trôi qua từ lâu và đồng thời nhớ về những phút giây mình từng ngồi xem lại ảnh như vậy, hoài niệm về sự hoài niệm, một cảm giác thật đặc biệt. Có lẽ vì thế mà tôi thích nghe "Hai mươi mùa xuân" nhất trong "Trẻ mãi".

Cuộn phim ấy đã cũ lắm rồi, tình cờ anh thấy trong ngăn tủ xưa
Miền ký ức phủ kín bụi mờ, từ lâu lắm anh không còn nhớ

[Hai mươi mùa xuân (Trần Lê Quỳnh) - Đức Tuấn]

Bỏ nó đi!

2010-08-10T19:05:00.002+07:00

Sớm tinh mơ, đường phố sạch sẽ và trống không, tôi ra ga. So giờ đồng hồ trên tháp với đồng hồ đeo tay, tôi nhận thấy là đã muộn hơn mình nghĩ nhiều, tôi phải thật nhanh lên, cú sốc từ phát hiện ấy khiến tôi đi trong hoang mang, tôi chưa thông thạo thị trấn này lắm, may thay có một người cảnh sát ở gần đấy, tôi chạy tới chỗ anh ta rồi hổn hển hỏi thăm đường. Người cảnh sát mỉm cười nói, “Anh muốn biết được đường từ tôi?” “Phải,” tôi nói “bởi vì tôi không thể tự tìm thấy nó.” “Bỏ nó đi, bỏ nó đi”, anh ta nói và quay ngoắt người bỏ đi, giống như là ai đó muốn được cười với chỉ riêng mình.

(truyện ngắn của Franz Kafka, tôi dịch từ bản tiếng Anh này)

Một thông điệp của Hoàng đế

2010-07-30T23:20:00.014+07:00

Một truyện ngắn của Franz Kafka. Truyện viết bằng tiếng Đức năm 1917 và được Kafka đưa vào làm một đoạn trong truyện "Vạn Lý Trường Thành".

Bản tiếng Việt dưới đây tôi dịch dựa trên bản dịch tiếng Anh này và này.

FRANZ KAFKA - MỘT THÔNG ĐIỆP CỦA HOÀNG ĐẾ

Chuyện kể rằng Hoàng đế gửi đi một thông điệp thẳng từ trên giường bệnh trước giây phút lâm chung, tới riêng bạn, thần dân hèn mọn của ngài, một hình bóng tầm thường đang thu mình trốn xa vầng thái dương của đế chế. Ngài ra lệnh cho vị sứ giả quỳ xuống cạnh giường rồi thì thào thông điệp; vì nghĩ rằng nó rất quan trọng nên Hoàng đế yêu cầu sứ giả nhắc lại cho ngài nghe. Ngài xác nhận tính chính xác của từng lời trong thông điệp bằng một cái gật đầu. Và trước toàn thể đoàn người đến chứng kiến cái chết của mình – mọi thành lũy cản trở đều đã bị đập tan và tất cả các nhân vật lớn của đế chế đang đứng thành một vòng tròn trên những tầng cầu thang vừa rộng rãi vừa cao vút - trước mặt họ, Hoàng đế phát đi thông điệp. Vị sứ giả ngay lập tức khởi hành; một người đàn ông mạnh mẽ và không biết mỏi mệt; khua hết tay phải rồi đến tay trái, ông mở lối băng qua đám đông; khi gặp phải sự kháng cự, vị sứ giả chỉ cần trỏ vào biểu tượng lấp lánh ánh mặt trời gắn trên ngực, rồi cứ thế bước về phía trước một cách ung dung, không giống với bất cứ ai khác. Nhưng đám đông quá lớn; số lượng người trong đó là vô hạn. Nếu có những cánh đồng mở ra trước mắt, hẳn là vị sứ giả đã có thể chạy như bay, và bạn sẽ sớm nghe thấy tiếng đập tay phi thường của ông gõ vào cửa nhà mình. Thay vì thế, vị sứ giả đã phải lãng phí sức lực biết bao; ông vẫn chỉ có thể lần lượt ngang qua từng căn phòng kín trong chốn thâm cung; ông sẽ không bao giờ đi hết được chúng; và nếu thành công thì ông cũng chẳng đạt được gì; ông sẽ phải vật lộn để bước xuống các bậc thềm; và nếu thành công thì ông cũng chẳng đạt được gì; ông còn phải băng qua những khoảng sân trong; và sau những khoảng sân trong là tới cung điện nằm ở vòng ngoài thứ hai; và thêm một lần các bậc thềm và những khoảng sân trong nữa; và thêm một lần cung điện nữa; và cứ tiếp tục như vậy trong hàng nghìn năm; và rốt cuộc nếu vị sứ giả có thể vượt qua được cánh cổng ngoài cùng – nhưng điều này không bao giờ, không bao giờ có thể xảy ra – thì hoàng thành, trung tâm của thế giới, vẫn ở đó ngay trước mặt ông nhưng đã chất chồng đầy trầm tích. Không ai có thể vượt qua đây ngay cả khi đi kèm với thông điệp của một người chết. Tuy nhiên, bạn có thể ngồi bên cạnh cánh cửa sổ và tự mình mơ về thông điệp ấy khi màn đêm buông xuống.

Giáo đường chiều mưa

2010-07-28T19:23:00.009+07:00

Có đôi khi mưa rơi trong thành phố
Có đôi lần cô lại khóc nhớ anh
Sông đưa gió thổi vào vùng phố thị
Lạnh lòng người lầm lũi dưới màn mưa.

Người nữ tu bồi hồi bên cánh cửa
Giấu giọt lệ ngà sau quyển Thánh Kinh
Chim câu ơi xin mi đừng cất cánh!
Bỏ ta lại một mình với buổi chiều hoang.

Em gái nhỏ cầm nhành hoa hồng nhỏ
Lạc giữa phố phường tìm chỗ trú chân
Đôi mắt em trong ngước nhìn vòm trời xám
Con đường nào ở phía trước đợi em?

Chàng nghệ sĩ ôm cây đàn dây đứt
Thẫn thờ ngồi trên ghế đá công viên
Khe khẽ hát một bài ca đã cũ
Để lại đàn anh lao vào phía màn đêm.

Chàng nghệ sĩ cầm nhành hoa hồng nhỏ
Dẫn em thơ đi về phía giáo đường
Người nữ tu đã thôi không khóc nữa
Thắp cây đèn cầy cho cô gái cầu kinh

Cô gái gục đầu dưới ánh nến lung linh
Nghệ sĩ cười buồn nhìn người tu nữ
Em gái nhỏ đặt nhành hoa hồng nhỏ
Thật khẽ khàng cạnh mái tóc dài đen

Lời nguyện cầu lẫn với tiếng chuông ngân
Chúa ở trên cao, Chúa không dưới đất
Vì nỗi cô đơn là không bao giờ mất
Nên con người chỉ còn biết tìm nhau.

[Sài Gòn, chiều mưa 28/7/2010; chỉnh sửa 27/8/2010]

Phía sau nghi can X

2010-07-16T18:36:00.004+07:00

Những người mê phim trinh thám chắc đều đã từng xem loạt phim truyền hình "Hồ sơ trinh sát" của Hồng Kông (phim này tôi xem đi xem lại mà không biết chán). Ở 3 phần của phim, mỗi phần đều có một vụ án "thế thân". Trong phần 1 và 2, tình huống thế thân được biết tới là các thủ phạm giết một người, sau đó họ xử lý xác chết sao cho người điều tra tưởng rằng đó là xác của một trong các thủ phạm. Dĩ nhiên thủ phạm được thế thân phải lẩn trốn để được coi là đã chết, trong khi nạn nhân thì bị coi là mất tích và vụ án đi vào ngõ cụt.

Tình huống thế thân trong phần 3 của bộ phim có nét đặc biệt hơn so với 2 phần đầu, đấy là thủ phạm thế thân cho nạn nhân chứ không phải là nạn nhân thế thân cho thủ phạm. Các thủ phạm sau khi giết người đã để một thủ phạm thế thân cho nạn nhân. Sau đó họ bố trí một người chưa bao giờ thấy nạn nhân đến gặp thủ phạm thế thân nhằm tạo ra nhân chứng thời gian cho họ và làm cho người này tin rằng nạn nhân chuẩn bị đi xa. Cuối cùng, đồng phạm chỉ việc loan tin nạn nhân mất tích và thủ phạm thế thân có thể trở về với cuộc sống bình thường với điều kiện phải tránh mặt nhân chứng kia.

Các kế hoạch thế thân trên đều được thực hiện giữa một người sống và một người chết. Dù chúng đều tỏ ra tinh vi (thực tế là ban đầu luôn đánh lừa được nhân viên điều tra), nhưng bất kể thế nào thì người sống vẫn tạo ra những dấu vết và những mối quan hệ hiện tồn để người điều tra lần ra chân tướng sự việc. Chỉ có người chết là không còn tạo ra những dấu vết và những mối quan hệ hiện tồn. Một kế hoạch thế thân diễn ra giữa hai người chết mà trong đó có một người chẳng ai biết là đã chết, sẽ là gần như hoàn hảo cho việc xóa đi cái chết của người còn lại, và đó cũng là những gì mà tác giả Higashino Keigo đã tạo ra trong tác phẩm "Phía sau nghi can X".

"Phía sau nghi can X" như nhiều người từng đọc nó đã nói, không chỉ là một tác phẩm trinh thám xuất sắc mà còn là một câu chuyện xúc động về tình yêu nam nữ, một bài ca nhiều cảm xúc về tình yêu toán học - môn khoa học vốn tưởng như rất khô khan. Với tôi, một tác phẩm trinh thám được coi là hay khi nó không chỉ mang đến những câu hỏi như thủ phạm đã gây án như thế nào hay cảnh sát đã phá án ra sao? Nó còn phải khiến người đọc đi sâu vào thế giới nội tâm của tội phạm, thấu hiểu động cơ và hoàn cảnh phạm tội của tội phạm. Chỉ có như vậy tác phẩm mới vượt qua được giới hạn của những câu chuyện an ninh vẫn nhan nhản trên các mặt báo.

Có một khoảnh khắc trong "Phía sau nghi can X" với tôi là điểm nhấn đáng nhớ và sâu sắc nhất của cả câu chuyện. Đấy là khoảnh khắc Yasuko đưa tay lên nhấn vào chiếc chuông gắn ở cái cửa mà ở phía sau nó, Ishigami đứng trên bục gỗ và đã sẵn sàng đưa đầu vào sợi dây thòng lọng. Ishigami tâm sự rằng anh định tự sát vì "Anh thấy chẳng có gì hối tiếc. Anh chẳng có lý do gì để chết. Chỉ là anh không có lý do gì để sống thôi". Tiếng chuông định mệnh mang mẹ con Yasuko tới cho Ishigami, ngăn anh dừng lại trước một vụ tự sát và đưa anh tới một vụ tự sát mới, mà điểm khác biệt duy nhất không gì khác chính là mẹ con Yasuko. Họ vừa là lý do để anh tiếp tục sống, vừa là lý do để anh tự sát lần hai theo cái cách xứng đáng với trí tuệ của anh hơn.

Tôi nghĩ tới một trong những nguyên nhân dẫn tới vụ tự sát đầu tiên của Ishigami. Anh nghĩ, "Anh mà chết, không những không ai thấy buồn, không ai thấy rắc rối mà có lẽ chẳng ai biết là anh không còn tồn tại nữa". Chẳng ai biết là anh không còn tồn tại nữa. Biến mất hoàn toàn, không dấu vết và không để lại bất cứ mối quan hệ nào. Điều này làm tôi rùng mình. Một cái chết diễn ra trong nỗi cô độc và tuyệt vọng vĩnh viễn. Vào giây phút mà Ishigami nói với Yasuko rằng hãy để anh xử lý xác chết chồng cũ của cô, hẳn là cái điều đáng sợ kia đã khiến anh nghĩ ngay tới một kế hoạch thế thân không ai ngờ mà trong đó, một người cùng cảnh ngộ với anh sẽ là nạn nhân. Một người mà khi chết đi chẳng ai biết anh ta không còn tồn tại nữa...

Bắt trẻ đồng xanh

2010-07-06T11:35:00.002+07:00

Nguồn ảnh: ZideanArt

1. Bản dịch "Bắt trẻ đồng xanh" của Phùng Khánh quả là một dịch phẩm rất "bảnh" và nhắng "bỏ mẹ". Bản dịch của Đức Dương và Bùi Mỹ Hạnh không nhắng bằng. Cách hành văn của Salinger với phần chuyển ngữ của Phùng Khánh tạo nên một văn bản có nhịp điệu như những bước đi lang thang của một cậu du côn thiếu niên Mỹ trên những khu phố u ám, mũ lưỡi trai đội ngược, tay đút túi quần, chân đá vu vơ và tai thì nghe những bài nhạc rap theo phong cách Enimem.

Hồi Tết thiếu nhi 2008 tôi có mua "Bắt trẻ đồng xanh" gửi tặng một bạn ở Hà Nội mà chưa kịp đọc. Năm ngoái tôi mua một cuốn nữa rồi xếp trên giá, tới hôm qua mới giở ra đọc. Thật đúng là rượu ngon để càng lâu uống càng đã. Đợt này tôi uống mấy chai rượu ngon như vậy.

2. Công Tằng Tôn Nữ Phùng Khánh là thế danh của ni sư Trí Hải. Nếu biết trước điều này thì chắc là cũng sẽ có người ngạc nhiên như tôi khi đọc bản dịch "Bắt trẻ đồng xanh" của bà, phóng khoáng (thậm chí có chỗ đạt tới mức phóng túng) và rất bụi đời. Câu chửi thề với "bỏ mẹ" ở cuối là một trong những dạng câu mà tôi cảm thấy rất khoái chí khi đọc Phùng Khánh dịch "Bắt trẻ đồng xanh". "các thứ" là từ có số lần xuất hiện cao nhất còn "cho chó ăn chè" (nôn mửa) và "đĩ ngựa" là những cụm từ dân giã Nam Bộ đắt giá mà Phùng Khánh đã sử dụng trong bản dịch. Ở cuối bản dịch có ghi là "Dịch tại Chicago, mùa Giáng sinh 64". Tra tiểu sử của bà thì tôi thấy có dòng "Năm 1964 Ni trưởng quyết dứt trần duyên, cắt tóc xanh, xuất gia y chỉ Ni trưởng thượng Diệu hạ Không tại chùa Hồng Ân. Huế và đã được thọ giới Sa-di Ni". Có lẽ bản dịch "Bắt trẻ đồng xanh" là cú chót, cú để đời của Phùng Khánh trước khi về nước và xuất gia.

Wikipedia cho biết "Trong khoảng thời gian từ 1961 đến 1982, tiểu thuyết này là tác phẩm bị kiểm duyệt cắt bỏ nhiều nhất trong hệ thống các trường trung học và thư viện của Hoa Kỳ". Không rõ Phùng Khánh dùng bản tiếng Anh bị cắt bỏ tới mức nào để dịch "Bắt trẻ đồng xanh" vào năm 1964. Cũng không rõ bản dịch phát hành năm 2008 chỉnh sửa những chỗ nào so với bản dịch năm 1964, và ai là người làm việc đó, bởi vì ni sư Trí Hải mất từ năm 2003. Bản dịch năm 1964 rất khó kiếm nên tôi chưa có cơ hội đối chiếu, nhưng tôi chắc chắn là có người khác Phùng Khánh tham gia vào bản dịch năm 2008 bởi sự xuất hiện của những từ tân thời như "bít" (biết), "chiện" (chuyện). Người khác đó rất có thể là một biên tập viên người Bắc, bởi vì tôi thấy có một chỗ sử dụng "ấy"và "tớ" trong câu xưng hô. Giá mà có thêm phần lời giới thiệu của nhà xuất bản thì cuốn sách sẽ hoàn thiện hơn. Nhưng dù sao thì "Bắt trẻ đồng xanh" cũng là một bản dịch phóng khoáng và thú vị nhất mà tôi từng được đọc.

3. Nhân vật mà tôi thích nhất trong "Bắt trẻ đồng xanh" là cô bé Phoebe, em gái của nhân vật "tôi" - Holden Caufield. Chỉ nghe Holden kể về em thôi mà tôi cũng đã thấy em dễ thương chịu không nổi rồi. Phùng Khánh hay dùng "em Phoebe" thay cho "Phoebe" trong lời kể của nhân vật "tôi" về em gái. Tôi rất thích gọi tên theo kiểu này, vai vế trong gia đình cộng tên riêng, nghe tình cảm và tự nhiên, nhưng chỉ tình cảm và tự nhiên khi những người thân thuộc gọi nhau như vậy thôi còn nếu không thì lại nghe lại ra kiểu cách và khách sáo. Đến mấy chương cuối khi Phoebe xuất hiện và nói chuyện với anh trai thì "tôi đến chết được", nhất là cái đoạn em trốn gia đình, lũi cũi vác vali "xin anh" cho em theo về miền Tây sinh sống. Holden sau đó nhìn cô em gái bé nhỏ trong áo choàng xanh, ngồi trên ngựa gỗ xoay vòng vòng mà suýt khóc và quyết định không bỏ nhà đi bụi nữa. Có thể nói Phoebe từ đầu cho tới cuối câu chuyện, gián tiếp hoặc trực tiếp, chính là cái phần thánh thiện và là vị thiên thần nhỏ đã giữ anh trai cô bé dừng lại, không bước chân qua những cánh cửa của sự nổi loạn vào vùng tăm tối.

Tôi còn nhớ năm kia, khi ấy tôi vừa mới ốm dậy và đó là buổi sáng đầu tiên học sinh trở lại trường học sau dịp nghỉ Tết, nhìn vẻ mặt dễ thương và nụ cười hồn nhiên của những đứa trẻ ngồi trên xe để cha mẹ đưa tới trường, tôi cũng suýt khóc như khi Holden nhìn em Phoebe chơi đùa. Có cái gì đó xúc động và thật hạnh phúc. Trẻ em đôi khi mang tới những điều kỳ diệu không thể đánh đổi cho bất cứ thứ gì. Vì vậy người lớn có trách nhiệm phải bảo vệ các em, chính xác hơn là bảo vệ, làm trong sạch cái không gian mà trong đó sự ngây thơ, trong trẻo của các em có thể tồn tại và phát triển. Đây cũng chính là điều độc nhất mà Holden muốn làm với cuộc đời mình như lời tâm sự của cậu với em gái. Holden muốn đứng trên một mỏm đá, phía dưới là cánh đồng lúa mạch với hàng nghìn đứa trẻ con đang vui chơi, và khi có đứa nào lại gần mỏm đá mà không biết là đang tới gần nguy hiểm thì cậu bắt lấy đứa trẻ đấy. Tựa đề tuyệt hay mà Phùng Khánh đã dịch, "Bắt trẻ đồng xanh" có nghĩa là như vậy.

Giọt nắng bên thềm

2010-05-08T15:09:00.007+07:00

Có một dạo chiều nào đi làm về tôi cũng ngang qua con hẻm ấy. Con hẻm trên đường Hoàng Văn Thụ, cạnh viện bảo tàng. Ngang qua hàng ngày nhưng ký ức chỉ trở về với tôi vào một trưa thứ 7, khi tôi chạy xe chầm chậm và nhìn lên tấm biển treo trên đầu lối vào. Hẻm vẫn vắng lặng. Nằm trong cùng hẻm phụ, ngôi nhà xưa khóa kín cửa.

Tôi từng đến ngôi nhà này vào mùa hè năm 2003, khi mới từ Bắc trở lại Sài Gòn và nhận lời chuyển can nước mơ cho họ hàng một nguời quen. Mở cổng cho tôi là người đàn ông tuổi trung niên, tóc điểm bạc. Tiếp tôi ông không cười nhưng cử chỉ lịch thiệp và gần gũi. Chúng tôi ngồi uống nước chè, nói đôi ba câu chuyện về nhau và về người quen chung.

Trong nhà chỉ có ông và anh con trai. Con trai ông hơn tôi vài tuổi. Anh bị bệnh hiểm nghèo, nằm ở góc phòng. Một khoảng lặng xen vào giữa chúng tôi. Lúc ấy mặt trời đã lên cao, rọi nắng xuống khoảng vườn nhỏ đằng sau nhà. Nắng chiếu lên thềm, hắt vào gian phòng chúng tôi ngồi thứ ánh sáng vàng dịu mát. Tôi nhìn người đàn ông. Ông đang trầm ngâm, đôi mắt hướng xuống sàn, hai bàn tay chụm lại. Và ở kia, trong vùng tối nhất của ngôi nhà, con trai ông vẫn im lìm nằm đó...

Sự tĩnh lặng. Khu vườn. Ánh nắng. Bậc thềm. Vẻ buồn bã của người đàn ông. Ánh sáng ngày hè và bóng tối góc nhà. Tất cả như trong một bức tranh. Một bức tranh của ký ức mà kể từ hồi ấy, tôi không thể hình dung ra một khung cảnh và một người đàn ông nào khác mỗi khi nghe "Giọt nắng bên thềm".

Hoa vẫn hồng trước sân nhà tôi
Chim vẫn hót sau vườn nhà tôi
Giọt nắng bâng khuâng
Giọt nắng rơi rơi bên thềm

Tôi vẫn còn nhớ mấy chữ đầu tiên trong câu nói của người đàn ông trước lúc chia tay, "Anh đã có lòng chuyển quà...". Anh đã có lòng. Anh đã có lòng... Đằng sau lời cảm ơn lịch sự và chân tình ấy, từ trong giọng nói trầm tĩnh từng trải của người đàn ông, tôi còn cảm nhận được nỗi buồn.

Nỗi buồn của một con người mà năm tháng qua đi, chỉ còn lại sự tịch mịch và nỗi cô đơn mỗi khi lắng nghe tiếng vọng của những biến động trong cuộc đời mình, như người đàn ông của "Giọt nắng bên thềm". Nhưng với người đàn ông mà tôi từng gặp, nỗi buồn có phải chỉ đến từ tiếng vọng của ký ức? Nỗi buồn của ông đến từ thực tại. Con trai ông nằm bệnh ngày qua ngày ngay trước mắt ông. Một thực tại nhuộm màu thời gian, và vì vậy có lẽ nó cũng là tiếng vọng của ký ức.

Chỉ có trong tôi, ngày đã sang đêm lâu rồi

Bẵng đi 7 năm, gần đây khi nói chuyện với người quen, tôi cảm thấy vui khi biết bệnh tình con trai người đàn ông đã thuyên giảm khá nhiều. Ông đã bán ngôi nhà và chuyển ra sống ở Hà Nội.

Lâu lắm rồi tôi không uống nước mơ. Hồi mới chuyển nhà vào Sài Gòn, chắc là do vẫn còn nhớ hương vị miền Bắc nên mẹ tôi ngâm mơ để thi thoảng pha nước uống cho mát, nhưng dần dần chẳng thấy mẹ tôi làm vậy nữa. Khi đi giữa tiết trời nóng nực ở Sài Gòn những ngày này, tôi lại thèm một cốc nước mơ lạnh.

---------------------

Giọt nắng bên thềm - Trịnh Nam Sơn

Chiều sương khói

2010-04-20T18:06:00.005+07:00

Tháng Sài Gòn nóng nhất sắp đi qua và mùa mưa đang tới. Trời chiều nay âm u lạ lùng. Sương trắng mờ mắc quanh những tòa cao ốc và trên đỉnh những rặng cây. Về tới nhà, tôi tha thẩn đứng bên hành lang. Mùi khói. Ở đâu đó trong thành phố người ta đang đốt lá cây. Vậy là không phải sương mà là khói.

Mùi khói gợi nhắc về tổ ấm. Tôi thích lang thang lúc chiều tà trong những ngày u ám và có mưa. Không ai muốn trải qua cảm giác cô độc quá lâu, nhưng sẽ là một trải nghiệm hấp dẫn khi người ta tự đẩy mình vào trạng thái cô đơn và lạc lõng, để rồi ở điểm tận cùng của nỗi buồn và hoang mang, người ta thêm một lần nữa xúc động nhận ra rằng mình còn có một mái nhà để trở về, còn có mẹ chờ mình cùng bữa tối. Đôi khi tôi thấy mình chưa từng là ai khác một đứa trẻ.

Dương cầm lạnh

2010-01-20T22:54:00.006+07:00

1. Sáng thức giấc, nghe tiếng mưa rơi rả rích ngoài phòng, tôi quyết định ngay là hôm nay ở nhà chơi. Nghĩ đến cái cảnh đoàn người lầm lũi nhích từng bước vượt qua những lô cốt lầy lội trong mưa gió là tôi đã thấy nản rồi. Tất nhiên nếu bây giờ đang vào mùa mưa thì lại là chuyện khác, với lại tôi vẫn còn mấy ngày phép nên chẳng tội gì không nghỉ.

Nhắc đến lô cốt là tôi thấy uất ức. Họ thích là họ dựng lô cốt lên rồi đủng đỉnh thi công, nhiều khi là để không, "mặc mợ chúng mày" muốn đi lại ra sao thì đi. Đi trên đường Sài Gòn bây giờ tôi luôn có cảm giác phải trốn chạy. Mấy tháng nay cứ hai ba tuần một lần, tôi lại phải tìm một hành trình mới đến chỗ làm để giảm thiểu số lần chạm trán với những lô cốt được dựng lên không ngừng. Cứ hình dung mỗi sáng phải dấn thân mình vào một đám đông hỗn loạn ở một ngã tư có lô cốt, vừa dịch chuyển xe theo đơn vị cm, vừa ngửi mùi khói trộn lẫn mùi xăng dầu, vừa hít bụi cát mịt mù bay ra từ công trường, vừa phải né những cú lao xe bất cần đời từ tứ phía nhằm giành giật không gian, vừa lắng tai nghe tiếng còi inh ỏi, vừa nhìn những khuôn mặt vô cảm đang trơ ra, vừa nghĩ tới cái chính quyền vô trách nhiệm này là đầu tôi lại thực sự bốc hoả. Tôi không muốn phải trải qua màn tập thể dục thần kinh chào buổi sáng này một tí nào. Những lúc như vậy, tôi tin là mình đã rất sẵn sàng tham gia nổi loạn để làm cho cái quân vô liêm sỉ kia buộc phải biết liêm sỉ hơn.

Tôi chỉ nói là sẵn sàng tham gia chứ không phải là sẵn sàng tổ chức nhé. Tôi thừa biết việc tổ chức có những đòi hỏi khác hẳn với việc tham gia, và việc tổ chức cũng sẽ có thể dẫn đến những hậu quả khác hẳn với việc tham gia. Chiều nay nhân lúc trời ngơn ngớt mưa, tôi lấy xe ra ngoài dạo phố. Mới dừng lại chờ đèn xanh ở ngã tư đầu tiên tôi đã hoảng hết cả hồn. Công an, dân phòng không biết ở đâu ra mà đông thế, có mấy đồng chí bụng phệ mặc áo vàng còn quay ra nhìn tôi đắm đuối. Bỏ xừ rồi, lẽ nào họ biết tôi là thành phần có mầm mống phản loạn? Tôi giả vờ hoang tưởng đấy, chứ còn ai mà lảng vảng trong bán kính 300 mét quanh toà án thành phố ngày hôm nay chắc là cũng sẽ đều được họ nhìn y như thế. Ngang qua công viên, tôi cảm thấy lòng mình xao động khi bắt gặp hình ảnh anh chiến sĩ công an mặc áo khoác chuyên dụng, tha thẩn một mình quanh mấy cái bồn hoa dưới trời mưa lây phây. Một hình ảnh lãng mạn cách mạng và nên thơ, rất tiếc tôi không phải là Tố Hữu.

Đôi lúc tôi cảm thấy mình đang sống trong một cái chuồng gà. "Chuồng gà" là do tôi bắt chước cách dùng từ của Aravind Adiga trong "Cọp trắng". Aravind gọi đất nước Ấn Độ đương đại là một cái chuồng gà khổng lồ, mà trong đó mỗi con gà chỉ sống qua ngày để chờ đến lượt mình vào nồi. Đặc biệt ở chỗ là nếu có ai đó gửi chìa khoá mở cửa vào trong chuồng thì ngay lập tức nó sẽ bị quăng trả lại và kèm theo những lời nguyền rủa dành cho kẻ tốt bụng. Cái tình cảnh trớ trêu ấy không phải là mới và chắc hẳn là không chỉ có đất nước Ấn Độ mới giống cái chuồng gà. Tôi nghĩ tới chương "Viên đại pháp quan tôn giáo" trong "Anh em nhà Karamazov". Đó là một chương rất hay và đặc biệt của tác phẩm, có thể đọc nó riêng rẽ mà không cần phải đọc các chương trước nó và sau nó. Dostoievsky đã dựng lên cuộc nói chuyện giữa vị đại pháp quan đầy quyền lực và Chúa về con người và tự do. Tôi không biết chiều nay trong lời tuyên án có đoạn nào tương tự như những gì mà viên đại pháp quan nói với Chúa như thế này hay không:

Chúa muốn con người yêu tự do, để họ tự do đi theo Chúa, bị lôi cuốn bởi sức hấp dẫn của Chúa. Thay cho luật pháp cứng rắn thời cổ, con người từ nay với trái tim tự do của mình, phải tự quyết định cái gì là thiện, cái gì là ác, trong khi chỉ có hình ảnh của Chúa trước mắt để định hướng cho mình. Nhưng chẳng lẽ Chúa không nghĩ rằng con người rốt cuộc sẽ chối bỏ và thậm chí bài bác cả hình ảnh của Chúa và sự thật của Chúa, nếu như họ bị đè ép dưới một sức nặng khủng khiếp là sự tự do lựa chọn? Cuối cùng họ sẽ la lên rằng sự thật không phải ở nơi Chúa, vì không thể nào đẩy họ vào tình cảnh bối rối và dằn vặt hơn là Chúa đã làm. Chúa đã để lại cho họ biết bao nhiêu lo âu và những nhiệm vụ không thể giải quyết nổi. Như vậy chính bản thân Chúa đã sắp đạt cho nước Chúa sụp đổ và đừng đổ lỗi cho ai nữa.

và:

Chúa muốn tay không bước vào đời hứa hẹn với người đời thứ tự do mà người đời chất phác và bẩm tính càn rỡ không thể hiểu nổi, đâm ra khiếp sợ nó, bởi vì đối với con người và xã hội loài người, không bao giờ có cái gì khó chịu đựng hơn tự do. Chúa thấy những hòn đá trong sa mạc nóng bỏng, trơ trụi kia chứ? Hãy biến đã thành bánh mì đi, khi ấy loài người sẽ chạy theo Chúa như một đàn cừu, biết ơn và ngoan ngoãn, tuy luôn luôn run sợ Chúa sẽ rút tay về thì sẽ không còn bánh mì do Chúa hoá phép ra nữa.

2. Sài Gòn hôm nay mưa lạnh và tôi muốn nghe lại "Dương cầm lạnh". Phú Quang viết ca khúc này trên ý thơ Dương Tường. Dương Tường sử dụng điệp từ "dương cầm" xuyên suốt bài thơ giống như cách ông dùng điệp từ "24" trong "Tình khúc 24" (một bài thơ nữa của ông được Phú Quang phổ nhạc). Có lẽ là Dương Tường và Trần Dần đã cùng nhau phát triển ý tưởng về bè trầm trì tục trong thơ như chính Dương Tường đã từng cho biết. Với "Dương cầm lạnh" và "Tình khúc 24" của Dương Tường hay "Mùa sạch" của Trần Dần, nếu người đọc mà cứ nhăm nhăm đi tìm hiểu ý nghĩa của từ "dương cầm", "24" hay "mùa" trong từng câu thơ thì có lẽ là sẽ bị lạc vào mê hồn trận từ ngữ của các tác giả mà thôi. Việc sử dụng điệp từ, điệp âm lạ lùng như vậy có khi đơn giản chỉ là để tạo ra hiệu quả về mặt âm thanh và vần điệu cho tác phẩm.

Rất hiếm thấy ca sĩ Việt Nam nào vừa có thể tự đệm đàn piano (đệm thật chứ không phải làm cảnh) vừa hát như Thuỳ Dung. Có lẽ đây là nét đặc biệt tạo nên phong cách Thuỳ Dung, nữ tính và sang trọng.

Mưa xuân

2010-01-19T15:50:00.000+07:00

8 mùa xuân ở Sài Gòn, tôi chỉ thấy năm nay và năm kia là xuân đến cùng với những hạt mưa. Buổi sáng, tôi đi làm dọc theo kênh Nhiêu Lộc dưới nền trời xám ngắt và gió se se, nhìn mưa lây phây trên mặt nước đen ngòm mà lòng không khỏi nôn nao.

Không hiểu vì sao mà tôi không nghĩ ngay đến bài thơ ấy khi đi trong mưa xuân sớm nay. Tôi nhớ mưa xuân ở quê, nhớ hàng cây xoan gần ngôi nhà thứ hai, nhớ bầu trời nơi tôi sinh trong những ngày u ám rồi mới chạm tới bài thơ của Nguyễn Bính.

Hai mùa xuân trước, tôi nằm bệnh vào đúng dịp Tết. Một chiều có cô kia đến thăm tôi, ngồi đọc "Mưa xuân" cho tôi nghe. Giọng Hà Nội của cô trong trẻo và điệu ngọt, tuy không thể hiện được nét đẹp mộc mạc của người thiếu nữ làng quê Bắc bộ trong bài thơ nhưng mà tôi vẫn rất nhớ, chẳng biết cô có nhớ không?

MƯA XUÂN
Nguyễn Bính, 1936

Em là con gái trong khung cửi
Dệt lụa quanh năm với mẹ già
Lòng trẻ còn như cây lụa trắng
Mẹ già chưa bán chợ làng xa

Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay
Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy
Hội chèo làng Ðặng [1] đi ngang ngõ
Mẹ bảo: "Thôn Ðoài hát tối nay"

Lòng thấy giăng tơ một mối tình
Em ngừng thoi lại giữa tay xinh
Hình như hai má em bừng đỏ
Có lẽ là em nghĩ đến anh

Bốn bên hàng xóm đã lên đèn
Em ngửa bàn tay trước mái hiên
Mưa thấm bàn tay từng chấm lạnh
Thế nào anh ấy chả sang xem!

Em xin phép mẹ, vội vàng đi
Mẹ bảo xem về kể mẹ nghe
Mưa bụi nên em không ướt áo
Thôn Ðoài cách có một thôi đê

Thôn Ðoài vào đám hát thâu đêm
Em mải tìm anh chả thiết xem
Chắc hẳn đêm nay giường cửi lạnh
Thoi ngà nằm nhớ ngón tay em

Chờ mãi anh sang anh chả sang
Thế mà hôm nọ hát bên làng
Năm tao bảy tuyết anh hò hẹn
Ðể cả mùa xuân cũng nhỡ nhàng!

Mình em lầm lụi trên đường về
Có ngắn gì đâu một dải đê!
Áo mỏng che đầu mưa nặng hạt
Lạnh lùng thêm tủi với canh khuya

Bữa ấy mưa xuân đã ngại bay
Hoa xoan đã nát dưới chân giày
Hội chèo làng Ðặng về ngang ngõ
Mẹ bảo: "Mùa xuân đã cạn ngày"

Anh ạ! Mùa xuân đã cạn ngày
Bao giờ em mới gặp anh đây?
Bao giờ chèo Ðặng đi ngang ngõ
Ðể mẹ em rằng hát tối nay?

[1] Đặng Xá là tên làng chèo ở huyện Mỹ Lộc (Nam Định), còn Đoài có lẽ là để chỉ một thôn nào đó ở quê Nguyễn Bính (huyện Vụ Bản, Nam Định). Ngày trước, những gánh chèo nổi tiếng thường đi lưu diễn để bà con các nơi thưởng thức. Bữa ấy là hôm gánh chèo làng Đặng đến hát ở thôn Đoài.

Có một ngày

2010-01-15T22:54:00.005+07:00

Có một ngày
Em không yêu anh
Em về nơi xa
Với chiếc áo anh chưa từng thấy

Sự đổi thay trong tình cảm có khi diễn ra rành rành như việc người ta thay chiếc áo mới, cũng có khi diễn ra ngầm ẩn mà nếu không tinh ý thì khó mà thấy được.

Khi cô gái vui, liệu chàng trai có biết rằng nét mặt rạng ngời kia không phải là vì anh? Và khi cô gái buồn, liệu chàng trai có biết rằng thật ra anh chỉ ở bên lề đôi mắt u ám ấy?

Thật may mắn và cũng thật không may cho ai có được cái khả năng đặc biệt trong việc nhận ra cái gì là của mình, từ mình và ngược lại, ngay cả khi cái gì đó là ánh sáng hay bóng tối.

Chàng trai trong "Có một ngày" là một người như vậy, có phải vì anh đã quá yêu?

Có một ngày
Em cười bằng ánh sáng của nụ hôn khác
Những nỗi buồn của mùa mưa khác
Những buồn vui anh không có bao giờ

Dù ánh sáng và bóng tối là những thứ không thể chạm vào thì cũng đừng vì thế mà tưởng rằng sự đụng chạm (dù ở mức độ cao nhất) luôn có thể mang tới một sự nhận biết mong muốn.

Tôi vẫn luôn bị ám ảnh bởi đoạn văn này mỗi khi nghĩ đến "Lụa" của Alessandro Baricco và sự tinh tế của người phụ nữ:

Đêm tới, anh vào giường với Helene và yêu vợ với sự vội vàng nóng nảy đến nỗi chị sợ và không cầm được nước mắt. Khi chị thấy anh nhận ra điều đó, chị cố gắng mỉm cười.

- Đó chỉ là vì em hạnh phúc quá, chị nhẹ nhàng nói.

Đấy là thời điểm anh (Herve Joncour) trở về Pháp sau 6 tháng xa cách. Helene có thể nghĩ rằng chồng chị làm thế là vì quá nhớ vợ, nhưng chị không nghĩ vậy. Helene cảm nhận được sự ức chế cần giải tỏa của Herve sau một cuộc tình không như ý ở nước Nhật xa xôi. Có phải ai cũng cảm thấy như chị khi ở cùng trạng thái đụng chạm?

Nói "Có một ngày, em sẽ thôi yêu anh" hay "Có một ngày, em không còn yêu anh nữa" thì nghe xuôi tai hơn là nói "Có một ngày, em không yêu anh". Câu thứ nhất ở thì tương lai diễn tả nỗi lo âu, câu thứ hai ở thì quá khứ diễn tả sự nuối tiếc. Câu thứ ba ở thì hiện tại, nghe khô khốc và nghiệt ngã. Hiện thực nhiều khi là như thế phải không? Và người ta chỉ còn cách chấp nhận để bước tiếp:

Ngày ấy anh bắt đầu bằng bước chân của ngày quen em
...
Anh đã là một chàng trai với màu tóc khác
Riêng năm tháng cuộc đời vẫn như ngày xưa

Trước đây tôi từng nghe Thùy Dung, Trọng Tấn, Khánh Du, Phương Anh hát "Có một ngày" nhưng bản phối mà Ngọc Anh hát trên đó mới thực sự làm tôi tâm đắc. Âm thanh thâm trầm của cây cello mang đến một hình dung về người đàn ông khổ đau, u uất và bất lực ngồi trong bóng tối căn nhà cũ. Phím đàn piano có khi chậm rãi, có khi tung tẩy nhưng luôn tươi vui chính là những bước chân vừa ngập ngừng vừa dứt khoát và ngập tràn hạnh phúc của người phụ nữ khi ra đi.

Phú Quang sửa lại lời thơ của Nguyễn Khoa Điềm khi viết "Có một ngày", nhưng ý chính có lẽ vẫn giữ nguyên.

Hủ tiếu sáng cuối tuần

2009-12-13T09:12:00.012+07:00

Tôi thường rời nhà vào 6 rưỡi sáng, kể cả những ngày cuối tuần. Một ngày cuối tuần của tôi trong mấy năm qua thường bắt đầu từ quán hủ tiếu nằm sâu trong hẻm nhà bạn tôi. Đồ ăn ở đây không có gì đặc biệt, nhưng tôi cảm thấy ngon miệng. Cảm giác là quan trọng. Nguyễn Nhật Ánh trong "Tôi là Bê-tô" hay "Cho tôi một vé đi tuổi thơ" đã viết về hai kiểu người, một ăn bằng miệng, một ăn bằng đầu. Tôi thuộc kiểu thứ hai và tất nhiên là những đầu bếp không ưa tôi, trừ bà chủ quán hủ tiếu có cô con gái trông duyên duyên cao dần theo năm tháng.

Tôi thường ngồi đó lúc 7 giờ, trên chiếc ghế gỗ con con màu nâu, dưới màu trời xám và lây phây mưa đôi khi vào mùa không phải mùa nắng, nhưng thường là dưới thứ ánh sáng màu vàng dịu mát của buổi sớm. Tôi lắng nghe âm thanh trong trẻo của các bé con nũng nịu đòi mẹ đút cho ăn. Tôi hít lấy hít để mùi thơm của khói toả ra từ cái nồi thuốc mà bà chủ quán đặt trên bếp lò. Tôi nhìn về phía xa xa dọc theo con hẻm, xuyên qua những tia nắng phủ lớp bụi mờ mờ. Một cái nhìn có chiều dài 5 năm. Chừng ấy thời gian tôi đã gắn bó với con hẻm này.

Và tôi ngước mắt ngắm khoảng trời màu xanh ở phía trên đầu. Có cột điện và cái bóng đèn đội cái chùm kiểu cổ điển, có sân thượng nhà ai chòi ra cái bệ hoa, những cánh hoa li ti vàng, những lá cây xanh mướt và vài con chim sẻ nhí nhảnh đùa giỡn với nắng. Thi thoảng khi ngả người trên chiếc ghế làm việc nằm ở lầu 7 một toà nhà cao tầng, nhìn ra ngoài khung cửa kính và bắt gặp bầu trời, tôi bỗng muốn hoá thành chim. Không chỉ là để được bay mà còn là để vừa bay vừa hếch cổ thách thức ông trời, để chỉ có màu thiên thanh bất tận tràn ngập trong mắt. Không có tường chắn, không có dây điện, không có nóc nhà, không có gì cả ngoài màu xanh. Đó là một trong hai ước mơ chìm đắm vào màu xanh của tôi. Màu xanh còn lại là màu xanh của đại dương.

Không có màu xanh nào trong thìa nước lèo ngọt vị xương (dù chắc là có pha thêm chút ít mì chính, tôi tin tưởng vào đạo đức nghề nghiệp của bà chủ quán) mà tôi đưa lên húp. Chừng ấy cảm nhận về thiên nhiên quanh mình, những hiểu biết và liên tưởng về lịch sử vùng đất nơi tôi ngồi, những mơ ước, những trải nghiệm và những kỷ niệm, rồi cả tâm thế thong dong của sáng cuối tuần nữa, tất cả được cộng dồn lại và chuyển hoá thành cảm giác ngon miệng của tôi với tô hủ tiếu thịt heo 12 ngàn đồng (3 năm trước là 10 ngàn đồng và trong 3 năm qua tôi hiếm khi đổi món). Giá cả không chỉ là giá cả, và giá cả không phải lúc nào cũng mang đến cảm giác xót ruột. Đôi khi một giá cả bình dân còn mang đến cho tôi cảm giác về một cuộc sống bình dị và thanh thản.

Ngủ trưa

2009-10-25T13:10:00.005+07:00

Có những buổi trưa mà tôi chẳng muốn ngủ tí nào (dù đa số là ngược lại). Cũng tại vì buổi trưa hôm nay bình yên quá mức. Người ta bảo rượu vào lời ra nhưng mà tôi thấy rượu vào tôi rồi mà lời tôi chẳng ra được mấy. Cafe luôn khiến tôi kích động, còn rượu thì chỉ làm tôi thêm trầm lặng.

Tôi ra ngoài hành lang đứng ngắm đất trời. Một bên xám, một bên xanh lung linh nắng. Hoá ra đất trời nhiều lúc còn chập cheng hơn cả tôi. Cô em gái cậu bạn đi xuống cầu thang nhìn tôi mỉm cười. Tôi cảm thấy rất bình thường.

Thành phố đã đi ngủ trưa

Tôi rất thích câu hát này. Tôi thích những thành phố biết ngủ trưa như thành phố quê tôi. Sài Gòn chẳng biết ngủ trưa, chỉ lim dim ngủ thôi, thậm chí chẳng thèm ngủ (thằng hàng xóm bật nhạc trẻ giữa buổi trưa). Tôi thấy ngủ tối giống với trạng thái "Turn off" của máy tính, còn "Suspend" là dành cho ngủ trưa. Tôi thích sự vắng lặng của buổi trưa ở các thành phố. Thành phố mới đây còn đông nghẹt người, vậy mà bây giờ người bỏ đi đâu hết cả rồi. Tưởng như chỉ còn lại tôi với những con đường, những ngôi nhà và những hàng cây. Tôi thích ngắm nhìn sự trì hoãn của thành phố.

Có người hôm nọ bảo tôi viết sai ca từ rồi, "Thành phố đã đi ngủ chưa?" mới đúng. Tôi thấy câu hỏi kiểu này cũng dễ thương đấy, nhưng tôi không nghĩ Trịnh Công Sơn bước qua một thành phố lạ trong đêm rồi lại đi hỏi thành phố ấy đã đi ngủ chưa. Tôi cảm thấy ông ấy khi đứng trong buổi trưa giữa thành phố lạ bỗng cảm thấy yên bình đến nghẹt thở và tuyệt vọng rồi thốt lên nhẹ nhàng "Thành phố đã đi ngủ trưa".

Regina

2009-10-03T20:04:00.004+07:00

Tôi không biết xuất xứ của bản nhạc này trong suốt 9 năm cho đến cách đây vài tháng. Nó tên là "Nụ cười của một thiên thần" được viết cho nhân vật Regina trong phim "Anh em nhà bác sĩ". Bộ phim Hàn Quốc này hồi xưa tôi chỉ theo dõi loáng thoáng nên thành ra đã bỏ lỡ một giai điệu đẹp đến vậy.

Chiều nay ngồi lướt qua DVD phim "Anh em nhà bác sĩ", tôi cảm thấy như xem lần đầu tiên. Quả thực tôi không có nhiều cảm xúc với nó cho đến tập cuối khi Su-hyung (bác sĩ em) và Regina (người yêu của bác sĩ anh) cùng rủ nhau biến mất khỏi bệnh viện. Một người thì lạnh lùng, cao ngạo và ngang tàng, còn một người thì ấm áp, nhu mì và hiền hoà. Hai nhân vật, hai tính cách trái ngược nhau, vậy mà họ lại trở thành đôi bạn tri kỷ. Đơn giản bởi vì cả hai đều biết mình sắp chết. Cái chết quả là có một sức mạnh ghê gớm.

Tôi thích đoạn phim Su-hyung và Regina đứng bên đống lửa cạnh bờ biển trong buổi hoàng hôn để nói chuyện về cái chết, về những người ở lại và đức tin tôn giáo. "Đời ta có khi là đốm lửa, một hôm nhóm trong vườn khuya". Sự sống thật mong manh. Sau khi chết, tôi cũng muốn thân xác mình được hoả táng và rải tro xuống biển. Tại sao lại là biển? Tôi yêu biển, biển là nước và nước là dấu hiệu của sự sống. Rải tro xuống biến, để tro trôi theo dòng chảy của nước, cũng chính là nghi thức khởi đầu cho một hành trình mới của sự sống.

Cảnh Su-hyung và Regina mỗi người một ngả trở về để chuẩn bị đương đầu với cái chết khiến tôi xúc động. Họ lặng lẽ chia tay, không nói một lời. Tình bạn của họ chỉ được xây dựng trong vài ngày nhưng sao tôi có cảm giác họ đã là bạn của nhau từ rất lâu và sẽ còn lâu hơn nữa. Ánh mắt họ nhìn nhau sao tha thiết và cảm động quá. Có phải đó là lời hẹn gặp lại ở trên thiên đường?

Bên dòng sông Thương

2009-09-24T16:33:00.001+07:00

Sông Thương nước chảy đôi dòng
Bên trong bên đục em trông bên nào?

Chiều mưa tháng 9

2009-09-23T14:57:00.003+07:00

Chiều nay Sài Gòn lại mưa. Những ngày tháng 9 này sao mà mưa nhiều thế, nhiều đến nỗi chắc là sau này khi nhớ về chúng, trong tôi sẽ là một màu u ám.

Tháng 9 năm nay với tôi cũng có nhiều thay đổi. Có cái thay đổi tôi cần, cũng có thay đổi tôi không cần nhưng nó cứ tới. Tất cả đều là không ngờ. Còn một tuần nữa là đến tháng 10.

Những bước chân

2009-09-06T12:45:00.000+07:00

Malena

"Cho đời chút ơn" của Trịnh Công Sơn là ca khúc của những bước chân phụ nữ đi trên phố. Những gót hồng ấy để lại dấu ấn xuyên suốt ca khúc:

Hôm chợt thấy em đi về bên kia phố
...
Tôi tìm thấy tôi theo từng gót xa
...
Trong chân người bước chầm chậm
...
Hãy còn bước đi cho bình minh lên sớm

Trịnh Công Sơn cho biết bài hát này là lòng biết ơn của ông đối với tất cả những người con gái được sinh ra làm cho cuộc đời này trở thành một mùa xuân. Tiết tấu của ca khúc cũng nhịp nhàng như những bước chân vậy. Sáng nay đang nằm nghe Bống & Giang Trang hát "Cho đời chút ơn", bất chợt tôi liên tưởng tới những bước chân của nàng Malena trong bộ phim cùng tên mà tôi xem cách đây vài năm.

Những bước chân của nàng Malena được thể hiện bởi cô diễn viên Monica Bellucci hiển nhiên là kiều diễm và quyến rũ, thế nhưng cũng như với cách mà Trịnh Công Sơn mô tả về "chân người bước chầm chậm" trong "Cho đời chút ơn", tôi vẫn chưa nắm bắt được ý tưởng của đạo diễn Tornatore khi ông thường xuyên đặc tả đôi chân và thân người chuyển động của Malena. Có điều gì bí ẩn trong những bước chân của người phụ nữ?

Những bước chân của nàng Malena:

Cà phê hẻm

2009-08-28T17:02:00.002+07:00

Cà phê hẻm 47 Phạm Ngọc Thạch

Hình phía trên là một quán cà phê hẻm điển hình ở Sài Gòn. Mặc dù thích nhạc Trịnh Công Sơn nhưng tôi chưa từng đặt chân đến hẻm nhà ông và ngồi ở quán nhỏ này lần nào. Tôi hay đến đầu con hẻm mà tôi đã gắn bó từ gần 5 năm nay để ngồi uống cà phê với cậu bạn vào sáng thứ 7 hay Chủ nhật. Cũng hàng ghế nhựa đỏ và những chiếc bàn sắt y như vậy, cũng xe chở hàng, thùng đựng đá và cái xô chứa nước rửa y như thế. Tôi thích ngồi đó bên cạnh ly cà phê sữa (tôi bị say cà phê đen nếu uống vào buổi sáng), dựa lưng vào tường và ngước mắt lên bầu trời với những cây dầu cao vút, ngắm nhìn lũ trẻ trong xóm nô đùa hay là chuyện trò với cậu bạn, giữa một không gian gần như là chẳng có điểm gì chung với khung cảnh chen chúc nhộn nhịp ở ngoài đường.

Sài Gòn có lẽ không phải là một thành phố để khám phá theo cách ghé thăm các danh lam thắng cảnh hay các trung tâm mua sắm. Hồn của thành phố không nằm ở những nơi đó. Đằng sau cái vẻ hào nhoáng ồn ào là một mạch sống âm thầm và bình lặng chảy dọc theo các con hẻm trong thành phố này. Để khám phá được nhịp sống ấy thì cách hay nhất là bạn hãy tìm đến một con hẻm, càng bình dân và càng sâu thì càng tốt rồi sống ở đó một thời gian. Tại đấy, từ buổi sáng đến buổi trưa, qua buổi chiều rồi vào buổi tối, từ những ngày mưa đến những ngày nắng, những gì là Sài Gòn nhất sẽ từ từ đến và ngấm dần vào bạn như tiếng rao, hủ tiếu gõ hay cà phê hẻm...

CÀ PHÊ HẺM
Nguyễn Vũ Minh

Tôi vẫn hay về quán cà phê cũ
Gió gầy một góc đường
Cà phê hẻm
Ngồi đau những nhớ thương…

Đôi khi bà hỏi tôi sao dạo này không đến
Cái cô kia vẫn có khi vác ba lô giá vẽ ghé về…
Tình trong tay một hôm biến mất
Yêu là những tách cà phê!

Khi đi hoang đâu đó về thăm ngõ
Xoay ly nâu thảng thốt thấy mình gầy…
Bà ạ cô ấy sẽ không về qua nữa
Cháu cũng không vẽ vời, đã cuối mùa heo may…

Đi bao nhiêu giấc mơ là đủ hết buổi chiều
Ngồi bao nhiêu cà phê là thấy lòng lắng lại?
Em chất đầy con hẻm
Không nắm nổi lòng tay…

Bỗng dưng thấy nhớ những con đường của nắng
Bà hết cà phê ngồi kể những chuyện tình…

Một khoảnh khắc mùa xuân

2009-08-05T05:38:00.006+07:00

Sáng nay tôi dậy sớm ra ngoài hành lang đứng ngắm trời đất. Trên trời có mấy đám mây xám, còn mặt đất thì ươn ướt. Hẳn là đêm qua có mưa. Cơn gió thổi qua, tôi chợt ngửi thấy mùi hương trầm nhà ai thoang thoảng. Ở phòng bên bố tôi mở nhạc xập xình. Vào giây phút ấy, tôi như được trở về với những buổi sáng ngày Tết ở miền Bắc.

Trời chiều

2009-07-31T18:15:00.004+07:00

Sau cơn mưa lớn lúc 5 giờ, bầu trời mang màu xám pha với màu vàng nhẹ, dấu hiệu của mặt trời ở đâu đó rất xa. Đến 6 giờ thì bầu trời chuyển sang màu xanh nhạt.

Tôi đứng trên hành lang hóng gió. Gió mát lạnh và làm chiếc phong linh nhà bên kêu leng keng. Mấy con chim sẻ bay ngang qua hàng cây xào xạc.

Con đường không xa lắm từ chỗ tôi đứng, nhưng những âm thanh của giờ tan tầm dường như đã tan biến, chỉ còn lại dòng xe đi lặng lẽ trong hoàng hôn.

Ánh sáng nhợt nhạt và êm dịu. Không gian mát trong, lặng yên nhưng không cô quạnh. Làm sao tôi có thể lưu giữ lại được những khoảnh khắc yên bình như thế này?

Xe thổ mộ

2009-07-22T20:21:00.004+07:00

Xe thổ mộ trong một bưu thiếp về Sài Gòn nửa đầu thế kỷ 20

Em còn nhớ hay em đã quên
Nhớ đường dài qua cầu lại nối
Nhớ những con sông nối bao dòng kinh
Nhớ ngựa thồ ngoại ô xa vắng
Nhớ xôn xao hàng quán đêm đêm

Trừ ngựa thồ, còn thì những cây cầu, những dòng kinh, những hàng quán như thế bây giờ vẫn có thể tìm thấy ở Sài Gòn khi đi về phía quận 7, quận 8. Lần cuối cùng tôi thấy một chiếc xe ngựa chạy ở thành phố này là cách đây khoảng 4, 5 năm gì đó ở Nam Sài Gòn (trước đây là vùng ngoại ô), trên đại lộ Nguyễn Văn Linh.

Thực ra nếu đi về phía Tây Bắc thành phố, hay chính xác là huyện Hóc Môn thì rất có thể bạn sẽ bắt gặp những sự hiện diện sau cùng của loại phương tiện giao thông 2 bánh sử dụng sức ngựa, mà trước kia (đầu thế kỷ 20 cho đến khoảng cách đây 20, 30 năm) được dùng để chuyên chở người và hàng hoá từ ngoại ô vào nội thành Sài Gòn, đấy là xe thổ mộ.

Cái tên "thổ mộ" được một số người lý giải là có nguồn gốc từ Trung Quốc (đọc trại âm "thụ mã"). Một số người khác thì nhìn vào mui xe và cho rằng "thổ mộ" có nghĩa là cái mả đắp bằng đất. Sự thong dong tự tại của những chuyến xe ngựa thồ nay đã không còn tương thích với nhịp sống hiện đại và sự chật chội của phố xá Sài Gòn. Xe thổ mộ ngày càng lùi dần vào dĩ vãng.

Xem phim tài liệu về xe thổ mộ:

Lối xưa - Phần 1 | 2 | 3

Lý chiều chiều

2009-07-15T17:12:00.005+07:00

Ban công nhà nàng Juliet

Bài dân ca Nam bộ này có phần lời rất ngắn gọn:

Chiều chiều ra đứng Tây lầu Tây
Tây lầu Tây, thấy cô tang tình gánh nước
tưới cây tưới cây ngô đồng
Xui ai xui trong lòng, trong lòng tôi thương
Thương cô tưới cây ngô đồng

Cây ngô đồng trong "Lý chiều chiều" không phải là cây ngô trồng ở đồng (người miền Nam gọi cây ngô là cây bắp) mà là một loại cây có lá như lá cây phong, trước kia thường được trồng ở những nơi quyền quý. Ngày nay, có thể bắt gặp những cây ngô đồng như thế ở Huế, đặc biệt là trong các khuôn viên hoàng cung nhà Nguyễn.

Như vậy, có thể hình dung ra một quý ông đang đứng đang trên lầu ngắm hoàng hôn (đứng ở lầu Tây - hướng về phía mặt trời lặn) thì nhìn thấy cô người làm gánh nước tưới cây ngô đồng. Dưới ánh tà dương vốn thường khiến người ta trở nên trầm mặc u hoài, trong lòng quý ông này bỗng:

Xui ai xui trong lòng, trong lòng tôi thương
Thương cô tưới cây ngô đồng

Người miền Nam hay dùng từ "thương" thay cho từ "yêu", dù vậy thì từ "thương" ở trong "Lý chiều chiều" có thể chỉ diễn tả sự thương cảm. Điều này cùng với giai điệu ngậm ngùi của bài lý làm người nghe dễ liên tưởng đến một thứ tình cảm kiểu ban ơn của người thuộc giai tầng trên dành cho người thuộc giai tầng dưới.

Thế nhưng, chính cách nói thành khẩn và mộc mạc "Xui ai xui trong lòng, trong lòng tôi thương" đã xoá nhoà lập trường giai cấp ấy để sau cùng chỉ còn lại sự sẻ chia mang tính nhân bản. Tất nhiên vẫn còn đó nét thanh cao trong cách biểu hiện tình cảm của quý ông, "trong lòng tôi thương", thương nhưng giữ sâu kín ở trong lòng.

Nhắc đến việc bày tỏ tình cảm nam nữ trong mối tương quan dưới thấp - trên cao, tôi nghĩ tới cảnh chàng Romeo đứng dưới đường tỏ tình với nàng Juliet đang tựa người vào ban công nhìn xuống. Cũng có gì đó thành khẩn và không kém phần lịch thiệp trong cách tỏ tình này.

Ở đây có 2 bản thu âm, một của Kiều Hưng (48kbps) và một của Bích Phượng. Điểm đáng tiếc nhất trong bản thu âm của Kiều Hưng là không thể hiện được sự thư thả của người đứng ngắm hoàng hôn, bù lại bản phối có sự kết hợp thú vị giữa dàn nhạc dây (chủ yếu là âm thanh của cây contrebass biểu hiện cho sự trầm lắng và tình cảm thanh cao) và dàn nhạc dân tộc. Giọng hát Bích Phượng đặc trưng Nam bộ, nhưng có vẻ bài "Lý chiều chiều" không thật thích hợp cho giọng nữ thể hiện.

Cánh hạc cô đơn

2009-06-24T09:48:00.004+07:00

Một người bạn đã mất. Buồn nhưng không quá buồn. Tất cả ký ức về bạn chỉ là những dòng trao đổi qua internet trong gần 2 năm. Đa phần là bạn tâm sự với tôi. Không phải vì tôi không muốn đáp lại bạn, mà là vì càng ngày tôi càng gặp ít vấn đề riêng tư cần giãi bày.

Bạn gọi tôi là người tri kỷ của bạn, nhưng tôi cảm thấy danh từ ấy là quá nặng dành cho tôi. Tôi dường như chỉ hiểu bạn thông qua lý tính của mình, trong khi với tôi, người tri kỷ không chỉ dùng lý tính để hiểu mình mà còn có thể cảm nhận được tâm hồn mình bằng sự rung động của trực giác.

Mọi nghi thức tưởng nhớ cần cho người sống hơn là cho người đã khuất. Những dòng viết tạ lỗi và tạ từ này là dành cho bạn nhưng thực sự đó là cách để tôi giải toả nỗi dằn vặt về bạn. Có lẽ cả tôi và bạn đều đã nhận ra rằng mỗi con người thật ra cô đơn đến nhường nào giữa thế giới này.

Bạn không còn phải chịu đựng thêm bất cứ nỗi khổ tâm nào nữa. Bây giờ bạn đã có thể hoá thân vào cánh hạc để tự do bay đến với người bạn yêu. Xuyên qua làn sương mù của những sớm mai yên bình. Những con đường bạn đi cuối cũng đưa bạn về bên anh ấy.

Trí thức và chính khách

2009-06-15T17:25:00.004+07:00

Bình luận của bác Đông A trong bài "Lan man Lê Công Định" trên blog Mr. Do:

Tôi nghĩ rằng ở đây còn có những vấn đề hay thông tin mà dân chúng chưa rõ, chẳng hạn như thông tin có liên quan tới "bôi nhọ Thủ tướng Chính phủ và một số đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta…" Tôi không biết có phải là liên quan tới blog Change we need không? Nếu đúng có liên quan thì tôi rất khinh tư cách của vị luật sư này. Loại người dựng tin đồn để làm chính trị như vậy thì không đáng phí lời để bàn luận. Nhưng đây mới chỉ là giả thiết. Do đó tôi nghĩ rằng tốt hơn hết là đợi chờ xem tình tiết vụ việc như thế nào trước khi có nhận xét này nọ.

Bác Đông A đã quá nguyên tắc trong vấn đề đạo đức (như vẫn thế), nhưng ý kiến này không khỏi làm mình phải xét lại cách nhìn của cá nhân đối với luật sư Lê Công Định.

Sẽ rất không ổn về mặt phương pháp nếu mình sử dụng những thông tin chưa chính thức như là ở đây, để làm giả thiết khởi đầu cho nội dung của một bài viết bàn về việc sử dụng những thông tin chưa chính thức, thế nên mình chọn cách tiếp cận vấn đề bằng cách đặt ra một vài con người giả định và một vài hành vi giả định của họ để khảo sát những tình huống rất có thể là sẽ tồn tại trong thực tế.

Giả thiết ở Việt Nam có một luật sư nổi tiếng tên là A. Luật sư A có những bài viết chặt chẽ, khoa học với thái độ phản biện ôn hoà nhưng thẳng thắn, cũng như mang nhiều tính xây dựng về hệ thống luật pháp ở Việt Nam, những bài viết tương tự như thế này. Ở đây, mình đã nhìn luật sư A như một nhà khoa học, một trí thức luôn hướng đến chân lý và luôn tôn trọng sự thật.

Ở một động thái khác, mình được biết luật sư A cùng một số người lập ra một blog tương tự như thế này để đăng tải, bình luận khá nhiều thông tin thâm cung bí sử của các nguyên thủ quốc gia, của các chính trị gia cao cấp (dĩ nhiên là chưa được công bố chính thức), những thông tin rất khó để một người dân bình thường như mình có thể kiểm chứng. Bác Đông A gọi những thông tin kiểu đó là những "tin đồn chính trị".

Với mình, một trí thức chân chính sẽ không nói những điều mà người trí thức chưa thể chưng ra những bằng chứng cụ thể để xác thực, nhất là khi liên quan đến uy tín của người khác. Vì vậy, dù không muốn nhưng mình buộc lòng phải thêm vào một góc nhìn khác về luật sư A như là một chính khách (người hoạt động chính trị) với những thủ đoạn chính trị nhằm làm giảm uy tín của đối thủ chính trị.

Viết những dòng viết trên, mình chỉ muốn nhắn gửi tới những người đang đấu tranh cho dân chủ ở Việt Nam rằng các bạn không thể sử dụng cùng loại vũ khí với đối thủ, đó là sự dối trá, để chống lại họ. Họ có đủ mọi lợi thế để sử dụng vũ khí ấy một cách thành thạo hơn các bạn nhiều. Sẽ rất nguy hiểm cũng như sẽ tạo ra phản ứng không mong đợi ở những đối tượng mà các bạn cần sự ủng hộ, khi sơ hở của các bạn bị đối thủ nắm được. Vũ khí mạnh nhất mà các bạn có thể sở hữu và cần sử dụng đó là sự dũng cảm, không chỉ dũng cảm để tranh đấu với một đối thủ khổng lồ, mà còn là dũng cảm để trung thực.

Và lựa chọn chính trị nhiều khi chỉ là việc xem xem cái gì là ít bẩn thỉu và dối trá nhất trong một số cái.

------------------------

Mình không cho rằng luật sư Lê Công Định ngây thơ đến mức dễ dàng để bản thân phải rơi vào tình thế hiện tại. Có thể đó đơn giản chỉ là kết quả của một loạt những phép tính chưa chính xác của ông. Những phép tính nhận khá nhiều tham số khác nhau như thiên thời, địa lợi, nhân hoà, nhưng lại quên đi những rủi ro đến từ chính khuyết điểm của ông và những người sát cánh bên ông.

Vocalises & Lah lah Songs

2009-05-19T21:35:00.002+07:00

Trong âm nhạc, vocalise là cách hát không lời, sử dụng một hay nhiều nguyên âm (a, e, i, o, u) và có thể kết hợp với âm gió (h). Những ca sĩ giỏi kỹ thuật legato (hát liền nốt) và có làn hơi dài rất phù hợp với lối hát vocalise. Ngoài ra, Vocalise cũng là tên gọi của một loại tiểu phẩm thanh nhạc không lời sử dụng cách hát vocalise. Bản Vocalise nổi tiếng nhất có lẽ là Vocalise, Op. 34, No. 14 của Sergei Rachmaninoff.

Nghe "Aria Cantilena, Bachianas Brasileiras No. 5" do Hayley Westenra thể hiện

Khi sử dụng cách hát vocalise, giọng hát trở thành một nhạc cụ đặc biệt với đặc điểm là vang vọng, ngân nga và thường mở ra những không gian trống vắng, mênh mông, lạnh lẽo như giáo đường, mặt sông, đồng lúa, bãi chiến trường hay mùa đông... Những cảm xúc mênh mang cũng thường được gợi nhớ từ cách hát vocalise. Tuy nhiên, do chỉ sử dụng nguyên âm và âm gió nên vocalise hạn chế khả năng biểu cảm đa dạng của giọng hát.

"Những ca khúc La la" (mình chưa biết gọi thế nào cho phù hợp hơn) là những ca khúc mà toàn bộ ca từ chỉ dùng từ "la" (từ tối thiểu có sự kết hợp giữa 1 phụ âm và 1 nguyên âm). Do không phải thay đổi cách phát âm khi chuyển từ, người ca sĩ có thể hoàn toàn tập trung cho việc thể hiện cảm xúc qua một từ duy nhất là "la". Đó là lý do vì sao "những ca khúc La la" thường mang đến nhiều xúc cảm hơn cho người nghe so với những ca khúc hay những bản nhạc không lời có cùng giai điệu.

Nghe "The Tears Of The Soul" do Seo Ri Eun thể hiện

Dưới đây là một vài ca khúc được hát toàn bộ theo lối vocalise và một vài "ca khúc La la" mà mình sưu tập được. Bạn nào biết những ca khúc khác cùng dạng thì xin vui lòng chia sẻ.

Playlist trên Imeem

Download:

Mediafire | Megaupload (không bao gồm các bài đánh dấu [New])

Vocalise songs:
Aria Cantilena, Bachianas Brasileiras No. 5 (Heitor Villa-Lobos) - Hayley Westenra
Gymnopedie No. 1 (Erik Satie) - Natasha Marsh
Once Upon a Time in the West (Ennio Morricone) - Gemma Bertagnoli
Vocalise, Op. 34, No. 14 (Sergei Rachmaninoff) - Natalie Dessay
Vocalise - Sumi Jo & Wojciech Kilar [The Ninth Gate OST]
[New] Sad Romance (Voice version) [Over the Green Field OST]
[New] My Own, You - Kim Hyun Ah [Stairway to Heaven OST]

Lah lah songs:
Recuerdos de la Alhambra (Francisco Tárrega) - Nana Mouskouri
Sad Aria - Yoon Gun [Sad Sonata OST]
Sonata No. 6 In E Minor, Andante (Paganini) - Seo Ri Eun [Sandglass OST]
The Promised Time - Seo Ri Eun [Blue Fish OST]
The Tears Of The Soul - Seo Ri Eun [Aquarius OST]
[New] Regina Theme: An Angel's Smile - Kim Hyun Ah [Medical Brothers OST]

I dreamed a dream

2009-05-14T06:15:00.000+07:00

"I dreamed a dream" là phiên bản tiếng Anh của ca khúc "J'avais rêvé d'une autre vie" trong vở nhạc kịch "Les Misérables" ("Những người khốn khổ", chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của Victor Hugo), do nhân vật Fantine thể hiện.

Fantine là công nhân trong công xưởng của Jean Valjean nhưng bị đốc công đuổi việc một cách vô lý. Cô phải hành nghề mãi dâm để có tiền nuôi con gái Cosette. Cuối cùng Fantine chết vì bệnh lao mà chưa kịp nhìn thấy mặt con. Trước khi Fantine chết, Valjean hứa với cô sẽ chăm sóc Cosette cẩn thận, ông trả tiền cho lão chủ quán trọ Thénardier để giải phóng cho Cosette và cùng em chạy trốn lên Paris khỏi sự truy đuổi của Javert. Khoản tiền chuộc nói tới trong "I dreamed a dream" có lẽ là khoản tiền để giải phóng cho Cosette.

Trong "I dreamed a dream", người ta thấy Fantine nhắc đến một người đàn ông. Đó là Félix Tholomyès, người mà cô yêu thời trẻ, cha của Cosette và cũng là người đã bỏ rơi 2 mẹ con cô. Dường như sau mỗi nỗi ê chề của người đàn bà, đều có bóng dáng của một người đàn ông. Ai đã từng đọc "Cô gái thành Roma" của Alberto Moravia thì có thể thấy cuộc đời của nhân vật chính - Adriana cũng đi vào ngõ cụt (hành nghề mãi dâm) từ sau khi bị người yêu phụ rẫy.

Nhiều người thích nghe bản Susan Boyle hát ca khúc này, nhưng mình thì vẫn thích nghe & nhìn Hayley Westenra hát nó hơn. Với một gương mặt thánh thiện và một giọng ca không tì vết, có vẻ Hayley không thích hợp để hát "I dreamed a dream", thế nhưng chính những điều ấy đã giúp người nghe cảm nhận được rõ hơn nét đẹp sáng trong một thời của nhân vật Fantine, và vì thế có lẽ cũng sẽ xót xa hơn cho thân phận của cô.

I DREAMED A DREAM
Claude-Michel Schönberg & Herbert Kretzmer

There was a time when men were kind,
And their voices were soft,
And their words inviting.
There was a time when love was blind,
And the world was a song,
And the song was exciting.
There was a time, and it all went wrong...

I dreamed a dream in time gone by,
When hope was high and life, worth living.
I dreamed that love would never die,
I dreamed that God would be forgiving.
Then I was young and unafraid,
And dreams were made and used and wasted.
There was no ransom to be paid,
No song unsung, no wine, untasted.

But the tigers come at night,
With their voices soft as thunder,
As they tear your hope apart,
And they turn your dream to shame.

He slept a summer by my side,
He filled my days with endless wonder...
He took my childhood in his stride,
But he was gone when autumn came!

And still I dream he ll come to me,
That we will live the years together,
But there are dreams that cannot be,
And there are storms we cannot weather!

I had a dream my life would be
So different from this hell I m living,
So different now from what it seemed...
Now life has killed the dream I dreamed...

&&&&&

TÔI ĐÃ TỪNG MƠ MỘT GIẤC MƠ
Kazenka dịch

Đã có một thời, những người đàn ông tử tế biết mấy,
Với giọng nói êm đềm,
Trao bao lời cuốn hút.
Đã có một thời mà tình yêu dẫu mù quáng,
Nhưng thế giới như một bài ca,
Một bài ca rạo rực.
Đã có một thời, và mọi thứ bỗng trở nên tồi tệ...

Tôi đã từng mơ, giấc mơ của một thời đã mất
Thời mà những ước vọng bay cao và cuộc đời, thật đáng sống.
Tôi đã mơ rằng tình yêu là bất diệt,
Tôi đã mơ rằng Chúa hẳn rất khoan dung.
Thời mà tôi còn non nớt và vô lo,
Những giấc mơ hình thành, được dùng và bị phung phí.
Thời mà chẳng có khoản tiền chuộc nào cần phải trả,
Chẳng có khúc hát nào không được cất lên, và chẳng có ly rượu nào mà không được cạn.

Nhưng rồi, những con hổ kia chợt tới trong đêm,
Với tiếng gầm rền vang như sấm sét,
Như xé tan bao hy vọng,
Và đẩy ước mơ xuống hố tủi hờn.

Anh từng ở bên tôi suốt một mùa hè,
Lấp đầy tháng ngày bằng những điều mới lạ dường như bất tận...
Đưa tuổi thơ tôi theo từng bước chân mình,
Nhưng rồi anh đã ra đi, ngay khi mùa thu đến!

Và tôi vẫn hằng mơ anh sẽ trở về
Rồi chúng tôi sẽ sống cùng nhau qua bao năm tháng,
Nhưng có những giấc mơ không thể trở thành hiện thực,
Và biết bao dông tố mà chúng tôi chẳng thể vượt qua!

Tôi đã từng mơ cuộc đời mình rồi sẽ ra sao
Thật khác với địa ngục này, nơi tôi đang sống
Thật khác với những gì giờ đây tôi phải thấy
Khi cuộc đời đã giết chết những giấc mơ tôi...

Vệt nắng nhà cô

2009-04-03T13:53:00.001+07:00

Những cơn mưa lớn đầu mùa đi qua buổi chiều, để lại bầu không khí mát lạnh cho Sài Gòn lúc tinh sương. Đi dưới thứ ánh sáng dìu dịu sớm nay, mình nhớ về nắng của một chiều cách đây gần 20 năm. Khi nhẩm ra con số ấy, mình lại ngỡ ngàng như bao lần đã từng ngỡ ngàng trước sự trôi đi lặng lẽ của thời gian.

Đấy là buổi chiều mà mẹ chở mình đến chơi nhà cô giáo lớp 1. Tên cô là Bích. Trong lớp học của cô, cô rất cưng mình (sau này là đến em gái mình). Lý do là vì mình nom sáng sủa, học khá nhất lớp, chữ viết lại đẹp, và dù đôi khi có nghịch ngầm nhưng nhìn chung là ngoan. Dĩ nhiên là bây giờ thì mình đã khác xưa nhiều rồi.

Nhà cô Bích nằm sâu trong một con ngõ và thuộc dạng khang trang vào thời đấy. Mình dạo quanh nhà trong khi hai người mẹ của mình trò chuyện. Khu nhà rộng rãi, thoáng mát, đồ đạc kê gọn gàng. Sau một hồi ngó nghiêng, cuối cùng, ánh mắt mình hướng về phía cửa sổ gỗ, nơi nhìn ra khu vườn.

Nắng luồn qua bao tán lá cây, vượt qua khoảng sân, xuyên vào khung cửa sổ, nhè nhẹ hắt lên sàn nhà lát đá xám những vệt sáng màu vàng nhạt - sắc màu mang vẻ đẹp mong manh và thuần khiết. Gió khe khẽ thổi làm vệt sáng rung rinh. Không gian hoàn toàn tĩnh lặng khi chim ngoài vườn ngừng hót. Mình chỉ còn biết đứng thẫn thờ.

Thi thoảng mình bắt gặp lại màu nắng ấy như sớm nay, đôi khi mình được ở lại trong sự yên bình như của ngày đó, cả gió trời và tiếng chim nữa, thế nhưng vẻ hài hoà sáng trong đến lặng người của tất cả các yếu tố diễn ra trong khoảnh khắc ấy, là điều mình không thể gặp lại nữa.

Thước phim của gần 20 năm trước chỉ còn lưu giữ được những đường nét chấm phá, các mảng màu và ánh sáng. Vài dòng viết trên chính là kết quả của quá trình phục chế ký ức trong mình, và có thể có những điểm thiếu chính xác.

Dù thế, mình chưa bao giờ nghi ngờ trí nhớ cảm giác của mình. Mẹ mình bảo cô hiền và mình thì chắc chắn cô còn rất đẹp nữa. Mình nhớ rằng mình từng cảm thấy dễ chịu thế nào khi nhìn cô. Tuổi cô Bích xấp xỉ tuổi mẹ mình, giờ đây có lẽ cô cũng đã ngoài 50.

Mình vẫn tự trách bản thân sao không tìm gặp lại cô khi còn ở Nam Định, để rồi lúc này sau chừng ấy năm, ở Sài Gòn, mình lại nhớ đến cô. Một nỗi nhớ không tài nào khoả lấp.

Mùa sạch & Canon in D

2009-03-18T21:26:00.000+07:00

Trường ca "Mùa sạch" đánh dấu bước chuyển trong hình thức sáng tác thơ của Trần Dần, từ thơ bậc thang sang thơ biến tấu chữ & âm. Dương Tường cho biết khi Trần Dần viết "Mùa sạch", đã từng nói với ông rằng: "Ừ, tao sẽ cho chạy một basso ostinato suốt tập thơ mới".

Basso ostinato (Bè trầm trì tục) là một thuật ngữ âm nhạc dùng để chỉ hình thức biến tấu, trên nền một bè đệm thuộc phần dành cho âm trầm được lặp đi lặp lại. "Canon in D" của Pachelbel viết cho 3 Violin và Bass, là một trong những bản nhạc nổi tiếng áp dụng basso ostinato. Dưới đây là trích đoạn bản ký âm của "Canon in D":

Chú ý đến dòng nhạc dành cho Bass. Phần nằm trong khung đỏ thuộc về 2 khuông nhạc chính là một bè đệm thuộc phần dành cho âm trầm. Bè đệm này được lặp đi lặp lại đúng 28 lần từ đầu đến cuối bản nhạc, tạo thành nền âm thanh ầm ì, trầm đằm. Trên nền đó, 3 cây Violin thực hiện các phần biến tấu chính.

Trở lại với "Mùa sạch", trường ca gồm nhiều bài thơ nhỏ, chia thành 4 phần mà mỗi phần lấy một từ trong 4 từ "trong" - "sạch" - "sáng" - "mùa" làm chủ đề và thực hiện việc biến tấu chữ & âm trên mạch chủ đề đó. Dưới đây là trích đoạn bài thơ "Thích toàn mùa" của chủ đề "mùa":

Tôi thích mùa lũ
Gồm cả lũ mùa
Gồm cả vũ mùa
Gồm cả giặt giũ mùa
Gồm cả nụ mùa
Gồm cả vụ mùa

Tôi thích mùa mun
Gồm cả mun mùa
Gồm cả phun mùa
Gồm cả ếch lươn mùa
Gồm cả phùn mùa
Gồm cả bùn mùa

Tôi thích mùa nấm
Gồm cả nấm mùa
Gồm cả sấm mùa
Gồm cả thụ phấn mùa
Gồm cả lấm mùa
Gồm cả thị trấn mùa
Gồm cả chuyển vận mùa
Gồm cả nhận mùa
Gồm cả sen mận mùa
Gồm cả bổn phận mùa

Đoạn thơ trên có thể được mô tả theo cấu trúc sau:

{
Lặp: [
Tôi thích X
Lặp: [Gồm cả Y mùa]
]

trong đó X và Y là các biến chữ, biến âm
}

Như vậy cấu trúc trên diễn tả chính xác một basso ostinato trong thơ. "Gồm cả" ở đầu, kết hợp với "mùa" chốt ở cuối mỗi câu thơ đóng vai trò bè đệm âm trầm, lặp đi lặp lại từ đến cuối bài thơ. Trên nền đó thì Trần Dần thực hiện việc biến tấu các chữ & âm khác nhau nằm ở giữa mỗi câu thơ.

Nhìn vào cấu trúc mô tả trên ta còn nhận thấy là ngoài bè đệm trên đơn vị câu thơ, còn có một bè đệm khác trên đơn vị đoạn thơ, bởi sự lặp lại cấu trúc "Tôi thích X" ở các đoạn thơ. 2 bè trầm trì tục bao nhau diễn tả sự dịch chuyển lặp lại đều đặn và êm đềm của mùa màng, của thời gian.

Bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp âm thanh trên khi đọc "Mùa sạch" thành tiếng. Soundtrack phim "Mùa hè chiều thẳng đứng" của Trần Anh Hùng có 2 bản thu âm phần đọc thơ "Mùa sạch" của Lê Khanh & Như Quỳnh. Việc bắt gặp "Canon in D" khi tìm hiểu về basso ostinato đã làm mình nảy ra ý tưởng là trộn các bản thu âm này vào nhạc, nhằm tăng hiệu quả cảm xúc và mở rộng trường liên tưởng của các bài thơ.

Mời các bạn cùng nghe:

Như Quỳnh đọc "Thích toàn mùa" trên nền "Canon in D" phiên bản được chơi bởi Guitar & Flute

Lê Khanh đọc "Trên quả đất mùa" trên nền "Canon in D" phiên bản Choir | A cappella

Thanh Tùng & "Một mình"

2009-03-12T21:33:00.000+07:00

Lãng mạn trong nhạc của Phú Quang mang vẻ thâm trầm theo hơi hướng hàn lâm. Lãng mạn trong nhạc của Dương Thụ lại nồng nàn giàu chất thơ. Lãng mạn của trong nhạc của Trần Tiến và Thanh Tùng cùng theo kiểu phóng khoáng, nhưng một người là của hương đồng gió nội, người kia thuộc về thành thị.

Sự lãng mạn thành thị trong nhạc Thanh Tùng nằm ở các khu vườn, giọt nắng, lá hoa rơi, bậc thềm, góc phố nhỏ, đường phố biển, nắng gió, mưa ngâu, tà áo dài, sáng mùa thu mát lành, đêm mùa hè nóng bỏng, lối phố cô liêu...

Những cảm xúc ấy dù có lúc nhẹ nhàng có lúc sôi nổi, nhưng đều chung nhau ở điểm thanh thoát và thanh thản, sự thanh thản của một người từng trải. Có thể hình dung như một hồ nước trải qua nhiều sóng gió, nhưng không ngầu đục mà vẫn xanh trong đến mức có thể nhìn thấy đáy.

"Một mình" cũng mang những sắc thái trên, nhưng có lẽ nó là ca khúc hay nhất và cũng là duy nhất của Thanh Tùng, mà người nghe có thể cảm nhận được rằng đằng sau đấy là một nỗi buồn không thể sẻ chia. Ông viết ca khúc này dành tặng người vợ quá cố.

Sau "Một mình", Thanh Tùng có sáng tác một số ca khúc mới, nhưng quà thực phần nhạc không còn giữ được tiết tấu mạch lạc và giai điệu phóng khoáng như xưa nữa. Bù lại, phần ca từ trở nên trầm lắng và hoài niệm hơn. Có lẽ ông nên chuyển sang viết thơ.

Hình như có rất ít các ca khúc Việt Nam mà các nhạc sĩ viết về người vợ của họ, và đặc biệt là về nỗi nhớ vợ khi cách xa tạm thời hoặc mãi mãi. Họ dành nhiều thời gian và công sức sáng tạo cho những bóng hồng khác đi ngang qua đời họ, hơn là cho người luôn đợi họ về mỗi tối.

Download:

Một mình (Thanh Tùng) - Hồng Nhung

Gió sẽ mang chúng mình đi

2009-03-09T13:33:00.000+07:00

Một bài thơ theo thể tự do, nói về nỗi sợ hãi cái chết của một cô gái. Trong niềm tuyệt vọng, cô gái muốn được chàng trai âu yếm, yêu thương, để cô có thể cảm nhận được rằng sự sống vẫn hiện hữu, và rồi nếu phải chết thì cũng sẽ ra đi cùng nhau, nhẹ nhàng như cơn gió.

Tác giả bài thơ là Forough Farrokhzad, nữ thi sĩ nổi tiếng của Iran. Bà sinh năm 1935 và chết ở tuổi 32 vì một tai nạn xe hơi.

GIÓ SẼ MANG CHÚNG MÌNH ĐI
Kazenka dịch theo bản dịch nghĩa tiếng Anh

Ôi, đêm sao thật ngắn
gió hẹn hò với những chiếc lá cây
bỏ em lại giữa đêm, với nỗi lo âu vì huỷ diệt
hãy lắng nghe
nghe thấy không anh, tiếng thầm thì của bóng tối?
em nhìn niềm hạnh phúc như người xa lạ
và dành cho tuyệt vọng, sự say mê

hãy lắng nghe, nghe thấy không anh, bóng tối thì thầm?
có điều gì đang lướt nhẹ giữa đêm
vầng trăng đỏ thao thức
treo trên nóc nhà mình
rung rinh như muốn rớt
những đám mây, tựa dòng người đi trong tang lễ
vẫn đợi chờ một khoảnh khắc mưa rơi
một khoảnh khắc
và rồi chẳng có gì
đêm rùng mình ở bên ngoài cửa sổ
và quả đất kia, như bỗng ngừng quay
ở cửa sổ, phía bên ngoài
có một người lạ mặt, cứ rình mò đôi ta.

anh, trong màu xanh cây cỏ
đặt bàn tay nóng như thiêu bao ký ức
lên tay em, đang yêu
đưa làn môi ấm như sự sống quanh đây
lên môi em, đang yêu
gió sẽ mang chúng mình đi
gió sẽ mang chúng mình đi.

Đẹp

2009-02-25T23:03:00.000+07:00

Cho đến giờ, với mình thì ở Việt Nam chỉ có vẻ đẹp của cô Lê Vân của những năm 1980 mới thực sự xứng đáng với từ "đẹp". Một vẻ đẹp Việt Nam thuần khiết, không thể lẫn vào đâu và với ai được.

Mấy tấm hình dưới đây được lấy từ phim "Bao giờ cho đến tháng 10".

Đà Lạt

2009-02-03T04:48:00.003+07:00

1. Chuyến du lịch Đà Lạt lần này không được thú vị và hứng khởi như mình mong đợi. Có lẽ mình hợp với sông nước, biển cả hơn là núi đồi, cao nguyên. Khu trung tâm Đà Lạt đông du khách hơn vào những ngày nghỉ cuối cùng của dịp Tết, nhưng điều đó cũng không làm thành phố này bớt đi vẻ lặng lẽ, yên bình mang sắc thái của vùng thôn quê. Những gì đáng nhớ nhất là hai độ nhậu trong thời tiết se se lạnh với hai cậu bạn đồng hành, hai cuộc trò chuyện với cô bạn, và trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt.

Cô bạn ấy là nguyên nhân chính yếu mà mình lên Đà Lạt. Tổng thời gian hai lần gặp bạn chỉ vỏn vẹn gần hai tiếng đồng hồ, nhưng câu chuyện đắng cay của bạn đã luôn đè nặng tâm trạng của mình sau đó. Thương bạn nhưng ngay lập tức không thể giúp được gì cho bạn, chỉ có thể mang tới cho bạn vài khoảnh khắc yên ổn rồi đành trả bạn về lại với lo âu, căng thẳng và chịu đựng. Buổi sáng cuối cùng ở Đà Lạt, cảm giác buồn bã trong mình ứ đầy đến mức mình chỉ muốn về nhà, về Sài Gòn ngay lập tức để nôn ra.

Dưới cây hoa anh đào

Má trẻ con và thiếu nữ Đà Lạt hồng hồng trông rất dễ thương

Nhà thờ Chính toà Đà Lạt

Lạc lõng

2. Trưa mùng 7, mình và cậu bạn quyết định giết thời gian bằng cách thực hiện hành trình đi bộ dài gần 6km từ khách sạn ra điểm nhà xe hẹn lấy khách. Trên đường, hai đứa rẽ ngang vào trường Cao đẳng Sư phạm - địa điểm mà mình muốn ghé thăm nhất ở Đà Lạt. Những kiến trúc cổ kính mang phong cách châu Âu luôn quyến rũ mình.

Riêng với ngôi trường này thì mình còn muốn được đi trên những hành lang của nó với lý do bắt nguồn từ cái clip "Bâng khuâng chiều nội trú". Điểm đặc biệt ở đây là khi trời mưa, bạn có thể đến tất cả các khu nhà trong trường mà không bị ướt bằng cách đi dọc theo các hành lang mái vòm cong tròn. Điều đó tạo nên cảm giác liền mạch và an toàn.

She's like the swallow

2009-01-27T10:05:00.000+07:00

Hoa anh thảo nở muộn

She's like the swallow - Cara Dillon

"Nàng như cánh én", một bài dân ca của vùng Newfoundland (Canada). Bài hát kể về một thiếu nữ trẻ, tràn đầy sức sống, mang lòng yêu chàng trai kia. Một ngày xuân nọ, cô gái hái hoa anh thảo tặng người yêu, nhưng chàng trai đã thay lòng đổi dạ...

Từ khoá để nắm bắt ý nghĩa ca khúc này có lẽ là "primrose" (hoa anh thảo vàng, hoa báo xuân). Ở châu Âu, khi anh thảo vàng ra hoa thì cũng là lúc mùa xuân đến. Từ "primrose" bắt nguồn từ tiếng Latin "prima rosa" - đoá hồng đầu tiên [nở vào mùa xuân].

Anh thảo biểu tượng cho sự duyên dáng và sắc đẹp tuổi trẻ, là đại diện cho lứa tuổi giữa trẻ con và thiếu nữ, tuổi dậy thì. Khi một cô gái tặng hoa anh thảo cho chàng trai nào đó, thì người ta thường hiểu là cô gái muốn nói rằng, "Em không thể sống thiếu anh".

Tuy vậy, cũng như hoa hồng vàng, anh thảo còn mang hàm ý nói về sự hay thay đổi, thiếu thuỷ chung. Trong "She's like the swallow" có một đoạn lời thế này, cô gái tặng cho chàng trai một, hai, rồi ba... đoá anh thảo nhưng trái tim chàng trai vẫn lạnh lùng, cô gái quá buồn bật khóc:

Anh, anh làm gì vậy
Khi túi đựng hoa [anh thảo] em mang chưa đầy
Anh theo em băng qua sương mù và tuyết lạnh
Vậy mà giờ đây khi em hái hoa đầy túi rồi
Anh lại nỡ cất bước quay lưng đi sao

Mùa đông qua đi, hoa anh thảo nở, mùa xuân trở về nhưng tình yêu không còn nữa. Một thiếu nữ đang độ tuổi xuân thì mà trái tim tan nát, dần héo hon như những đoá hoa anh thảo úa tàn mà cô đành mang về để làm giường, quả là đáng ngậm ngùi, thương cảm.

She lost her love, so she'll love no more

Dù là dân ca của một đảo ở Bắc Mỹ nhưng "She's like a swallow" lại mang âm hưởng những giai điệu Celtic. Điều này cũng không khó hiểu khi biết rằng phần lớn dân ở Newfoundland có gốc gác là dân di cư đến từ Anh và Ireland.

Ca từ trong các phiên bản của "She's like the swallow" dưới đây không giống nhau nhưng có cùng một nội dung chính. Mình chọn dịch bản do Pamela Morgan - một ca sĩ của vùng Newfoundland thể hiện.

Download:

She's like the swallow - Pamela Morgan | Lucia Micarelli & Leigh Nash | Cara Dillon | Elektra Women's Choir | Bandari

Xem thêm về hoa anh thảo

SHE'S LIKE THE SWALLOW
Dân ca Newfoundland

She’s like the swallow that flies so high
Like the river that never runs dry
Like the sunshine on the lee shore
She lost her love and love is no more

‘Twas down in the garden this fair maid did go
Plucking the beautiful primrose
The more she plucked, the more she pulled
Until she gathered her apron full

She climbed on yonder hill above
To give a rose unto her love
She gave him one, she gave him three
She gave her heart in company

And as they sat on yonder hill
His heart grew hard, so harder still
He has two hearts instead of one
She cried “young man, what have you done

For when I carried my apron low
You followed me through frost and snow
But now my apron is to my chin
You pass my door, and won’t call in”

“How foolish, foolish this fair maid must be
To think I love none other but she
The world’s not made for one alone
I take delight in everyone”

She took her roses and made a bed
A stony pillow for her head
She laid her down, no word did say
Just let those roses fade away

She’s like the swallow that flies so high
Like the river that never runs dry
Like the sunshine on the lee shore
She lost her love, so she’ll love no more

&&&&&

NÀNG NHƯ CÁNH ÉN
Kazenka dịch

Nàng như cánh én bay trên cao
Như dòng sông chẳng bao giờ khô cạn
Như những tia nắng trên bờ biển ngập gió
Nàng để mất tình yêu và không còn yêu được nữa

Dưới vườn kia có nàng thiếu nữ đã đến
Hái hoa anh thảo đẹp tươi
Nàng ngắt hoa, ngắt thêm vài đoá
Cho đến khi đầy chiếc túi đựng

Nàng trèo lên ngọn đồi xa xa
Trao một đoá anh thảo cho người yêu
Nàng trao cho chàng trai một, hai, rồi ba đoá
Nàng trao cho anh trái tim mình

Và họ ngồi trên đỉnh đồi đằng kia
Trái tim chàng trai vẫn chẳng hề rung động
Anh ta có hai quả tim thay vì một
Nàng bật khóc, “Anh, anh làm gì vậy

Khi túi đựng hoa em mang chưa đầy
Anh theo em băng qua sương mù và tuyết lạnh
Vậy mà giờ đây khi em hái hoa đầy túi rồi
Anh lại nỡ cất bước quay lưng đi sao”

“Nàng thiếu nữ thật khờ dại, khờ dại biết bao
Khi nghĩ rằng tôi không yêu ai khác ngoài cô ấy
Thế giới chẳng được tạo ra để ai đó phải cô đơn
Tôi có thể vui thích với mọi phụ nữ”

Nàng mang những đoá hoa về để làm giường
Và làm thành một chiếc gối êm lạnh lẽo
Nàng nằm xuống và chẳng còn nói năng chi
Chỉ như hoa kia dần dần tàn úa

Nàng như cánh én bay trên cao
Như dòng sông chẳng bao giờ khô cạn
Như những tia nắng trên bờ biển ngập gió
Nàng để mất tình yêu, vì vậy nàng không còn yêu được nữa

Vài thánh đường Hồi giáo ở Sài Gòn

2009-01-21T22:14:00.003+07:00

Cộng đồng Hồi giáo ở Việt Nam bao gồm hầu hết là người Chăm và phân chia thành 2 khối: khối người Chăm Bà-ni (Bà-la-môn) tập trung ở miền Trung, khu vực Ninh Thuận, Bình Thuận; và khối người Chăm Asalam (Islam) tập trung ở miền Nam, khu vực Sài Gòn, An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai.

Tôn giáo của người Chăm Bà-ni là sự lai tạp giữa Hồi giáo, Ấn Độ giáo với tập tục, tín ngưỡng cổ truyền, cho nên Hồi giáo mà họ theo là thứ Hồi giáo đã bị biến cải đi rất nhiều so với Hồi giáo chính thống. Trong khi đó, tôn giáo của người Chăm Asalam là Hồi giáo chính thống.

Phần lớn người Chăm Hồi giáo ở Sài Gòn là Chăm Asalam và di cư từ vùng Châu Đốc (An Giang) lên. Hiện nay, họ sống tập trung thành những khu dân cư nhỏ, nằm rải rác ở khoảng 15 khu vực trong thành phố. Mỗi khu vực có người Chăm Hồi giáo sinh sống thường có một thánh đường hoặc tiểu thánh đường.

Kiến trúc của hầu hết các thánh đường Hồi giáo ở Sài Gòn nom khá giản dị và thường nằm ngay trong các khu dân cư chứ không biệt lập. Thánh đường không chỉ là nơi người Hồi giáo làm lễ (thường vào trưa ngày thứ 6) và thực hiện các sinh hoạt cộng đồng, mà còn là nơi dạy kinh Koran cho trẻ con (người theo Hồi giáo ở khắp nơi trên thế giới khi xướng kinh Koran là phải xướng bằng tiếng Arab).

Bạn nào muốn tìm hiểu về cộng đồng Hồi giáo ở Sài Gòn thì có thể xem tài liệu này.

Dướí đây là hình ảnh của vài thánh đường Hồi giáo ở Sài Gòn mà mình ghé thăm trong ngày hôm nay. Đầu tiên là thánh đường Jamul An Ar nằm ở 157/9B Dương Bá Trạc, quận 8. Bao quanh thánh đường là những con hẻm hẹp nên mình không tài nào chụp được một tấm ảnh ưng ý:

Xóm người Chăm ở đây đông nhất thành phố - một xóm lao động nghèo trông cảnh sinh hoạt rất đầm ấm. Mình rất thích cảnh bà lão người Chăm nhà đối diện thánh đường, ngồi ăn nho dưới ánh nắng buổi sáng này:

Thánh đường thứ 2 mà mình thăm là thánh đường Musulman, 66 Đông Du, quận 1 - một trong những thánh đường Hồi giáo được xây dựng sớm nhất ở Sài Gòn (1935).

Thánh đường khá đẹp và thoáng đãng, sau lưng là khách sạn Caravelle:

Quang cảnh bên trong thánh đường:

Tiếp theo là thánh đường 459B Trần Hưng Đạo, đối diện Phòng cháy chữa cháy thành phố. Trước 30/4/1975, ở đây còn gọi là khu Nancy, gồm các xóm lao động nghèo và hay xảy ra hoả hoạn. Cuốn kinh Koran mà mình có là được tặng bởi ông quản lý thánh đường này.

Rất tiếc là bị cái cây che mất hai cái đỉnh tháp, phải ngắm nghía mãi mới chụp được sao với trăng:

Thánh đường cuối cùng là thánh đường ở khu Chợ Lớn, 641 Nguyễn Trãi, quận 5. Kiến trúc của thánh đường này cũng không có gì đặc sắc, nhưng lại gặp mấy nhóc con dễ thương.

Nhóc này là Noshita, nhóc đứng cạnh một cái bể nước trong thánh đường, ở thánh đường 66 Đông Du cũng có một cái tương tự, chưa hiểu ý nghĩa ra sao:

Mohamadsalam, Marijam & Noshita:

Buồn cười nhất là thằng nhóc ngoài cùng bên trái, cu kiếc cứ thò lò ra ngoài, y hệt mình ngày bé:

Sau Tết sẽ đi thêm mấy khu nữa và quay lại mấy khu này để ăn Cà-ri dê xem sao.

Điểm giao, lầm lũi & Illusion

2008-12-20T21:19:00.001+07:00

1. Cứ độ 2 tuần một lần vào trưa ngày thứ 7, bốn đứa chúng tôi lại cùng nhau ra quán nhậu. Đấy là lúc mà chúng tôi dành cho nhau trọn vẹn sau khoảng thời gian xa cách. Không người yêu, không bạn nữ. Nói là xa cách cho thêm phần kích thích, chứ thực ra tất cả chúng tôi chỉ ở loanh quanh trong một vòng tròn có bán kính 5km.

Chúng tôi vừa uống, vừa ăn, vừa nói chuyện về đủ các chủ đề, từ thầm kín nhất cho đến nóng bỏng nhất, từ thô thiển nhất cho đến cao siêu nhất. Tôi không còn nhớ từ lần nào mà câu chuyện của chúng tôi ở nửa cuối cuộc vui bỗng luôn tìm đến chính trị, thậm chí là cả triết học.

Hôm nay trong lúc lâng lâng, tôi nhớ là mình đã có một câu phát biểu xuất thần, "Cuộc đời chúng ta như những con đường chạy lòng vòng. Mỗi lúc như thế này là khi những con đường đó giao nhau, và ý nghĩa cuộc đời nằm ở những điểm giao ấy". Nhưng ý nghĩa gì thì tôi chưa thực sự tìm thấy.

Tôi không rõ 3 đứa còn lại có hiểu điều tôi muốn nói hay không, nhưng tôi bảo chúng nó rằng, chúng ta không còn nhiều cơ hội để có thể tề tựu thế này. Một thằng sau Tết rồi sẽ trở lại quê làm nghề dạy học, trước đó thì một thằng khác trong nhóm cũng đã rời Sài Gòn về miền sông nước.

Cái gì còn có thể trụ lại trong tâm tưởng mỗi người, sau khi tất cả những điều khác dường như đã trôi xa? Đấy là tình cảm đã trao tặng nhau tại các điểm giao.

2. Tấm ảnh ở đầu entry được chụp ở Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Tất nhiên là cô gái trong ảnh không biết mình đã mang nó từ blog của cô ấy về đây rồi. Nhưng dĩ nhiên là mình vẫn mong một ngày kia, cô gái tình cờ lang thang vào blog mình và nhận ra sự mến mộ âm thầm này.

Dáng vẻ lành lạnh, lặng lẽ và lầm lũi ấy trong cái khoảng mờ mờ tối ở một bối cảnh cổ xưa, sao thật là buồn bã. Thật khó có thể xác định xem cô gái có cô độc hay không, nhưng nếu lòng đang ấm áp bởi tình yêu và ngập tràn niềm hy vọng, có lẽ cô gái đã ngước đầu về phía ánh sáng trên bầu trời.

Giá mà có mặt trời chiếu từ phía sau lưng, ngang qua mái vòm cũ kỹ, chắc rằng cô gái sẽ cúi đầu nhìn cái bóng của chính bờ vai cô, và chẳng biết liệu có cảnh tượng nào bi thảm hơn thế nữa chăng? Mỗi lần ngà ngà say, mình cũng lầm lũi như cô gái và cũng thường nhìn vai của mình in trên mặt đường.

3.

...Feeling lost and feeling blue
It's the end of the party
And the morning seems so grey...

3 câu hát trên lấy trong bài "Happy New Year" của ABBA. Năm mới cũng sắp đến rồi. Cảm giác lạc lõng kéo theo là sự buồn bã thường tới khi cuộc vui tàn, và sớm mai là một màu xám xịt. Những sớm mai như vậy cũng sẽ qua đi và một cuộc vui mới rồi sẽ đến hoặc không...

...Love is one big illusion I should try to forget
But there is something left in my head...

Thêm một ca khúc cũ nữa, "That's why you go away" của MLTR. Tình yêu là một ảo tưởng hay ảo giác lớn? Ảo tưởng là khi tình yêu bỗng vụt bay trong lúc người ta tưởng rằng mình đã nắm bắt được nó. Ảo giác là khi người ta cảm giác rằng tình yêu ở đâu đây quanh mình nhưng lại không thể chạm vào.

Bất kể là thế nào thì chắc hẳn cũng đã có một điều gì đó của tình yêu đã đến và đã đi trong đầu. Nhưng chớ dại nghe MLTR khuyên, việc cố gắng quên đi ảo tưởng/ảo giác giống như việc cố dứt con đỉa khỏi bắp chân người. Cứ để nó no nê và tự động nhả ra.

Một ngày thứ 7 đẹp trời, một độ nhậu vào lòng người và vài dòng cho những ngày gay cấn sắp tới.

Ru con mùa đông

2008-12-10T10:55:00.000+07:00

Nghe Ru con mùa đông - Ái Vân

Sáng nay, chưa hiểu làm sao mà tự dưng lại ngồi lẩm nhẩm "Nào ngủ đi cưng, mùa đông đang tới ngoài hiên" rất chi là tha thiết, chẳng khác gì lời ru của một bà mẹ. Hay là đến giai đoạn khao khát được làm bố rồi chăng?

"Ru con mùa đông" là một ca khúc khác, bên cạnh "Trăng chiều", nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc phổ nhạc từ thơ của Phan Đan và dàn dựng cho Ái Vân thu âm tại VOV vào năm 1988.

Nếu "Trăng chiều" mang phong cách thính phòng, thì "Ru con mùa đông" mang âm hưởng dân ca, dịu dàng thong thả, nhưng cũng không kém phần quý phái.

Download:

Ru con mùa đông (Đặng Hữu Phúc phổ thơ Phan Đan) - Ái Vân

RU CON MÙA ĐÔNG
Đặng Hữu Phúc phổ thơ Phan Đan

Nào ngủ đi con, mùa đông đang tới ngoài hiên
Nào ngủ đi con, mùa đông trên cánh bầy chim

[Điệp khúc]

Bình yên bình yên giấc nồng
Dịu êm dịu êm đóa hồng
Đòng đưa đòng đưa lá vườn
Ngày mai ngày mai nắng vàng
Tỏa trong giấc mơ xinh
Ngủ đi nhé con ngoan
Nghe mẹ ru, lời ru mùa đông

Bình yên bình yên giấc nồng
Dịu êm dịu êm đóa hồng
Đòng đưa đòng đưa lá vườn
Ngày mai ngày mai nắng vàng
Mở trang sách thơm hương
Ngủ đi nhé con ngoan
Nghe mẹ ru, vầng trăng tình thương

Nào ngủ đi con, vầng trăng lên sáng vành môi
Nào ngủ đi con, vầng trăng thơm ngát làn môi

[Lặp lại Điệp khúc]

Agora & mùa đông

2008-11-28T23:46:00.000+07:00

1. Mình đặc biệt thích những nơi công cộng có khoảng không gian rộng, bao quanh là nhà hát, nhà thờ, những kiến trúc mang dấu tích lịch sử, có tượng đài, có đài phun nước, có chim bồ câu, có những ông bà già ngồi nghỉ ngơi, lũ trẻ nô đùa và người lớn thì tâm tình, thảo luận... Chúng mang đến một cảm giác yên ả, thanh bình nhưng không cô quạnh.

Người Hy Lạp cổ đại gọi chung những không gian như vậy là agora. Có 2 nơi ở Sài Gòn có thể xếp vào kiểu agora là khu vực quảng trường trước Nhà hát lớn thành phố và khu vực xung quanh nhà thờ Đức bà (bao gồm cả công viên 30/4). Bộ mặt và phần nào là bản chất của một xã hội được thể hiện qua chính sinh hoạt của cư dân tại các agora.

Nhà "cựu" bất đồng chính kiến người Liên Xô - Natan Sharansky đã chia các xã hội thành 2 loại: xã hội tự do và xã hội sợ hãi. Làm thế nào để xác định một xã hội thuộc loại gì? Sharansky đưa ra phép thử mang tên "quảng trường thành phố":

... một người có thể đến quảng trường thành phố và bày tỏ quan điểm của mình mà không sợ bị bắt, bị tù đày, hoặc hành hung không? Nếu một người có thể làm việc đó thì người này đang sống trong một xã hội tự do. Nếu không, thì anh ta đang sống trong một xã hội sợ hãi.

Không phải ngẫu nhiên mà Athena được coi là nền dân chủ đầu tiên trên thế giới. Nhà hiền triết Socrates đã thực hiện việc truyền bá tư tưởng của ông về mọi chủ đề, cũng như thực hiện việc đối thoại, tranh luận xung quanh chúng tại các agora mà không bị cấm cản. Đấy là biểu hiện của một xã hội tự do, vốn có mối quan hệ mật thiết với sự tồn tại của nền dân chủ.

Đầu năm nay tại Sài Gòn, một nhóm người cũng đã thực hiện phép thử "quảng trường thành phố" ở trước Nhà hát lớn:

Và đây là kết cục:

Không còn nghi ngờ gì nữa, xã hội Việt Nam là một xã hội sợ hãi và chúng ta đang sống trong sợ hãi.

2. "Historia de un letrero" (Câu chuyện về một tấm biển) là tên bộ phim chiến thắng tại Cuộc thi phim ngắn trên mạng - Cannes 2008. Phim lấy bối cảnh ở một agora và kể về một ông lão hành khất bị mù đã may mắn ra sao, khi được anh thanh niên tốt bụng đổi lại dòng chữ ghi trên tấm biển xin tiền.

Bạn nào thích phần nhạc sử dụng trong phim ngắn này thì có thể download ở đây, tên nó là "Il Postino" (Người đưa thư), được lấy ra từ OST của bộ phim cùng tên. Chưa hiểu vì nguyên cớ gì mà mỗi khi nghe âm thanh của đàn Accordion hay Bandoneon là mình lại liên tưởng đến những agora, những con phố mang phong cách châu Âu, lãng mạn, cổ điển, thư thả và yên bình.

3. Nhạc Đỗ Bảo ít bài có giai điệu và ca từ mạch lạc, "Những mùa đông yêu dấu" là một trong số đó. Nó cùng với "Điều hoang đường nhất" là 2 ca khúc Đỗ Bảo có thể mang đến sự xúc động cho mình khi nghe, bên cạnh hàng loạt ca khúc có giai điệu nhàn nhạt và ca từ có tổng thể lộn xộn (dù nếu tách từng câu, từng từ ra thì lại rất trau truốt, mượt mà) khác của anh. Có lẽ Đỗ Bảo mạnh về hoà âm, phối khí nhạc hơn là viết ca khúc.

Âm thanh của Cello trầm đằm, không sắc sảo như của Violin. Tiếng Cello từ khoảng 3'16'' cho đến 3'21'' trong bản thu âm "Những mùa đông yêu dấu" do Tấn Minh hát mang đến cảm giác ấm áp. Không phải thứ ấm áp của một ngôi nhà bê tông với máy điều hoà nhiệt độ vào mùa đông, mà là thứ ấm áp của một ngôi nhà gỗ với lò sưởi. Cảm giác ấy cũng có thể diễn tả qua bài thơ về tình yêu và mùa đông dưới đây của Rasul Gamzatov:

Nếu em muốn, anh thắp sao em ngắm,
Anh sẽ xua cơn gió lạnh ngoài đồng,
Sẽ đốt lửa chờ em về sưởi ấm,
Che bốn bề em đỡ rét mùa đông,

Và hai ta ngồi trong đêm thanh vắng,
Xích lại gần nhau, không lí sự, hiền lành,
Cái buồn khổ trên vai em mang nặng
Anh sẵn sàng cho hết cả sang anh.

Anh sẽ cúi bên giường em lặng lẽ
Và để em không thức giấc, - che đèn,
Anh sẽ hát những lời ru của mẹ,
Ngăn mọi điều bất hạnh đến bên em...

Và lúc ấy, em sẽ tin trên trái đất
Toàn người tốt, không có buồn, nước mắt.

4. "Đêm nằm mơ phố" được Việt Anh sáng tác tặng những người bạn hay ngồi cùng anh tại một quán quen ở Sài Gòn và chắc là để cùng nhớ về Hà Nội. Âm thanh vi vu của Flute (sáo Tây) hay sáo Ta lại khiến người nghe dễ rơi vào trạng thái nostalgia. Bản thu âm "Đêm nằm mơ phố" của Thu Phương bắt đầu bằng tiếng Flute, còn nhóm bạn này thì dùng tiếng sáo. Nhưng có lẽ thể hiện "Đêm nằm mơ phố" một cách phiêu diêu nhất thì là 2 bạn nữ này. Giá mà 2 bạn ấy làm thêm vài ly rượu thì chắc còn phê hơn nữa.

Mà giai điệu và ca từ bài "Đêm nằm mơ phố" đúng là có gì đó như là tâm trạng của một người hơi say say. "Rượu vào" vừa đủ để như chất xúc tác giúp người ta thổ lộ, trút bầu tâm sự, "lời ra" một cách dễ dàng, suôn sẻ hơn, nhưng cũng chưa đến mức mất tự chủ, không còn nể nang gì nữa.

Nỗi buồn ga cuối

2008-10-29T21:49:00.000+07:00

Tôi chẳng muốn mang sang gì cả
Nỗi buồn ga cuối còn nguyên.
(thơ Trần Dần)

Chưa hiểu tại sao mà từ sau đợt Tết Âm lịch, mình bỗng cảm thấy thời gian trôi đi rất nhanh. Cứ ngỡ như những ngày tháng ấy chỉ vừa qua thôi. Hay như thứ 7 tuần trước nữa, mới ngồi nhậu với 3 cậu bạn lâu ngày gặp lại, giờ đã sắp đến một thứ 7 khác. Có phải vì cuộc đời mình thật tẻ nhạt và quá ít biến động?

Thi thoảng đọc trúng tin tức kiểu này, lòng không khỏi trùng xuống. Vài phút trước, nạn nhân còn chuyện trò với bạn, vậy mà đùng một cái, nạn nhân bất ngờ biến mất khỏi cuộc đời của người bạn. Nói dại, nhưng đôi khi mình nhắn tin thăm hỏi ai đó, đơn giản là chỉ muốn xác nhận người ấy đang còn sống. Điều gì ngọ nguậy trong tâm hồn, thôi thúc mình làm thế?

Nếu linh hồn là có thật thì mình rất hy vọng linh hồn có thể lưu giữ được ký ức. Ký ức là thứ mà người ta dùng để nhận ra nhau. Những ký ức, những khoảnh khắc chân tình đã trao cho nhau là nguyên nhân thúc đẩy người ta gặp lại nhau. Muốn điều ấy xảy ra khi thân xác không còn nữa, chỉ cần có ký ức trong những linh hồn.

Nhưng rõ ràng, cái giả định vừa rồi đã mâu thuẫn với cái sự thôi thúc ở trên kia. Linh hồn của mình sẽ không quan tâm đến sự ra đi hay ở lại của một linh hồn khác nhiều đến thế, chừng nào nó biết chắc là sẽ còn gặp lại đối tác. Linh hồn hoặc không có thật, hoặc không lưu giữ ký ức. Nếu có thật, nỗi buồn vĩnh viễn chia xa ở ga cuối là cái mà linh hồn chắc chắn mang sang thế giới bên kia.

Everybody hurts

2008-10-04T13:43:00.001+07:00

Ai cũng đã từng đau
Đừng buông tay, đừng nhé
Đừng buông tay...

Chắc hẳn vào giây phút nâng tay thắt cổ tự sát, những lời ca này đã không thể đến được tai Choi Jin-shil. "Everybody hurts" vốn không xa lạ gì với cô. Không thể quên được cảm giác thư thái, êm đềm khi nằm lăn ra nền đá hoa mát lạnh và lắng nghe giai điệu "Everybody hurts" chầm chậm trôi, mỗi buổi sáng mùa hè cách đây hơn 9 năm.

Bản cover ca khúc của R.E.M được cất lên vào những khoảng lặng trong "Con đường đã qua" - bộ phim mà Choi đóng vai nữ chính. Phim kể về cặp vợ chồng ly dị sau khi đã có một bé trai. Mỗi người đều tìm được một nửa khác. Nhưng cuối cùng, bao thăng trầm của cuộc sống đã đưa họ trở lại bên nhau.

Kết cục dành cho Choi không có hậu như vai diễn ấy. Cái chết của Choi là mộ t lời nhắc nhở cho những người ở lại về nỗi khổ tâm mà người nổi tiếng phải chịu đựng, về lương tri và lòng cao thượng của con người trong cách hành xử đối với một đồng loại đang rơi vào tình huống khó khăn. Đó không chỉ là câu chuyện của riêng người Hàn.

Choi đã buông tay. Cô vẫn là người cô độc cho đến khoảnh khắc cuối cùng của đời mình, bất chấp việc ở đâu đó R.E.M vẫn ngân nga "Everybody hurts/You're not alone". Ai cũng từng đau. Thế thì sao? Chẳng có nỗi đau nào giống nỗi đau nào, và cũng chẳng ai có thể thấu hiểu được hết nỗi đau của bạn đâu. "You're not alone" chỉ là ảo tưởng.

Vậy nên, hãy tập sống mạnh mẽ trước khi chờ đợi sự sẻ chia và lòng cao thượng từ người khác.

Download:

Everybody hurts - R.E.M | Nghe online

EVERYBODY HURTS
R.E.M

When your day is long
and the night, the night is yours alone
When you're sure you've had enough with this life
Well hang on

Don't let yourself go
'cause everybody cries
and everybody hurts sometimes

Sometimes everything is wrong
Now it's time to sing along
When your days is night alone
If you feel like letting go
When you think you've had too much of this life
Well hang on

Everybody hurts
Take comfort in your friends
Everybody hurts
Don't throw your hand, oh no
Don't throw your hand
If you feel like you're alone
No, no, no, you are not alone

If you're on your own in this life
The days and nights are long
When you think you've had too much of this life
to hang on

Well, everybody hurts,
Sometimes everybody cries
And everybody hurts sometimes
And everybody hurts sometimes
So, hold on, hold on, hold on...

Everybody hurts...

You are not alone

&&&&&

AI CŨNG ĐÃ TỪNG ĐAU

Khi ngày thật dài
và đêm tối - đêm tối sao quá đơn côi
Khi bạn chắc rằng mình đã chịu đựng cuộc đời này đủ rồi
Hãy kiên tâm

Đừng buông xuôi
bởi vì có ai mà chưa từng khóc
có ai lại chưa từng đau đôi lần

Thi thoảng mọi chuyện trở nên không ổn
Vậy thì hãy hát lên nào
Khi ngày trôi qua trong u ám và cô đơn
Nếu bạn cảm thấy muốn thả trôi mọi chuyện
Nếu bạn nghĩ rằng mình đã có quá nhiều với cuộc sống này
Hãy nán lại

Bởi vì ai cũng đã từng đau
Nhận lấy sự sẻ chia từ bạn bè
Ai cũng đã từng đau
Đừng buông tay, đừng nhé
Đừng buông tay
Nếu bạn cảm thấy cô độc
không, không, không, bạn không cô độc

Nếu chỉ còn bạn với chính mình
Qua ngày dài, đêm thâu
Khi bạn nghĩ rằng mình đã có quá nhiều với cuộc sống này
để nán lại

Ai cũng đã từng đau
đôi lần, ai cũng đã từng khóc
Và ai cũng đã từng đau, đôi lần
Nhưng ai cũng đã từng đau, đôi lần
Vậy nên hãy gắng lên, gắng lên, gắng lên...

Ai cũng đã từng đau

Bạn không cô độc

Kỳ thị tôn giáo

2008-08-27T01:50:00.000+07:00

Một anh công an Việt Nam khi có ý định [nghiêm túc] với cô gái nào đó, thì điều đầu tiên mà anh ta gượm hỏi nàng nên là "Chủ nhật em có hay đi đâu không?". Nếu nàng trả lời "Chủ nhật em hay đi lễ" thì hoặc là anh chàng xin ra khỏi ngành, hoặc là anh ta phải từ bỏ đối tượng.

Sở dĩ xảy ra chuyện đó là bởi vì trong các ngành công an, cảnh sát, quân sự ở Việt Nam từ lâu đã tồn tại một luật lệ bất thành văn nhưng không ai là không phải chấp hành, đấy là cán bộ không được phép kết hôn với người có gia đình theo Công giáo. Bạn nào có người quen làm trong các ngành đã nêu thì đều có thể dễ dàng xác minh điều này.

Vậy mà điều đầu tiên trong "Luật hôn nhân và gia đình" của nước CHXHCN Việt Nam đã nói ra sao:

Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, các tôn giáo khác nhau, giữa người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo được tôn trọng và bảo vệ.

Nếu không gọi đây là một trường hợp "nói một đằng làm một nẻo", "kỳ thị tôn giáo" thì chưa biết gọi là gì thì sẽ phù hợp hơn?

Marx từng phán rằng "Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân". Nếu áp dụng điều này vào tình hình Việt Nam thì ở nước ta có một số loại chất ma tuý ít gây tác dụng phụ (Phật giáo, Hồi giáo) được bảo hộ, một số loại khác hàm chứa nhiều nguy cơ chính (Công giáo, Cao Đài giáo) thì không.

Nhưng không phải tổ chức nào cũng được kinh doanh chất ma tuý đã được bảo hộ trên lãnh thổ Việt Nam. Tổ chức biết điều, mũ ni che tai (Giáo hội Phật giáo Việt Nam) thì được cấp giấy phép hoạt động; tổ chức cứng đầu cứng cổ (Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất) thì vui lòng ra nước ngoài kinh doanh hoặc phải làm chui trong nước.

Không nghi ngờ gì nữa, giờ thì chúng ta đã biết được những kẻ kỳ thị tôn giáo đích thực là ai mà ai cũng biết đó là ai.

Một vài ví dụ khác về kỳ thị tôn giáo. Đấy là qua theo dõi vụ Thái Hà, mình có nhận định [dựa nhiều vào cảm tính] rằng một bộ phận không nhỏ người Việt Nam có thái độ ác cảm với đồng bào Công giáo. Lý do phải chăng có cội rễ từ giai đoạn các vua nhà Nguyễn đàn áp Công giáo, và sau đó là cuộc di cư vào miền Nam [bị nhiều người ở lại miền Bắc cho là phản bội] của nhiều đồng bào Công giáo sau năm 1954? Hơn 30 năm sau ngày chiến tranh kết thúc, mối ác cảm có thể đã lắng xuống nhưng nó vẫn tồn tại ở đâu đó trong sâu thẳm người Việt và đợi dịp ngoi lên. Vụ Thái Hà là một dịp như vậy.

Có những câu chuyện về đôi nam nữ yêu nhau, nhà một người theo Phật, nhà kia theo Đạo, cuối cùng gia đình 2 bên không đồng ý cho họ kết hôn bởi những lý do như không cùng tập tục thờ cúng, không đồng điệu trong việc đi lễ nhà thờ... Giả dụ rằng đôi lứa đó sẽ không bị cấm cản nếu 2 nhà không theo tôn giáo, thì bất cứ lý do nhân danh tôn giáo nào mà gia đình 2 người đưa ra để phản đối họ như nêu ở trên đều là rất phản tôn giáo. Bởi vì, chưa tính tới chuyện trong giáo lý của nhà Phật và Công giáo không có một quy định cụ thể nào đồng tình với việc làm ấy, thì cũng không có một tôn giáo chân chính nào trên thế giới mà lại không có tôn chỉ, mục đích là hướng thiện.

Hay người ta cho rằng việc tác động làm tan vỡ hạnh phúc [chính đáng được pháp luật bảo hộ] của người khác là một việc làm hướng thiện?

Mẹ

2008-08-15T06:54:00.000+07:00

Đây là con đường lên thị trấn, để những ai rời làng và những ai sau đó trở về nơi mình sinh ra, bước dọc theo hành trình này. Người phụ nữ ấy không đợi một ai cả. Alyosha - con trai bà, người duy nhất mà bà hằng đợi, đã không trở về từ cuộc chiến.

Lời dẫn cho cảnh mở đầu trong bộ phim "Bài ca người lính" của Liên Xô, một trong những cảnh phim để lại cho mình nhiều ấn tượng nhất. Người phụ nữ đứng ở vị trí và tư thế của người đợi, để không đợi một ai [có thật] cả. Vậy thì phải chăng bà đang mong chờ một bóng hình không có thật - đứa con trai đã tử trận?

Tình cảm giữa mẹ và con trai, hay giữa con gái và bố luôn là một điều rất đặc biệt, rất khó giải thích, mà chỉ có thể cảm nhận. Có lẽ người ta nói đúng, điều gì khiến tâm hồn thực sự rung cảm thì không tài nào diễn đạt trọn vẹn được.

Cách đây gần 4 năm, mình theo người bạn về thăm nhà cậu ở một làng quê miền Tây. Trước khi chúng mình trở về Sài Gòn, mẹ cậu bạn không tiễn chúng mình, cô người trước hè nhà, im lặng và dõi theo chiếc xe đi trên đường làng.

Hình ảnh ấy mình không thể nào quên được. Hay như trước kia, mẹ mình vẫn hay nói mẹ không thể nào yên tâm được khi thấy mình chưa về đến nhà trước 6 giờ tối. Thi thoảng mẹ cứ bước ra, ngó xem đôi dép của mình có đặt trước cửa phòng hay chưa...

Với khoảng trời mênh mông và con đường dài tưởng như bất tận ở phía trước, người xem có thể tin rằng cho đến trước khi qua đời, người phụ nữ ấy sẽ không bao giờ ngừng đợi con trai bà. Không có điều gì có thể so sánh với sự kiên định ở niềm tin và sự vững bền trong tình cảm của người mẹ dành cho đứa con trai.

Ca khúc Ý - "Mamma" ở dưới đây vốn quen thuộc qua giọng hát Robertino, nay được trình bày song ngữ bởi nữ ca sĩ Hải Vân.

Download:

Mamma - Hải Vân (Thanks Mr TMH)

MAMMA
Cesare Andrea Bixio / Bruno Cherubini

Mamma, son tanto felice
Perché ritorno da te
La mia canzone ti dice
Che''e il più bel giorno per me

Mamma, son tanto felice
Viver lontano perche?
Mamma, solo per te la mia canzone vola!
Mamma, sarai con me, tu non sarai piu sola

Quanto ti voglio bene
Queste parole d'amore
Che ti sospira il mio cuore
Forse non s'usano più

Mamma, ma la canzone mia più bella sei tu
Sei, tu, la vita e per la vita non ti lascio
Mai più

&&&&&

MẸ ƠI
Kazenka dịch

Mẹ ơi, con hạnh phúc biết nhường nào
Bởi vì con đã được trở về bên mẹ
Con hát bài ca này để muốn nói với mẹ rằng
Đây là ngày đẹp nhất đời con

Mẹ ơi, con hạnh phúc quá
Con tự hỏi rằng sao mẹ con mình phải xa nhau lâu như vậy?
Mẹ ơi, bài ca này con chỉ muốn dành riêng cho mẹ mà thôi!
Mẹ ơi, từ giờ mẹ sẽ không còn hiu quạnh nữa đâu, vì con đã ở đây bên mẹ

Con muôn lần muốn mẹ được sống vui hơn nữa
Những lời yêu thương này
Là những gì trái tim con muốn nói với mẹ
Có lẽ chúng cũng chưa thể diễn tả được hết lòng con

Nhưng bài hát này, mẹ ơi, chỉ là của mẹ mà thôi
Mẹ ơi, mẹ là cuộc sống và con sẽ không rời bỏ cuộc sống của mình
Không bao giờ nữa mẹ ơi...

Bao giờ cho đến tháng Mười?

2008-07-29T21:50:00.001+07:00

Gần 2 năm trước, mình đã có lần viết về bộ phim này. Bây giờ xem lại một số cảnh, bỗng xuất hiện những suy nghĩ khác. Cũng có thể là mình trưởng thành hơn, mà cũng có thể là mình đã đổi thay theo một chiều hướng tiêu cực, với một số người.

Nhưng dù thế nào thì mình vẫn giữ nguyên ý kiến cho rằng trường đoạn phiên chợ Âm Dương là một trong 2 trường đoạn hay nhất của bộ phim nói riêng, và điện ảnh Việt Nam nói chung. Theo lời bà của nhân vật Duyên thì vào rằm tháng 7 hàng năm, ở cạnh miếu làng, người ta vẫn họp chợ để người sống và người chết được gặp nhau. Và ở trường đoạn này, cô được gặp lại người chồng đã tử trận.

Người thiếu phụ thao thức đến gần sáng, vuốt ve đứa con nằm ngủ, cạnh chiếc đèn dầu; tiếng mõ, tiếng piano văng vẳng nỗi đơn côi; Duyên ngơ ngác tìm chồng trong phiên chợ truyền thuyết; tiếng đàn bầu gợi lên bối cảnh từ ngàn xưa; tiếng guitar đệm một giai điệu thời chiến; Duyên chạy ào đến bên chồng trong ánh nến lung linh và giọng bè nữ mênh mang; hai cánh tay chỉ gần mà không thể chạm được vào nhau... Tất cả đều rất Việt Nam, hoàn hảo và cảm động.

Đoạn thoại đắt nhất bộ phim cũng nằm trong cảnh này:

- Anh có dặn dò gì em không... Sao anh im lặng thế... Hay anh có điều gì oan ức?

- Không...

- Vậy sao anh buồn?

- Anh chỉ muốn những người sống được hạnh phúc.

- Hạnh phúc ư?

- Ừ. Chỉ có những người đang sống mới làm được điều đó. Anh đã làm xong phần việc của mình rồi.

- Không! Anh vẫn ở bên cạnh em và lúc nào em cũng nhìn thấy anh...

- Cái còn lại mãi mãi là cái không thể nhìn thấy được...

Có lẽ Nam, chính xác hơn là tác giả kịch bản, không chỉ muốn nói về việc Duyên nên mạnh dạn đến với hạnh phúc mới (thầy giáo Khang). Ở đây có lẽ tồn tại sự tượng trưng để nêu lên mối liên hệ giữa cái đã qua đi, cái hiện tại và điều cần hướng tới.

Mỗi một giai đoạn lịch sử có vai trò riêng của nó. Bao nhiêu hy sinh, mất mát, cuối cùng cũng chỉ là để người ở lại được hạnh phúc. Người ngã xuống không yêu cầu người còn sống tưởng nhớ họ bằng một tượng đài, đứng trấn trong tâm tưởng.

Người chết muốn chúng ta coi họ là "cái không thể nhìn thấy được", tức là cái tồn tại đấy nhưng không hiện hình, không là vật cản những ước muốn tự nhiên. Ước muốn ấy và cũng chính là "Cái còn lại mãi mãi", không gì khác ngoài khát vọng hạnh phúc.

Người còn sống cần tiếp nối hành trình tìm hạnh phúc này bằng chính đôi chân của mình, bởi người chết đã làm xong phần việc của họ và "Chỉ có những người đang sống mới làm được điều đó". Nếu có một sự chỉ dẫn nào đó, chắc hẳn người chết cũng không hướng chúng ta đi theo một con đường cụ thể nào, kể cả con đường họ từng chọn. Bởi vì "Cái còn lại mãi mãi là cái không thể nhìn thấy được...". Hãy cứ tự do bước đi trên con đường chúng ta muốn.

Lẽ ra entry này nên được viết vào ngày Thương binh liệt sĩ - 27/7, nhưng đến tận hôm nay mình mới nhớ đến bộ phim. Những khái niệm về lòng biết ơn, sự vô ơn là điều mà mình đã suy nghĩ rất nhiều trong thời gian qua. Nhất là khi có một người bạn nói với mình rằng, chỉ nhớ đến công lao của người đã khuất mà né tránh tội ác của họ, hoặc là thờ ơ, tiếp tay cho những kẻ nhân danh họ làm điều xấu, cũng không khác gì sự vô ơn.

Sự né tránh, thờ ơ, trong trường hợp này rõ ràng là không tốt về mọi mặt. Chỉ tầm 20, 25 năm nữa thôi, chính chúng ta là thế hệ sẽ phải trực tiếp đối mặt với sự thật lịch sử và thực trạng của đất nước. Vậy không biết là có còn quá sớm để chúng ta bắt đầu thay đổi?

Bao giờ cho đến tháng Mười
Lúa chín trên cánh đồng giông bão
Ta để lại sau lưng những ngày dài mong đợi
Những mất mát hy sinh, chịu đựng khổ đau
Khi trời thu vẫn xanh mãi trên đầu

Download:

Bao giờ cho đến tháng Mười (trường đoạn phiên chợ Âm Dương)

La Maritza

2008-07-03T16:35:00.001+07:00

Cho J.

Nghe La Maritza - Sylvie Vartan

Sylvie Vartan sinh ngày 15/8/1944, tại Iskretz, một thị trấn nhỏ ở vùng Balkan, nằm gần Sofia, Bulgaria. Cha bà làm việc cho Đại sứ quán Pháp.

Tháng 9/1944, quân đội Liên Xô chiếm đóng Bulgaria, nhà cửa bị quốc hữu hoá nên cả gia đình bà phải chuyển lên Sofia. Cuộc sống hỗn loạn và thiếu thốn thời hậu chiến đã khiến cha của Sylvie tính tới chuyện di cư.

Cuối năm 1952, gia đình Sylvie khởi hành và Paris là đích đến của họ. Bằng tài năng cũng như sự nỗ lực vượt khó (2 lần bị tai nạn xe hơi), Sylvie Vartan đã trở thành một nữ danh ca nổi tiếng và được nước Pháp trao Huân chương công trạng vào năm 2006.

"La Maritza", ca khúc hoài niệm được viết dành riêng cho Sylvie, kể về một người cha vẫn hay dẫn cô con gái nhỏ ra con sông Maritsa chơi, nơi có tiếng chim hót ngợi ca tự do và:

Khi đường chân trời mờ tối
Tất cả lũ chim bay đi
Trên hành trình của niềm hi vọng
Cha đưa tôi theo chúng
Đến Paris…

Khi đến Paris, Sylvie mới 9 tuổi, "cố hương" là một điều gì đó xa xôi chưa rõ nghĩa, bà ít khi nhớ đến. Và như lời bài ca thổ lộ, lúc đấy bà chưa hiểu gì nhiều về "Tự do", nhưng cha bà thì đã biết rất rõ.

Năm 1968, lần đầu tiên thu âm "La Maritza", Sylvie 24 tuổi, nhắm nghiền mắt, ngân nga đoạn điệp khúc tự do, phóng khoáng, người thiếu nữ nhớ về cha, về những đổi thay trong cuộc sống của mình. Cô bé ngày nào đã trưởng thành, đã biết thế nào là tự do và vì thế đã thấu hiểu hơn những gì mà người cha đã mở ra cho cuộc đời cô từ khi còn nhỏ. Cô đã biết nhớ Maritsa.

Tháng 10/1990, gần một năm sau khi Bulgaria tiến hành cải cách chính trị theo đường lối dân chủ hoá, Sylvie Vartan trở về cố hương lần đầu tiên từ khi di cư sang Pháp. Và khán giả ở Cung Văn hoá Sofia đã hoà nhịp theo lời ca, điệu nhạc một cách xúc động, lúc bà vừa nhảy vừa hát đoạn điệp khúc "La la la la..." trong "La Maritza".

Dù hít thở và lớn lên trong một bầu không khí khác, dù sinh sống ở một vùng đất khác, dù có bao ngăn cách, dù đã có thời không nhớ đến, vậy thì tại sao người ta cuối cùng vẫn hướng về cố hương? Phải chăng là vì dòng máu chảy trong mỗi con người là không thể thay đổi?

3 clip "La Maritza" ở dưới đây, một được ghi khi Sylvie 24 tuổi, một được ghi ở Sofia khi bà 46 tuổi và một thì được ghi mới đây, khi bà ở tuổi 63:

Video: 1968 | 1990 | 2008

LA MARITZA
P. Delanoe & J. Renard

La Maritza c'est ma rivière
Comme la Seine est la tienne
Mais il n'y a que mon père
Maintenant qui s'en souvienne
Quelquefois

De mes dix premières années
Il ne me reste plus rien
Pas la plus pauvre poupée
Plus rien qu'un petit refrain
D'autrefois :

La la la la...

Tous les oiseaux de ma rivière
Nous chantaient la liberté
Moi je ne comprenais guère
Mais mon père, lui savait
Ecouter:

Quand l'horizon s'est fait trop noir
Tous les oiseaux sont partis
Sur les chemins de l'espoir
Et nous on les a suivis,
À Paris

[parlé]
De mes dix premières années
Il ne reste plus rien... rien

[chanté]
Et pourtant les yeux fermés
Moi j'entends mon père chanter
Ce refrain :

La la la la...

&&&&&

DÒNG MARITSA
Bản dịch của dactrung.net

Maritsa con sông của tôi
Đẹp như sông Seine
Nhưng bây giờ chỉ có cha tôi
Nhớ đến nó
Một đôi lần

Mười năm đầu đời
Tôi chẳng còn gì
Ngay cả một con búp bê
Duy chỉ còn đoạn điệp khúc nhỏ
Từ những năm tháng xa xưa:

La la la la...

Tất cả lũ chim bên sông
Đều hót vang ca ngợi tự do
Tôi chẳng hiểu gì nhiều
Nhưng cha thì biết
Lắng nghe:

Khi đường chân trời mờ tối
Lũ chim bay đi
Trên hành trình của niềm hi vọng
Cha đưa tôi theo chúng
Đến Paris…

[nói]
Mười năm đầu đời,
Khi tôi chẳng còn gì, chẳng còn gì hết…

[hát]
Mắt nhắm nghiền
Tôi vẫn nghe thấy đâu đây giọng cha hát
Đoạn điệp khúc đó:

La la la la...

Em bé Việt Nam và viên sỏi

2008-05-31T16:51:00.000+07:00

3 em bé Việt Nam ngồi trước hàng rào thép gai ở một trại tị nạn tại Kuatan, Malaysia, 1979 (Ảnh: Corbis.com)

"Em bé Việt Nam và viên sỏi", thơ Trần Trung Đạo, kể về một bé gái Việt Nam ngồi nghịch sỏi một mình trên bờ biển Palawan (Philippines). Chiếc ghe đưa gia đình em và những người khác vượt biên chẳng may gặp hải tặc và sóng dữ. Cha mẹ em chết đói trên tàu, chị gái em bị hải tặc bắt đi, còn đứa em trai 1 tuổi thì bị sóng cuốn mất...

Phan Văn Hưng phổ nhạc cho bài thơ này và đặt tên là "Em bé và viên sỏi". Ca khúc kể về một nạn nhân bé nhỏ, và đáng thương nhất, ở một trong những chương đen tối nhất của lịch sử dân tộc Việt Nam, làm người nghe có lương tri không cầm nổi nước mắt...

Cô bé Việt Nam ngày nào, giờ có lẽ đã là một người mẹ. Người mẹ ấy sẽ kể với con chị những gì về quá khứ của mình, về ông, bà, bác, chú của con? Chị sẽ trả lời ra sao nếu con hỏi, "Điều gì đã đẩy gia đình mình xuống biển hở mẹ?"

Em bé và viên sỏi - Phan Văn Hưng

Download:

Em bé và viên sỏi (Phan Văn Hưng phổ thơ Trần Trung Đạo) - Phan Văn Hưng | Video

EM BÉ VIỆT NAM VÀ VIÊN SỎI
Trần Trung Đạo

Bé thơ ơi cuộc đời em viên sỏi
Khóc một lần nước mắt chảy thiên thu

- Viên kẹo tròn nầy để dành cho Mẹ
Viên kẹo vuông nầy để lại cho Ba
Viên kẹo nhỏ nầy để qua cho chị
Viên kẹo lớn nầy để lại cho em
Còn viên kẹo thật to nầy ...là phần Bé đấy

Bên bờ biển Palawan
Có một em bé gái
Tuổi mới chừng lên sáu lên năm
Ðang ngồi đếm từng viên sỏi nhỏ
Và nói chuyện một mình
Như nói với xa xăm

- Em đến từ Việt Nam
Câu trả lời thường xuyên và duy nhất
Hai tiếng rất đơn sơ mà nhiều người quên mất
Chỉ hai tiếng nầy thôi
Em nhớ kỹ trong lòng
Em chỉ ra ngoài Ðông Hải mênh mông
Cho tất cả những câu hỏi khác

Mẹ em đâu?
- Ngủ ngoài biển cả

Em của em đâu?
- Sóng cuốn đi rồi

Chị của em đâu?
- Nghe chị thét trên mui

Ba em đâu?
Em lắc đầu không nói

- Bé thức dậy thì chẳng còn ai nữa

Chiếc ghe nhỏ vớt vào đây mấy bữa
Trên ghe sót lại chỉ dăm người
Lạ lùng thay một em bé mồ côi
Ðã sống sót sau sáu tuần trên biển

Họ kể lại em từ đâu không biết
Cha mẹ em đã chết đói trên tàu
Chị của em hải tặc bắt đi đâu
Sóng cuốn mất người em trai một tuổi

Kẻ sống sót trong sáu tuần trôi nổi
Ðã cắt thịt mình lấy máu thắm môi em
Ôi những giọt máu Việt Nam
Linh diệu vô cùng
Nuôi sống em
Một người con gái Việt

Mai em lớn dù phương nào cách biệt
Nhớ đừng bao giờ đổi máu Việt Nam
Máu thương yêu đã chảy bốn ngàn năm
Và sẽ chảy cho muôn đời còn lại

- Viên kẹo tròn nầy để dành cho Mẹ
Viên kẹo vuông nầy để lại cho Ba
Viên kẹo nhỏ nầy để qua cho chị
Viên kẹo lớn nầy để lại cho em
Còn viên kẹo thật to nầy...là phần Bé đấy

Suốt tuần nay em vẫn ngồi
Một mình lẩm bẩm
Ngơ ngác nhìn ra phía biển xa xôi
Như thuở chờ Mẹ đi chợ về
- Thật trễ làm sao
Em tiếp tục thì thầm
Những câu nói vẩn vơ
Mẹ ngày xưa vẫn thường hay trách móc

Em cúi đầu nhưng không ai vuốt tóc
Biển ngậm ngùi mang thương nhớ ra đi
Mai nầy ai hỏi Bé yêu chi
Em sẽ nói là em yêu biển

Nơi cha chết không tiếng kèn đưa tiễn
Nơi tiếng chị rên
Nghe buốt cả thịt da
Nơi Mẹ chẳng về dù đêm tối đi qua
Nơi em trai ở lại
Với muôn trùng sóng vỗ

Bé thơ ơi cuộc đời em viên sỏi
Khóc một lần nước mắt chảy thiên thu.

Bình minh mưa

2008-05-13T06:06:00.001+07:00

Hoạ mi hót trong mưa - Khánh Linh

4 giờ rưỡi sáng, tỉnh dậy. Máy tính vừa vào màn hình đăng nhập thì rào rào, trời mưa. Gió thốc vào căn phòng trống trải nhất chung cư, hơi lành lạnh.

Phần Latest trên blog thấy nhiều người nói về việc 2 nhà báo liên quan đến vụ PMU18 bị bắt. Một người chị quen có entry "Bình minh mưa", có lẽ tại vì hôm trước treo trên blast bài viết "Mưa bình minh" nên vô tình gợi chị nhớ đến câu chuyện của Paustovsky.

Và bây giờ lại đến lượt chị gợi nhớ ngược lại, đúng vào lúc mưa buổi sớm. Tắt màn hình máy tính, vơ lấy cuốn "Bông hồng vàng & Bình minh mưa" mà bạn tặng, nhảy lên giường, kéo chăn, tay mở sách hú hoạ, nhìn thấy trang 319, trúng luôn "Bình minh mưa" và cũng trúng luôn cái trích đoạn mà người chị đã dẫn ra trong entry mới. Thật là hữu duyên. Những chuyện kiểu như thế này thì không biết đến bao giờ khoa học mới lý giải được?

- Giải thích như thế nào để chị hiểu đây? - Kuzmin nói. Chàng tự giận mình. - Chắc là chuyện đó cũng xẩy ra cả với chị. Từ trong cửa sổ toa tàu, chị bất thần trông thấy một cánh rừng bạch dương thưa thớt với một lưới mạng nhện mùa thu ánh lên trong nắng và thế là chị muốn nhẩy ngay ra giữa lúc tàu đang chạy để được ở lại cánh rừng ấy. Nhưng con tàu cứ đi qua. Chị nhoai người ra ngoài cửa sổ và nhìn lại những cánh rừng, những bãi cỏ rộng, những con ngựa, những nẻo đường làng đang vùn vụt chạy về phía sau và chị nghe thấy một tiếng reng reng mơ hồ. Vật gì kêu, chị không biết. Có thể là rừng hay không khí, hay tiếng rít của những giây điện thoại. Mà cũng có thể đó là tiếng reo của những thanh ray khi tàu chạy. Cái đó chỉ ánh lên trong khoảnh khắc nhưng ta chờ mãi suốt đời.

Có những điều mà dường như ta đã chờ đợi cả đời, một cách vô thức hay chủ tâm, để rồi đến khi bắt gặp thì ta bàng hoàng nhận ra không thể nào ở lại, không thể nào níu giữ được nó vì ta phải ra đi, phải tiếp tục cuộc hành trình của mình, vì một lý do nào đó.

Cái điều mà ta vẫn chờ đợi ấy, hẳn là rất đáng yêu, đáng quý, làm lòng người rạo rực một cách dịu dàng và thuần khiết như cơn mưa lớn sớm nay. Tình cảm cao đẹp ấy sẽ đi sâu vào tiềm thức, làm người ta nhớ mãi, cho dù nó chỉ đến trong vài phút giây ngắn ngủi và cho dù kết thúc của nó sẽ như buổi bình minh mưa - nắng sẽ lên và một ngày hôm nay mới sẽ lại bắt đầu khi ta thức giấc lần 2.

Đấy là viết thế, còn bây giờ thì mưa ngớt rồi và trời cũng đã sáng hẳn, ngoài kia chim sẻ kêu nghe rất thích, vậy là không kịp ngủ tiếp.

Đọc thêm:

Bình minh mưa - Paustovsky
Mưa bình minh - Trịnh Công Sơn

[Tuyển chọn nhạc] Tình khúc Trịnh Công Sơn sau 1975

2008-04-15T12:37:00.000+07:00

Phần lớn các ca khúc tạo nên tên tuổi Trịnh Công Sơn đều được ông viết từ trước 1975. Dù tình khúc Trịnh Công Sơn ở thời kỳ này được khá nhiều người yêu thích, nhưng dấu ấn đậm nét mà ông tạo nên lại chủ yếu nằm ở chùm ca khúc da vàng.

Sau 1975, trường liên tưởng trong tình khúc Trịnh Công Sơn nói riêng và trong ca khúc của ông nói chung, bớt tính siêu hình, bớt tượng trưng, bớt triết lý, bớt quạnh hiu và dường như "đời thường" hơn. Nỗi buồn ở đó ít đi cái vẻ lành lạnh của cõi âm, của mộng mị, và thêm vào sự nồng nàn của cõi dương, của thực tế.

Có lẽ vì thế mà Khánh Ly không phải là người thể hiện thành công nhất ca khúc Trịnh Công Sơn giai đoạn sau 1975, và cũng không có ai trong Trịnh Vĩnh Trinh, Cẩm Vân, Hồng Nhung, Quang Dũng... chiếm ưu thế khi hát chúng. Mỗi người chỉ thành công với một vài bài, rồi thì đôi khi, có người vốn ít khi hát nhạc Trịnh bỗng nhiên lại xuất thần với một ca khúc nào đó của ông.

Các ca sĩ nghiệp dư như Thanh Hải, Thái Hoà, Giang Trang và tiếng ca của một vài người hâm mộ khác, cũng tỏ ra có duyên với tình khúc Trịnh sau 1975 hơn là với những bài mà họ đã nghe Khánh Ly hát đến nát cả băng, đĩa.

Giang Trang hát nhạc Trịnh

Tuyển chọn gồm 14 ca khúc được đánh số thứ tự theo thời gian sáng tác và chọn lựa dựa theo một số tiêu chí chủ quan như: ca từ và nhạc hay, ca sĩ thể hiện có hồn hoặc có gì đó đặc biệt liên quan đến ca khúc cũng như người trình bày.

Lối hoà âm cùng phần hát bè của Jennifer trong "Em còn nhớ hay em đã quên" do Thái Hoà thể hiện làm người nghe dễ liên tưởng đến Sài Gòn thoáng đãng, mênh mang với những con kênh, dòng sông. "Vườn xưa", "Chuyện đoá quỳnh hương" được chọn với cùng lý do là hoà âm hay.

Người nghe đã quá quen thuộc với "Nhớ mùa thu Hà Nội" qua giọng Hồng Nhung; Ái Mi (con gái Ái Xuân, cháu Ái Vân) hát cũng khá dễ thương bằng chất giọng dân ca. Câu "Nhớ đến một người, để nhớ mọi người" có một thời bị cấm hát.

Tình yêu đơn phương của Trịnh Công Sơn dành cho Hoàng Lan, có lẽ là nguồn cảm hứng cho ông sáng tác "Trong nỗi đau tình cờ", "Hoa vàng mấy độ", "Như một lời chia tay". Toàn Nguyễn hát "Như một lời chia tay" là chủ quán cafe "Hà Nội & tôi" trên đường Trần Cao Vân, Sài Gòn.

Sau 1975, Trịnh Công Sơn viết nhạc cho khá nhiều phim. "Vẫn có em bên đời" (phim "Pho tượng", kịch bản Nguyễn Quang Sáng) nói về tình cảm đẹp của cô quân y miền Bắc dành cho một anh tù binh VNCH vốn là nhà điêu khắc; Giang Trang hát bài này cảm động. "Lặng lẽ nơi này" (phim "Tình xa", Lê Vân diễn vai chính) lại kể về nỗi đau, sự trống trải của một cô gái sau khi người yêu sai lời hẹn ước và vượt biên; bản thu Mỹ Hạnh hát tại DDVN14.

"Ơ bai", tiếng nói của một dân tộc thiểu số miền núi tỉnh Lâm Đồng, có nghĩa là "Không được đâu". "Ru tình" là ca khúc mà Trịnh Công Sơn dành tặng cho một nữ ca sĩ người Nhật bị tai nạn giao thông. Mai Trang hát "Cho đời chút ơn" là cô sinh viên ĐH Kinh tế, ca khúc nói về lòng biết ơn của ông Trịnh với những giai nhân.

Năm 1981, cố ca sĩ Ngọc Tân cùng vợ vượt biên, tàu gặp bão, vợ ông bỏ mạng tại vùng biển Hà Tĩnh. Đó có lẽ là lý do vì sao Ngọc Tân hát những ca khúc về biển rất tình cảm, "Sóng về đâu" là một trong số đó.

"Chiếc lá thu phai" là ca khúc duy nhất nói về thân phận trong tuyển chọn.

Download:

Toàn bộ tuyển chọn: Mediafire | Box.net

01. Em còn nhớ hay em đã quên (1980) - Thái Hoà
02. Trong nỗi đau tình cờ (1981) - Giang Trang
03. Chuyện đoá quỳnh hương (1982) - Hồ Quỳnh Hương
04. Chiếc lá thu phai (1983) - Trịnh Công Sơn
05. Hoa vàng mấy độ (1984) - Hồng Hạnh
06. Như một lời chia tay (<1991) - Toàn Nguyễn
07. Nhớ mùa thu Hà Nội (1984) - Ái Mi
08. Vẫn có em bên đời (1986) - Giang Trang
09. Lặng lẽ nơi này (1987) - Mỹ Hạnh
10. Tình khúc Ơ Bai (1992) - Trịnh Vĩnh Trinh
11. Cho đời chút ơn (<1993) - Mai Trang
12. Vườn xưa (<1993) - Thái Hoà
13. Ru tình (1993) - Trần Thái Hoà
14. Sóng về đâu (1995) - Ngọc Tân

Nếu anh là thuyền buồm khơi xa

2008-04-10T08:34:00.001+07:00

"If You Were a Sailboat", một ca khúc rất đáng yêu nữa của Katie Melua. Có lẽ bạn sẽ không khỏi bật cười khi nghe những câu hát như thế này:

Nếu em phải vào tù, em biết anh sẽ nhảy vào cứu em,
Nếu em là chiếc điện thoại, anh sẽ làm em reo cả ngày.

hay là:

Nếu em đói, anh sẽ mớm cho em ăn,
Còn nếu em là một cuốn sách, em biết anh sẽ đọc em hằng đêm.

Mình tự hỏi, không biết "đọc em hằng đêm" là đọc như thế nào nhỉ?

Trên nền giai điệu êm ả từ đầu đến cuối, ca khúc kể về một cô gái cực kỳ cá tính:

Nếu anh là gã cao bồi, em sẽ lần theo dấu chân anh,
Nếu anh là miếng gỗ, em sẽ đóng anh xuống sàn nhà.
Nếu anh là thuyền buồm khơi xa, em sẽ giong anh vào bờ.
Nếu anh là dòng sông, em sẽ bơi trong anh,
Nếu anh là ngôi nhà, em sẽ sống trong anh cả đời.
Còn nếu anh là nhà thuyết giáo, em sẽ bắt đầu thay đổi con đường của mình.

Ban đầu, cô gái nói với người yêu rằng nếu anh mà là thế này, thế kia, thì em sẽ thế này, thế nọ. Mà thế này, thế nọ của cô gái cũng khiếp lắm, toàn động từ mạnh và dai như đỉa đói, nào là "lần theo", "đóng xuống", "giong vào", "bơi trong", ra cái vẻ đe doạ là anh đừng hòng mà thoát khỏi tay tôi. Chưa gì mà đã khẳng định "sẽ sống trong anh cả đời", hãi chưa.

Có đôi khi em tin vào số phận,
Nhưng những cơ hội mà tự chúng mình tạo ra,
Dường như luôn thực tế hơn nhiều.
Anh đã cho mình một cơ hội để yêu em,
Và em cũng như vậy, để yêu anh.

Tiếp theo, cô gái một mặt nói thi thoảng vẫn tin vào số giời để giải thích cho việc tình cờ gặp chàng kia, một mặt tỏ ra mình là một người thuộc chủ nghĩa cơ hội, rằng không thể há miệng chờ sung rụng, phải tự đi mà kiếm lấy miếng ngon, và khi kiếm được rồi thì dứt khoát không để nó thoát khỏi miệng mình.

Nói đến đây, thấy anh chàng người yêu có vẻ chờn chờn, cô gái mới đổi giọng ngon ngọt, giả vờ yếu đuối đôi chút cho chàng còn cảm thấy mình là đàn ông:

Nếu em phải vào tù, em biết anh sẽ nhảy vào cứu em

Nếu anh là thuyền buồm khơi xa, em sẽ giong anh vào bờ

Có đứa bạn gái như thế này, nếu mà nó không đi tù, thì mình cũng vào nhà ngục của nó thôi. Chậc, đến là thương cho chàng trai ngốc, cô bạn gái đã ám chỉ đến việc vào tù ra tội cho cuộc đời anh chàng sau này rồi, thế mà có khi lại đang hí hửng vì mình được làm người hùng... trong mơ.

Cũng phải thôi, làm sao mà không mê muội trước giọng điệu ru ngủ và chao ôi là dễ thương của cô gái:

Nếu em là chiếc điện thoại, anh sẽ làm em reo cả ngày.
Còn nếu em khổ đau, em biết anh sẽ hát cho em nghe những bài ca êm dịu

Nếu em đói, anh sẽ mớm cho em ăn,
Nếu em chìm vào bóng tối, anh sẽ dẫn lối, đưa em ra ngoài ánh sáng.
Còn nếu em là một cuốn sách, em biết anh sẽ đọc em hằng đêm.

Hic hic, phụ nữ thật đáng sợ. Mỗi lời nói của họ là một cái bẫy, cần phải lật đi lật lại từng câu của họ để tìm ra sự thật.

Này nhé, "anh làm em reo cả ngày", ra cái vẻ bị động, nhưng mà có khác quái gì việc em sẽ liên tục gọi điện kiểm tra anh có đang tí tởn với đứa con gái nào khác đâu?

Rồi "Còn nếu em khổ đau, em biết anh sẽ hát cho em nghe những bài ca êm dịu" thì có khác quái gì việc bảo rằng nhớ nhé, anh đừng có mà làm em buồn, đừng có nặng lời với em đấy, em chỉ thích lời dịu ngọt thôi.

Đến hai câu sau thì dễ diễn giải rồi và cũng cảm thông được, cô gái nào mà chả muốn bạn trai mình chăm bẵm, lo lắng quan tâm cho mình, rồi khi mà mình mắc lỗi ("chìm vào bóng tối") thì người đàn ông phải cao thượng, tha thứ và giúp mình sửa sai ("đưa em ra ngoài anh sáng").

Nhưng mà đến câu cuối "nếu em là một cuốn sách, em biết anh sẽ đọc em hằng đêm" thì phải nói là đỉnh cao của sự mời mọc. Cái sự mời mọc ở đây lại được chuyển tải và nguỵ trang dưới một hành vi đầy vẻ trí thức. Thế này thì chàng trai sao mà thoát cho được, có khi lại còn chẳng muốn thoát nữa ấy chứ. Bái phục.

E hèm, nói gì thì nói, được một cô gái dễ thương quá chớn và ích kỷ một cách đáng yêu như trên phải lòng, cũng là một sự may mắn, dẫu rằng đôi khi cái giá phải trả là cả cuộc đời nô lệ.

Download:

If You Were a Sailboat (Mike Batt) - Katie Melua

Video - Acoustics version

Video - phiên bản với ca từ mới (If you were ten pints of beer I would drink you down, my dear...)

IF YOU WERE A SAILBOAT
Mike Batt

If you were a cowboy I would trail you,
If you were a piece of wood I’d nail you to the floor.
If you were a sailboat I would sail you to the shore.
If you were a river I would swim you,
If you were a house I would live in you all my days.
If you were a preacher I’d begin to change my ways.

Sometimes I believe in fate,
But the chances we create,
Always seem to ring more true.
You took a chance on loving me,
I took a chance on loving you.

If I was in jail I know you’d spring me,
If I was a telephone you’d ring me all day long.
If I was in pain I know you’d sing me soothing songs.

Sometimes I believe in fate,
But
the chances we create,
Always seem to ring more true.
You took a chance on loving me,
I took a chance on loving you.

If I was hungry you would feed me,
If I was in darkness you would lead me to the light.
If I was a book I know you’d read me every night.

If you were a cowboy I would trail you,
If you were a piece of wood I’d nail you to the floor.
If you were sailboat I would sail you to the shore.

If you were sailboat I would sail you to the shore.

If you were sailboat I would sail you to the shore.

&&&&&&

NẾU ANH LÀ THUYỀN BUỒM KHƠI XA
Kazenka

Nếu anh là gã cao bồi, em sẽ lần theo dấu chân anh,
Nếu anh là miếng gỗ, em sẽ đóng anh xuống sàn nhà.
Nếu anh là thuyền buồm khơi xa, em sẽ giong anh vào bờ.
Nếu anh là dòng sông, em sẽ bơi trong anh,
Nếu anh là ngôi nhà, em sẽ sống trong anh cả đời.
Còn nếu anh là nhà thuyết giáo, em sẽ bắt đầu thay đổi con đường của mình.

Có đôi khi em tin vào số phận,
Nhưng những cơ hội mà tự chúng mình tạo ra,
Dường như luôn thực tế hơn nhiều.
Anh đã cho mình một cơ hội để yêu em,
Và em cũng như vậy, để yêu anh.

Nếu em phải vào tù, em biết anh sẽ nhảy vào cứu em,
Nếu em là chiếc điện thoại, anh sẽ làm em reo cả ngày.
Còn nếu em khổ đau, em biết anh sẽ hát cho em nghe những bài ca êm dịu.

Có đôi khi em tin vào số phận,
Nhưng những cơ hội mà tự chúng mình tạo ra,
Dường như luôn thực tế hơn nhiều.
Anh đã cho mình một cơ hội để yêu em,
Và em cũng như vậy, để yêu anh.

Nếu em đói, anh sẽ mớm cho em ăn,
Nếu em chìm vào bóng tối, anh sẽ dẫn lối, đưa em ra ngoài ánh sáng.
Còn nếu em là một cuốn sách, em biết anh sẽ đọc em hằng đêm.

Nếu anh là gã cao bồi, em sẽ lần theo dấu chân anh,
Nếu anh là miếng gỗ, em sẽ đóng anh xuống sàn nhà.
Nếu anh là thuyền buồm xa khơi, em sẽ giong anh vào bờ.

Nếu anh là thuyền buồm khơi xa, em sẽ giong anh vào bờ.

Nếu anh là thuyền buồm khơi xa, em sẽ giong anh vào bờ.

Hoa gạo tháng 3 và thành Nam cũ kỹ

2008-04-08T07:16:00.001+07:00

Nắng lên, nắng lên đi, cho hoa gạo quê tôi rực rỡ. Cho thắm vườn Cửa Đông, cho hoa chào đón xuân về...

Hai câu hát đầu tiên trong bài "Mùa xuân trên thành phố Dệt" - nhạc hiệu của Đài PT&TH Nam Định, ca khúc được nhiều thế hệ người thành Nam nhớ đến, đặc biệt là mỗi độ xuân về. Tháng 3, đó cũng chính là lúc hoa gạo nở - loài cây được coi là đặc trưng cho người Nam Định trong quá khứ.

Đảng về cho ta ngàn vạn mùa xuân, tình yêu cuộc sống, bàn tay dựng lấy quê ta, đất dệt muôn đời nở hoa... Trong tiếng thoi reo vẫn hằng nghe nhớ lời Bác dạy mà lớn lên nhiều.

Lời ca từ thập niên trước kia đã không còn phù hợp với cuộc sống hiện tại. Nhà máy Dệt xưa giờ đã phá xong, và cũng chưa biết là bây giờ ở thành phố Nam Định thì liệu hoa gạo còn tồn tại ở những chỗ nào?

Các dự án công nghiệp đến rồi đi mà vẫn chưa thấy thành Nam "lớn lên nhiều", vẫn là một thành phố chưa từng thôi cũ kỹ.

Download:

Mùa xuân trên thành phố Dệt (Trần Chung) - Quỳnh Liên, bản thu tại VOV

Vài hình ảnh về hoa gạo ở Nam Định và một thành Nam cũ kỹ
(Nhấn vào hình nhỏ để xem ảnh lớn hơn)

Cây hoa gạo trong hồ Vị Xuyên

Những cô bé học sinh thành Nam

Hoa gạo trên đường Tô Hiệu, ngang qua nhà máy Dệt cũ đã bị phá đi

Xác hoa gạo rơi

Cây hoa gạo bên sông Ninh Cơ chảy ngang qua 2 huyện Trực Ninh và Hải Hậu

Hoa gạo gần tháp Phổ Minh, đềnTrần

Cây hoa gạo ở một vùng quê

Cây hoa gạo khi chưa trụi lá và nhà máy Dệt đang bị phá

Một góc khác của đường Tô Hiệu đi ngang qua cột cờ Nam Định

Nam Định mình ơi, nôn nao nỗi nhớ nghe tiếng còi tầm...

Một góc phố cũ sau cơn mưa mùa hè

Góc phố ấy một ngày mùa đông

Và vẫn là nó vào mùa xuân

Khu tập thể "5 tầng" Trần Đăng Ninh, đã được đưa lên VTV vì tình trạng xuống cấp trầm trọng

Phố cổ Hoàng Văn Thụ

Ngõ Văn Nhân

Gần đó là nhà thờ An Phong

Ông lão thổi sáo bên bờ hồ Vị Xuyên

Nhà thờ Khoái Đồng

Chiều trên hồ Vị Xuyên

Ảnh được chụp bởi các thành viên trong box Nhiếp ảnh, diễn đàn Namdinh Online.

Giấc mơ trở lại vườn xưa

2008-04-05T07:39:00.001+07:00

Trong giấc mơ, gã thấy mình được trở lại ngôi nhà cũ ở quê. Gã leo lên cái gác xép mà trước kia gã vẫn ngồi học hàng ngày, nơi đó có ô cửa sổ nhìn sang khu vườn nhà hàng xóm. Vườn xưa của gã chỉ có một giàn mướp, vài luống rau và vài cây ăn quả. Một màu xanh mướt đến dịu dàng. Gã nằm xuống sàn, nhìn lên khoảng trời xanh phía ngoài, gió hiu hiu, nắng nhè nhẹ, êm đềm và thanh thản.

Giấc mơ đứt đoạn. Gã lại thấy mình phi xe về chung cư mình đang ở. Người bảo vệ gửi cho gã một bưu kiện, bên ngoài đề người gửi là "Bố". Bố gã chưa bao giờ tặng gì cho gã như vậy, rất ngạc nhiên, gã mở ra xem, một chiếc đồng hồ đeo tay. Ngay lúc ấy, gã muốn khóc.

Giấc mơ kết thúc, gã chưa tỉnh hẳn, nhưng đủ tỉnh để nhận ra là dù đã nấc lên hai lần, nhưng nước mắt không chảy ra. Gã thất vọng về mình và nhắm mắt, đột nhiên hai dòng nước lăn ra.

Cái đồng hồ mà bố gã tặng gã trong mơ, có thể là một lời nhắc nhở gã về thời gian mà gia đình mong mỏi, đợi chờ gã thực hiện nghĩa vụ của mình. Cũng có thể là một lời nhắc nhở về những năm tháng không còn nhiều của một người đàn ông tuổi 50.

Về trong phố xưa tôi nằm
Có lần nghe tiếng ru bên vườn
Chợt như xác thân không còn
Và cạnh tôi là đồng vắng...

Phố xưa, bên vườn, xác thân không còn, cạnh tôi là đồng vắng... Hình như ai cũng khát khao có cho tâm hồn mình một vườn xưa như thế để quay về? Và hình như ai cũng có những nỗi ám ảnh về cái chết của người thân, về khoảng thời gian sắp hết của chính mình?

Download:

Lời thiên thu gọi (Trịnh Công Sơn) - Nguyễn Hữu Thái Hoà
Vườn xưa (Trịnh Công Sơn) - Nguyễn Hữu Thái Hoà

Năm cũ, năm mới

2008-02-10T18:05:00.001+07:00

Hồ Vị Xuyên (Nam Định) trước phút Giao thừa (nguồn ảnh: NDOL)

Sốt từ hôm 27 và sau đúng một tuần gần như chỉ nằm giường, hôm nay mình mới được thoải mái tận hưởng những ngọn gió xuân tươi mát.

Năm cũ, dù đôi lúc còn cảm thấy cô đơn cục bộ trong vài vấn đề, vài hoàn cảnh..., nhưng nhìn lại, vẫn cảm thấy mình là người may mắn, gia đình, bạn bè tốt vẫn ở xung quanh.

Tự do, có lẽ là điều mà mình khao khát nhất lúc này, và nó cũng chỉ thực sự định hình rõ ràng trong suy nghĩ của mình từ một năm trở lại đây. Đầu lạnh, tim nóng và tâm sáng là chìa khoá để giúp mọi người giải quyết khó khăn, rắc rối.

Đọc lại những gì mình viết năm ngoái, mới thấy có nhiều chuyện mà hiện tại mình đã nhìn nhận nhẹ nhàng hơn, như tình cảm lứa đôi chẳng hạn. Không biết vậy là may mắn hay ngược lại?

Và còn cả những điều dang dở, cần phải thực hiện cho xong trong năm mới.

Có lẽ vì bị ám ảnh sâu sắc bởi trận ốm này nên đầu năm mới, mình chúc các bạn có sức khoẻ vững vàng, ít bệnh ít tật. Cứ như vậy rồi điều gì đến sẽ phải đến thôi.

Trăng chiều

2008-01-31T00:03:00.003+07:00

Nghe "Trăng chiều", Đặng Hữu Phúc phổ thơ Phan Đan, do Ái Vân thể hiện

Tiếng chuông lặng dần, trái tim chợt buồn
Mùi hoa sữa trong sương...

Những vần thơ và giai điệu đẹp đến lạnh người.

Trong bài phỏng vấn này, nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc đã tiết lộ rằng ông sáng tác "Trăng chiều" để tặng ca sĩ Ái Vân - mối tình đơn phương thuở học trò của ông.

Có ai đó nói rằng yêu đơn phương là tình yêu đích thực, mình cũng đồng ý như vậy. Dĩ nhiên, yêu mà không được đáp lại thì cũng hơi bị ấm ức, mệt mỏi và có thể là khổ đau nữa.

Cũng trong bài trên, Đặng Hữu Phúc còn nhắc đến những năm 1980 nghèo. Cái thời bao cấp, nhiều người nghèo, nghệ sĩ có lẽ thuộc dạng "đói" nhất.

Nhưng nếu không như vậy, tức là đau khổ/nghèo đói, thì làm sao có một "Trăng chiều" hay đến thế? Có bao nhiêu tác phẩm nghệ thuật đi sâu, đi xa vào lòng người mà lại được nghệ sĩ sáng tạo trong hoàn cảnh đủ đầy, viên mãn?

Hầu hết những ca khúc hay nhất của Dương Thụ, Trần Tiến, Phú Quang... đều ra đời trong quãng những năm cuối 70 cho đến vài năm đầu 90, khi mà đất nước đang ở giai đoạn khó khăn về kinh tế và họ chưa trở thành những "cây đại thụ" như hiện tại.

Cũng chưa hiểu vì sao, mình luôn cảm thấy giọng ca của thời kỳ ấy luôn toát lên vẻ đẹp trong trẻo. Họ hát một cách mộc mạc, hồn nhiên, điều mà rất khó thấy ở những ca sĩ đương thời. Giọng Ái Vân giờ cũng đã khác nhiều so với lúc cô thu âm "Trăng chiều" lần đầu tiên.

Bản thân mình thật sự cảm mến nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc, một người đã từng yêu thầm lặng, sống và làm việc với đam mê của mình một cách cũng thầm lặng, chung thuỷ.

"Trăng chiều" với giọng ca Ái Vân và lối hoà âm đậm dấu ấn của VOV, xứng đáng là một trong những bản thu âm ca khúc nhạc nhẹ Việt Nam đương đại mang phong cách thính phòng hay nhất.

Download:

Trăng chiều (Đặng Hữu Phúc phổ thơ Phan Đan) - Ái Vân (nguồn: http://thaitamhien.multiply.com/music)

TRĂNG CHIỀU
Đặng Hữu Phúc phổ thơ Phan Đan

Nắng chưa kịp tan, nắng buông dịu dàng
Từng tia nắng mong manh
Ánh sao mặt hồ, phía đông nhạt nhòa
Lời ai thoáng xa xôi

Bóng em ngời sáng, đóa hoa màu trắng
Khi trăng chiều lên
Đến đây thầm kín, giấc mơ màu tím
Bước chân hoàng hôn

Cầm tay em nói, hàng mi trầm ngâm
Chiều dâng trong mắt, vầng trăng dịu êm
Cầm tay em nói, mùa thu thần tiên
Vầng trăng trong vắt, lời ru bình yên

Tiếng chuông lặng dần, trái tim chợt buồn
Mùi hoa sữa trong sương
Lướt qua nụ cười, bóng mây cuộc đời
Chiều thêm nhớ mênh mang

Bóng em ngời sáng, đóa hoa màu trắng
Khi trăng chiều lên
Đến đây thầm kín, giấc mơ màu tím
Bước chân hoàng hôn

Cầm tay em nói, hàng mi trầm ngâm
Chiều dâng trong mắt, vầng trăng dịu êm
Cầm tay em nói, mùa thu thần tiên
Vầng trăng trong vắt, lời ru bình yên.

Ký ức và những giác quan

2008-01-29T10:00:00.001+07:00

Người ta dùng các giác quan để cảm nhận thế giới, nói cách khác, thực tại được ghi nhận bởi thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác. Từ đấy, những gì ấn tượng được cất trữ để rồi một ngày nào đó chúng trở thành đồ cổ, thành kỷ niệm.

Có kỷ niệm thì mãnh liệt, dai dẳng bám lấy người ta, không chịu ngủ yên. Có kỷ niệm thì thiêm thiếp, cần một sự khơi gợi vô tình hay hữu ý mới tỉnh dậy. Vậy kỷ niệm được đánh thức bằng cách nào? Bằng chính cách mà nó được tạo ra.

Dễ dàng để lấy ví dụ nhất là thị giác. Tấm hình cũ khi mang ra xem sẽ nhắc người ta nhớ đến một khoảnh khắc xa xưa. Từ khoảnh khắc ấy, từ những khuôn mặt thân quen, từ ánh mắt và nụ cười ở trong đó, một miền ký ức hiện về.

Miền Bắc, trưa mùa hè mẹ nấu canh rau muống với sấu. Để rồi giữa Sài Gòn, lưỡi bắt gặp cái vị chua chua, man mát, cái nắng quê hương đổ lửa ở trong lòng.

Rồi, một lần nữa trong đời, được cầm tay một người con gái khác. Cái cảm giác ấm nóng từ hai bàn tay nắm chặt làm người ta, dù có thể không muốn, vẫn ngỡ như là một bàn tay cũ.

Vị giác, xúc giác là thế, còn khứu giác? Một tối kia giữa tháng 11, đứng trên hành lang chung cư, có cơn gió nhẹ thổi qua, chợt ngửi thấy mùi hương trầm nhà ai đang đốt, bỗng thấy như mình đứng trên mảnh sân nhỏ nhà ông bà nội chiều 30 Tết, phía trong, bàn thờ tổ tiên nghi ngút khói...

Và cuối cùng là về thính giác, giác quan quan trọng nhất với mình.

Âm thanh vang lên, đến tai một người và đi vào não - sự việc đó hiển nhiên là diễn ra trong một hoàn cảnh, một tâm trạng, một quãng đời... nào đấy của người đó. Những điều ấy tồn tại được trong ký ức là nhờ những thanh âm.

Những thanh âm ghi lên não như những nốt nhạc in trên một bản nhạc, câm lặng. Kỷ niệm vì vậy mà cũng nằm bất động. Chỉ đến khi nào, dàn nhạc cuộc đời cất lên giai điệu cũ thì kỷ niệm mới sống dậy.

Đó là lúc ta bồi hồi khi được nghe lại bài hát thuở nhỏ, của một thời không bao giờ tìm lại được, hay nghẹn ngào khi bên kia đầu dây điện thoại là một giọng nói xưa. Những con đường, hàng cây, màu nắng, cánh đồng..., tất cả đều xuôi về theo dòng chảy của âm thanh.

Viết về nhạc là một nhu cầu được giãi bày những tâm sự dưới dạng âm thanh, là một cách để chia sẻ với các bạn về quá khứ, hiện tại và vài ước mơ cho tương lai của mình.

Download:

Để tôi lắng nghe (Dương Thụ) - Khánh Linh

ĐỂ TÔI LẮNG NGHE
Sáng tác: Dương Thụ

Võng đong đưa trưa mùa hè
Bài hát tôi nghe giữa trưa mùa hè
Đám mây xa, trời bão giông xa mùa lũ đang về

Gió theo mây, dông lại kìa
Để nắng đi đâu cho mây tràn về, để trời đất âm u
Rì rầm tiếng mưa rơi để tôi nằm lắng nghe

Trong bài hát trưa mùa đông có tre rụng lá rơi đầy bến sông
Có con đò vắng nơi bờ xa, có câu mẹ hát những ngày rất xa
Bao nhiêu là nhớ thương thật thiết tha
Bao nhiêu đằm thắm theo nhịp võng đưa, đòng đưa

Võng đong đưa, xuân lại về
Bài hát tôi nghe nắng xuân tràn trề
Nắng thơm non, xòe lá thơm non, bụi chuối đầu hè

Có con chim trong vườn nhà, đập cánh bay lên trên cành đào
Để nắng như mơ, để giọng hát như mơ, để tôi nằm lắng nghe

Trong bài hát trưa mùa đông có tre rụng lá rơi đầy bến sông
Có con đò vắng nơi bờ xa, có câu mẹ hát những ngày rất xa
Bao nhiêu là nhớ thương thật thiết tha
Bao nhiêu đằm thắm theo nhịp võng đưa, đòng đưa

Ô kìa nắng sao lại xanh, ô kìa lá nõn nà biếc xanh
Ô kìa gió đưa về đâu, con cò trắng nghiêng mình bãi dâu
Con cò trắng trên đồng lúa xa, theo giọng hát bay về mãi nơi... mờ xa!

Giàn thiên lý đã xa

2007-09-18T21:53:00.001+07:00

Không biết còn ai nhớ hình ảnh này không nhỉ?

Chả hiểu sao mỗi lần nhắc đến chuyện "Chị ơi, em yêu chị lắm!" là tớ nghĩ ngay đến 2 người này và bài "Giàn thiên lý đã xa", có lẽ là vì câu hát sau:

Đứa bé lỡ yêu, đã lỡ yêu cô em rồi...

Giả sử người viết lời bài hát là người quan sát, thì rõ ràng "đứa bé" ít tuổi hơn "cô em" và "cô nàng" (trong phần lời phía sau).

Nhưng nói chung cũng có thể hiểu là yêu người con gái hơn hoặc bằng tuổi mình chả thích thú gì, khi mà luôn bị coi là một thằng bé trong mắt người ta.

Yêu phụ nữ hơn tuổi có lẽ là một trò chơi nguy hiểm, hấp dẫn đấy nhưng lơ mơ là tự đào hố chôn "trái tim non".

"Giàn thiên lý đã xa" được Phạm Duy phổ lời Việt trên phần nhạc của ca khúc "Scarborough fair". Nhạc phẩm có nguồn gốc dân ca Anh này đã được diễn giải ý nghĩa khá thú vị ở đây.

Ngày bé, ông tớ hay cho nghe bài này, khi tớ biết yêu thì trước sân nhà cũng có một giàn thiên lý, giờ tình yêu cũ cũng đã xa xôi như cái giàn thiên lý ngày xưa ấy. Đôi lúc nghĩ lại cũng thấy mình đã yêu như một thằng bé, hâm hâm, dở dở và cuồng cuồng như một cảm tử quân.

Hoa thiên lý

Download:

Giàn thiên lý đã xa (Ái Vân)
Scarborough fair (Paul Simon & Garfunkel)
Chevrefeuille que tu es loin (Nana Mouskouri, phiên bản tiếng Pháp)
Scarborough fair (Hoà tấu guitar)
Scarborough fair (Richard Clayderman)

GIÀN THIÊN LÝ ĐÃ XA
Nhạc nước ngoài
Lời: Phạm Duy

Tội nghiệp thằng bé cứ nhớ thương mãi quê nhà
Giàn thiên lý đã xa, đã rời xa
Đứa bé lỡ yêu, đã lỡ yêu cô em rồi
Tình đã quên mỗi sớm mai lặng trôi

Này nàng hỡi! nhớ may áo cho người
Giàn thiên lý đã xa tít mù khơi
Tấm áo cắt ngay, đã cắt trên khăn lụa là
Là chiếc chăn đắp chung những ngày qua

Giờ đã đến lúc tan ánh mặt trời
Giàn thiên lý đã xa mãi người ơi!
Lấp đất, hố tôi, lấp với đôi tay cô nàng
Thì hãy chôn, trái tim non buồn thương.

Cầu thang chung cư

2007-07-28T09:48:00.000+07:00

Phòng tớ nằm trên tầng 2, từ cửa sổ phòng có thể nhìn xéo về phía cầu thang, vì thế nên ai qua lại trong chung cư thì tớ cũng gần như đều thấy cả. Cái cầu thang chung cư trông lặng lẽ như vậy mà lại không phải vậy, cũng có nhiều cái để nói lắm.

Ngày mới ở đây, tớ rất bực mình vì khi đang nằm ngủ thì lại nghe thấy tiếng lộp cộp vang lên ở cầu thang. Đấy là âm thanh phát ra từ đôi guốc của những cô gái đi chơi về khuya. Sau rồi tớ cũng quen dần, có đợt lâu lâu không được nghe tiếng guốc, tớ đâm ra lại thấy nhớ. Thậm chí tớ còn có thể phân biệt được ai sắp đi lên, đi xuống cầu thang nhờ nghe âm thanh bước chân của họ.

Trong số những cô gái ở chung cư, tớ nhớ kỹ nhất tiếng gõ guốc của chị con gái bác cựu bảo vệ chung cư. Chị này trông cực kỳ "bắt mắt" nên mỗi lần thấy chị, tớ đều huýt sáo trêu, nhưng chị vẫn cứ tỉnh bơ lướt qua. Tiếng bước chân của chị nghe đều đều, rón rén và đứt quãng cứ như thể chị sợ cầu thang làm hỏng mất đôi guốc chị đi vậy. Nghe nói chị làm công nhân ở nhà máy thuốc lá, nhưng nếu nhìn chị mặc đầm 2 dây, xỏ bốt, xách túi đi xuống rồi xuyên qua màn đêm trên chiếc Atila màu mận chín thì chẳng ai nghĩ vậy cả. Và cũng chẳng ai biết chị đã đi đâu khi thi thoảng vào buổi sớm, tớ lại thấy chị thẫn thờ đi lên.

Cũng đặc biệt như thế là một cặp tình nhân trạc tuổi tớ. Chiều chiều, chàng chạy như ma đuổi xuống nhà để xe, 20 phút sau đã thấy chàng cầm tay nàng đi lên căn phòng ở tận tầng 5, đến lúc tôi tối lại nắm tay nhau đi xuống. Và lần nào cũng vậy, đi ngang qua nếu thấy tớ nhìn ra là chàng lại đưa mắt gườm gườm đe doạ còn nàng cứ cắm mặt bước đi. Khó hiểu ở chỗ là mỗi khi trực tiếp "chạm trán" nhau thì chàng lại lơ tớ đi.

Nhưng có lẽ ám ảnh tớ nhất lại là 3 hình ảnh khác. Hình ảnh đầu tiên thuộc về ông già sửa xe trên vỉa hè đối diện chung cư. Nhà của ông không ở chỗ tớ nhưng hàng chiều tớ vẫn thấy ông bám thành cầu thang, lò dò đi xuống, ông say sau khi nhậu với người bạn già ở tầng 4. Với ông, cái cầu thang là một trở ngại của tuổi tác.

Hình ảnh thứ 2 là của một chị hơn tớ 1 tuổi, chị hay đi làm về muộn và nhìn đôi chân nặng nhọc của chị từng bước, từng bước lết lên cầu thang, tớ có thể hình dung ra cuộc sống của chị mệt mỏi đến nhường nào. Có lẽ ngày hôm sau và còn nhiều ngày sau nữa, đôi chân chị cũng vẫn khó có thể nhẹ vơi trên những bậc cầu thang. Với chị, cái cầu thang là một thử thách cho sức chịu đựng của con người.

Hình ảnh cuối cùng dành cho 2 bé gái tầm 5, 6 tuổi vẫn thường cầm vợt, nhảy cứ một lần mấy bậc cầu thang xuống chơi cầu lông rồi lại nắm tay nhau, bước chân theo kiểu diễu binh lên nhà mình. Với chúng, đi cầu thang giống như một trò chơi của con nít vậy.

Cái cầu thang chung cư bản chất vốn rất giản đơn, nhưng điều ấy dường như chỉ tồn tại ở lũ trẻ, còn với người lớn thì lại không hề đơn giản, nhẹ nhàng chút nào, khi mà những nấc thang danh vọng, những lo toan cứ bám lấy đời họ kể cả lúc trẻ lẫn khi về già. Thi thoảng, tớ nhận ra cuộc sống cũng đơn giản và có lẽ bản chất của nó là như thế, nhưng cái khó là không phải ai cũng có thể tạo và giữ cho mình một lối suy nghĩ trong trẻo kiểu trẻ thơ.

Và cuối cùng là phần nhạc phim "Cầu thang tối", bộ phim điện ảnh kể về một cô gái (Hồng Ánh đóng) sống ở trong góc cầu thang của một chung cư. Bài hát "Giấc mơ tuyệt vời" này có thể nói là một trong những sáng tác hay nhất của NS Bảo Chấn và nó cũng không nằm trong những tác phẩm bị nghi vấn "đạo nhạc" của ông.

Giấc mơ tuyệt vời (Bảo Chấn) (Mỹ Hạnh)
Giấc mơ tuyệt vời (Bảo Chấn) (Lam Trường)

GIẤC MƠ TUYỆT VỜI
Sáng tác: Bảo Chấn

Mãi mãi trong em lắng đọng
Chuyện buồn trôi theo cơn gió
Đêm nay em mơ giấc mơ hồng,
bình yên giữa đêm mênh mông

Thế nhé xa nhau có buồn,
Chuyện buồn em chưa dám nói
Nếu có chia ly suốt đời,
Đừng quên giấc mơ tuyệt vời

Sóng vỗ sóng vỗ cánh chim bay,
Em như cánh chim xa bầy
Gió cuốn chiếc lá, gió bay xa,
Bên em bóng đêm lạnh giá

Thế nhé xa nhau có buồn,
Mà lòng em chưa dám nói
Nếu có chia ly suốt đời
Đừng quên giấc mơ tuyệt vời.

Dòng sông không trở lại

2007-06-24T18:29:00.001+07:00

Chiều Vị Xuyên (nguồn ảnh: namdinhonline.net)

5 người đồng hương, đồng môn (3 nam, 2 nữ) ngồi quây bên nồi lẩu cá trong một phòng trọ nhỏ cho sinh viên trên khu ĐHQG, Thủ Đức. Câu chuyện của cả đám là kỷ niệm về những ngày còn ở Nam Định, về gia đình, thầy cô, bạn bè... Tất cả đều xoay quanh quê hương, một nơi vừa rất gần trong tâm tưởng, lại vừa rất xa về địa lý.

Xong xuôi đâu đấy, một thằng nằm quay ra ngủ, 4 người còn lại ngồi tâm sự về những dự định gần và xa. 2 đứa em kém tớ 3 tuổi, vừa âu yếm vừa nói sẽ cưới nhau, rồi ổn định cuộc sống ở trong này. Chúng hỏi tớ, tớ bảo tớ muốn trở về, chúng ngạc nhiên. Thực ra ý định này xuất hiện ở tớ trước khi vào Sài Gòn, bởi vì ngày ấy tớ không thích cuộc sống nơi đây. Bẵng đi 5 năm, tớ quen với môi trường sống mới và cũng quên dần ý định kia. Đến dạo gần đây, suy nghĩ cũ bỗng quay ngược trở lại. Nhưng trở về như thế nào đây? Đó là câu hỏi mà có lẽ còn phải mất nhiều năm nữa tớ mới tìm được câu trả lời.

Ngoài trời mưa, trong người cũng hơi lâng lâng vì bia, tớ chợt nhớ tới hình ảnh của một cô gái mà đã lâu lắm, tớ không nhớ đến theo kiểu này nữa. Cô gái này đến từ ngày hôm kia. Phải thừa nhận rằng, những gì gắn liền với quê hương, cũng đều là những cái khó quên nhất. Thật kỳ lạ.

Có những dòng sông không trở về đâu
Quá khứ trào dâng từ nơi sương khói
Có những chiều vàng, chếnh choáng bè bạn
Ký ức tuổi thơ, êm đềm mộng mơ.

Có những dòng sông trôi ngược vào tôi
Thấp thoáng làn hương, gợi bao nhung nhớ
Đếm những chiều vàng, sóng sánh dịu dàng
Nhớ mối tình thơ, đâu rồi mộng mơ...

Download: Dòng sông không trở lại (Bảo Phúc phổ thơ Thảo Phương) (Huyền Tôn Nữ Thuỷ Tiên)

Hoa hồng tặng ai?

2007-06-18T22:45:00.001+07:00

Đó là ngày Valentine, năm 2004. Buổi chiều đi học về ngang qua khu nhà thờ Đức Bà thấy các bạn sinh viên đang bày những chậu hoa hồng dọc lề đường để chuẩn bị cho chiến dịch "bắn hoa" buổi tối, mình rất là háo hức, muốn cùng các bạn bán quá, nhưng lại chẳng quen, chẳng cùng hội cùng thuyền với ai.

Ăn bữa tối xong, mình về phòng, vểnh râu nằm nghe nhạc, tự dưng thấy buồn quá, Valentine mà chả còn ai để tặng hoa, trong khi ở ngoài kia, người ta đang tặng hoa nhau ầm ầm. Không chịu được, mình mặc quần áo rồi tản bộ theo hướng nhà thờ để xem người ta yêu nhau, trong hoàn cảnh này, thế cũng là vui rồi.

"Anh ơi, mua bông tặng người yêu đi!", giọng mời chào rất dễ thương của một em gái sinh viên. Nhưng mình chỉ cười mỉm, lắc đầu và lướt qua, trong bụng chửi thầm: "Rõ vô duyên, tặng ai mà tặng?". Bất chợt, một ý tưởng loé lên trong đầu mình. Một ý tưởng mang phong cách "lãng mạn cao bồi", tí nữa thì lúc ấy mình ngửa cổ lên trời cười ha hả vì tâm đắc với nó.

Để xem nào... Em này, tóc duỗi, bỏ qua. Em này, ống quần xắn lên, con gái mà trông chả hiền dịu gì cả, bỏ qua. Em này, tóc nhuộm, sao trông giống dân chơi thế nhỉ, bỏ qua. Em này, nom được được đấy, nhưng nó lại đứng cạnh mấy đứa con trai, có nhiều khả năng bạn trai nó nằm trong số đó, không ổn, bỏ qua... Cứ thế, mình lượn qua, lượn lại 2 vòng từ nhà thờ đến gần đầu dinh Độc Lập, và cuối cùng, mình dừng lại ở một gốc cây nằm ở gần ngã tư Lê Duẩn - Pasteur, nơi có 2 em gái trông có vẻ hiền lành, đang ngồi buồn đời...

- Lấy cho anh 2 bông.

- Anh lấy bông nào? Ủa, anh có 2 bạn gái hả? - Em số 1 hỏi.

- Không, 2 em chọn cho anh luôn đi.

- 2 bông này nha, tươi lắm đó. - Cả 2 em cùng nói.

- 2 em có bạn trai chưa?

- Hỏi chi? - Em số 2 hỏi trống không, nhưng giọng nhẹ nhàng.

- Thì em cứ trả lời đi.

- Chưa. - Em số 2 tiếp tục.

- Dạ chưa. - Em số 1 tiếp lời.

- Vậy anh tặng 2 em này.

Mình nhận 2 bông hoa rồi trao lại cho 2 em gái. Hai em trố mắt, ngạc nhiên ra mặt, cười cười hỏi:

- Sao kỳ vậy? Bộ anh không tặng bạn gái hả?

- Anh không. Ngày này đâu chỉ dành cho tình yêu đôi lứa, còn cả những tình cảm khác nữa chứ. Nhận đi nhé?

Không còn cách nào khác, 2 em gái mỗi người một bông cầm lại và không quên cảm ơn mình, sướng thế. Tặng hoa xong, mình lạnh lùng rảo bước về nhà, và chắc hẳn, đằng sau, 2 em gái sẽ nhìn mình với ánh mắt nghi hoặc pha lẫn sự hâm mộ, sướng thế. Nhìn đồng hồ, mới có gần nửa tiếng, về nhà giờ cũng chán, e hèm...

- Chào! Cho anh bán cùng với nhé? 2 em cứ ngồi yên thế này thì làm sao mà bán được, không thấy người ta chạy hẳn ra đường mời chào à?

Vậy là mình cùng 2 em gái bán hoa hồng cho đến 11 giờ đêm hôm đó. Càng về khuya, trời càng mát, gió thổi lá me bay xuống đầu 3 người, rất chi là lãng mạn. Kết quả kinh tế theo tính toán của 2 em là hoà vốn, còn mình, mình có được người bạn nữ đầu tiên ở Sài Gòn, đấy là em số 2 với kiểu nói trống không đặc trưng.

Em số 2 có biệt danh là Sao Đơn, em thích được gọi thế, nhà em ở quận 7. Từ khi quen Sao Đơn, thi thoảng mình vẫn đợi em ở cổng trường lúc tan buổi học chiều, rồi 2 đứa thong dong đạp xe đi về. Con đường về nhà em qua cây cầu mang tên chữ Y, xuôi theo con sông đen ngòm mà theo em kể "bẩn như thế vẫn có người nhảy xuống tự tử", ngang qua những xóm lao động nghèo với tàu ghe chở hàng đậu cạnh bên... Và cả những buổi chiều thứ 7, CN, Sao Đơn và mình hẹn nhau ra khu Nam Sài Gòn gần nhà em để hóng gió lạnh buổi chiều tà... Sao Đơn là người làm mình thay đổi cái nhìn về Sài Gòn và biết yêu thành phố này.

Đọc đến đây, có bạn sẽ nghĩ rằng mình và Sao Đơn chắc đã từng có "tình ý" với nhau. Nhưng sự thực là cho đến giờ, sau hơn 3 năm làm bạn với nhau, tình cảm giữa chúng mình vẫn như ngày đầu, còn ngày đầu là như thế nào thì chỉ có mình và Sao Đơn biết, Sao Đơn nhỉ?

Hây da, mình còn nhớ là đã từng nói với Sao Đơn "Anh sẽ làm em gọi anh là anh". Sao Đơn có một nguyên tắc và thói quen rất hâm, rất tưng tửng, không gọi con trai hơn tuổi mình (trừ người thân) là anh, hạn chế đến mức tối đa đại từ nhân xưng "anh" - "em" trong câu khi buộc phải xưng thế. Thành ra câu em dùng với mình toàn câu thiếu chủ ngữ, vị ngữ, nhiều khi mình lợi dụng điểm này để ghẹo em, rất là sướng.

Thôi, nếu không gọi anh là anh trong đời, thì đến khi anh ngỏm, em cũng nhớ mang một bông hoa hồng đến bên mộ, rồi cất một tiếng "Anh ơi..." cho anh ngậm cười nơi kia, Bà Già nhé.

Tặng em:

Ngôi sao cô đơn (Thanh Tùng) (Anh Thuý)

Giấc mơ trưa...

2007-05-25T17:18:00.001+07:00

Cả tuần nay người tớ bải hoải, nong nóng, hâm hấp, không yên. Một phần cũng là do trời Sài Gòn dạo này oi bức, rất khó chịu. Buổi trưa ăn xong, mệt quá, 2 thằng - mỗi đứa một cái bàn nằm ngủ, tiếng server kêu o o cùng mấy bài nhạc Trịnh.

Ngủ được một lúc, tớ mở mắt nhìn xung quanh. Thằng bạn vẫn nằm đấy. Nhìn qua cửa kính phòng bên cạnh, có 2 thằng đang chơi bóng bàn, bọn này tài thật, chơi nguyên cả buổi trưa không cần ngủ. Kệ xừ chúng nó, ngủ tiếp đã. Thêm được một lúc, tớ lại mở mắt nhìn xung quanh. Thằng bạn đã dậy và ở bên cạnh máy tính, 2 thằng kia cũng đang ngồi đấy rì rầm nói chuyện. Tớ vẫn kệ xừ chúng nó, chả muốn dậy. Vậy là tớ bắt đầu mơ màng...

Tớ mơ thấy mình phóng xe máy trên một con đường đi ngang qua sân vận động Thiên Trường quê tớ, mái vòm thì lại giống sân San Siro. Con đường này lạ lắm, giống như xa lộ vậy. Tớ đi đâu đó không nhớ, một lúc sau tớ quay ngược lại để trở về. Con đường lúc này bỗng dưng vòng vèo như kiểu khi ngang qua đèo, qua núi, phía ngay trên đầu tớ là mây, là khói trắng mờ.

Khi ngang qua sân một lần nữa, tớ nghe thấy trên loa phóng thanh phát nhạc Trịnh, bài "Đêm thấy ta là thác đổ", Thái Hoà hát, rất hay và êm dịu. Bầu trời xanh xanh, trắng trắng, không trong veo, cũng không u ám, nửa mùa thu, nửa mùa đông. Đường vắng tanh, chỉ có một mình tớ đi. Mây khói phủ ngày càng dày, và ngày một kéo xuống thấp, bám sát vào tớ. Tớ dừng xe, ghé vào vệ cỏ bên đường, nằm nghe nhạc. Nhẹ nhõm quá, thoải mái quá, cứ như đang ở chốn Bồng Lai.

Tớ nhìn sang ngang, không thấy con đường đâu nữa, mây khói phủ kín rồi. Tớ tự hỏi mình đang ở đâu, lẽ nào lại đang lên trời. Tự dưng lúc ấy tớ muốn... chết quá, không phải vì chán đời mà là vì quá lâng lâng, phấn khích. Đôi khi vì quá sung sướng mà người ta không thiết sống nữa. Nghĩ thế nào làm vậy, tớ quyết định lăn người xuống phía dưới chỗ tớ nằm, vì tớ nghĩ rằng ở dưới kia là mặt đất...

- Khánh.

Tớ mơ màng mở mắt ra, văng vẳng tiếng gọi của ai đó, nhìn ra thấy mỗi thằng bạn đang ngồi. Vẫn mệt quá, tớ nằm thêm tầm một phút rồi ngồi hẳn dậy.
- Mày gọi tao à?
- Không, tao đâu có gọi.

Từ lúc ấy, trong người tớ bỗng nhẹ tênh, khoẻ khoắn lạ kỳ. Giờ ngồi nghĩ lại, có lẽ nếu không nghe thấy tiếng gọi kia thì tớ đã lăn từ trên bàn xuống đất rồi. Khoảng cách từ mặt bàn tới đất là 1 mét, chắc cũng đủ đau điếng cái đầu, tệ hơn là đập mặt vỡ kính. Vậy tiếng gọi tên tớ kia ở đâu mà ra?

Lúc này thì mát quá, trời đã mưa rồi, mưa to. Có lẽ nào tớ đã "mơ thấy chuyến đi của mình"...

Is it a dream?
All the ones I have loved calling out my name.

Hôm qua tớ mới download bài "The swan song" về nghe, chưa tìm lời để xem. Lúc viết gần xong entry này, tớ muốn gửi kèm theo 1 bài hát, ban đầu tớ định là "Giấc mơ trưa", nhưng bỗng nhiên khi ấy tớ lại nảy ra ý muốn xem lời "The swan song" trước đã, xem xong bỗng giật cả mình...

THE SWAN SONG
Trình bày: Within Temptation

Nghe online ở đây.
Download ở đây.

Winter has come for me, can´t carry on.
The chains to my life are strong but soon they´ll be gone.
I´ll spread my wings one more time.

Is it a dream?
All the ones I have loved calling out my name.
The sun warms my face.
All the days of my life, I see them passing me by.

In my heart I know I can let go.
In the emd I will find some peace inside.
New wings are growing tonight.

Is it a dream?
All the ones I have loved calling out my name.
The sun warms my face.
All the days of my life, I see them passing me by.
Is it a dream?
All the ones I have loved calling out my name.
The sun warms my face.
All the days of my life, I see them passing me by.

As I am soaring I´m one with the wind.
I am longing to see you again, it´s been so long.
We will be together again.

Is it a dream?
All the ones I have loved calling out my name.
The sun warms my face.
All the days of my life, I see them passing me by.
Is it a dream?
All the ones I have loved calling out my name.
The sun warms my face.
All the days of my life, I see them passing me by.

Có những giấc mơ không thành hiện thực

2007-05-06T12:57:00.002+07:00

Mình là một người rất tin vào sức mạnh của thời gian, như người ta vẫn nói, thời gian là câu trả lời tốt nhất. Hôm nay, lại thêm một chuyện thú vị nữa khiến niềm tin này của mình tăng lên…

Chả là cách đây hơn 8 năm, tầm những tháng 11 – 12 năm 1998, VTV1 có chiếu bộ phim truyền hình Hàn Quốc tên là Ngày hôm qua. Đây là bộ phim HQ mà mình cực kỳ thích bởi không gian phim mang đến cho mình cảm giác trầm lặng, thư thả, nhẹ nhàng nhưng không kém phần xúc động. Ngày hôm qua có 2 điểm đặc biệt, không giống với các phim Hàn Quốc thường thấy khác: không có nhân vật chính nào mà chết vì um thư, máu trắng…; hai nhân vật nam-nữ chính mặc dù rất yêu nhau và hoàn toàn có thể đến được với nhau, nhưng họ quyết định không cưới nhau.

Vì thích phim như thế nên những gì liên quan đến nó cũng đều làm mình tò mò. Đầu năm 1999, có một bài bình luận phim Ngày hôm qua đăng trên báo Hoa học trò. Bài bình phim này khá là sâu sắc khiến mình nghĩ rằng tác giả của nó (Lê Nga Linh – 26 Vĩnh Phúc 3, Ngọc Hà, Hà Nội) là một bà chị nào đấy. Cái tên Lê Nga Linh ấy cùng với những ký ức về phim Ngày hôm qua, tạo nên một ấn tượng không thể nào quên trong mình.

Sáng hôm nay, mình ngồi đọc báo Tuổi trẻ và lướt đến một bài viết nói về điện ảnh châu Á. Đọc sơ qua một lát, mình kéo thanh trượt xuống theo thói quen và nhìn tên tác giả: Lê Nga Linh. He he, bạn nào quen mình lâu thì chắc cũng biết mình sẽ làm gì tiếp theo trong hoàn cảnh này: Google để truy tìm nhân vật này. Và vèo một cái, địa chỉ blog của Lê Nga Linh đã hiện ra.

Điểm qua một vài thông tin: Lê Nga Linh, từng sống ở Hà Nội, giờ là du học sinh ở Trung Quốc, cộng tác viên báo Tuổi trẻ, sinh năm 1984 (bằng tuổi mình). E hèm, vậy giả sử Lê Nga Linh này và Lê Nga Linh kia là một thì khi viết bài bình phim đó, “hắn” cũng mới đang học lớp 9 như mình. Có thể nào một cô bé lớp 9 lại là tác giả của một bài viết như thế? Thôi thì cứ nhắn tin hỏi han xem sao. Và đến buổi trưa thì mình nhận được hồi âm, chính là “hắn”, còn bài bình phim đó chính là bài báo đầu tiên của hắn.

Thể theo yêu cầu của “hắn”, mình post lại bài bình phim đó lên, coi như để hoàn tất một ký ức đã xa. Tờ báo có bài viết này là một trong vài tớ báo mình mang theo khi vào Sài Gòn. Còn nhớ ngày xưa, mình từng đọc nó qua điện thoại cho một người cũng rất thích phim Ngày hôm qua nghe. Còn hiện tại, quả thực, chả biết vì điều gì mà những nội dung “hắn” viết giờ lại như rất đúng với mình…

Cảm ơn Lê Nga Linh (lời cảm ơn đến muộn hơn 8 năm).

Có những GIẤC MƠ không thành hiện thực
Bài viết này được đăng trên báo Hoa học trò, số 266 ra ngày 14/01/1999.

Trong mỗi đoạn đời, khi chiếc cửa sắt thời gian sập lại ngăn hiện tại với quá khứ thì quá khứ ấy hình như cũng tan biến vào cõi hư vô. Đóng quá khứ lại! Để cho quá khứ tự chôn nó, phải chăng đó là những cay đắng và nghiệt ngã mà Ngày hôm qua đã táo bạo gửi đến người xem. Mặc dầu cốt truyện của phim đưa ra khá hoàn chỉnh song cách giải quyết, kết thúc của bộ phim lại là điều mà tôi muốn bàn luận với các bạn hơn cả.

Ngày hôm qua là một truyện phim đã gây nhiều bất ngờ và khó hiểu với người xem. Dường như tác giả luôn muốn thử thách, luôn muốn gây sóng gió để bộ phim mang tính bi kịch hơn. Đôi khi xem tôi có cảm giác mình bị đánh lừa, vừa vui mừng tột độ bao nhiêu khi tình yêu đã quay trở về thì bỗng chốc lại hụt hẫng thật sự vì những trắc trở, những khó khăn. Và cứ cuối mỗi tập phim tôi lại tự hỏi “liệu trên đời này, có mối tình nào như thế không?”.

Kim So Yeon trong vai Seung Hae

Những tập đầu, khi xem, tôi thấy thật vui và dễ chịu về một bối cảnh phim khá êm dịu xoay quanh tình yêu đẹp giữa Young Ho và Seung Hae. Nhớ tới một Young Ho trầm ngâm, yêu trong thầm lặng và chịu đựng nhưng vô cùng sâu sắc, đứng đắn; một Seung Hae tài năng, đáng yêu và luôn kiên nhẫn chờ đợi anh chàng nhút nhát Young Ho. Dường như họ sinh ra chỉ là để dành cho nhau, ở họ có một sự đồng cảm đặc biệt, một tình yêu tràn đầy lòng yêu thương và đức vị tha. Như bài hát của Young Ho vậy. “Khi gặp em lần đầu, anh không bao giờ quên được. Giọng nói của em lần đầu, anh không bao giờ quên được. Giọng nói của em, nụ cười của em. Tất cả còn ở trong anh mãi mãi” mới thật là đầm ấm, thuần khiết và chân thành biết bao.

Và tôi cứ những tưởng với một tình yêu giản dị và thơ mộng như thế, sẽ phải đi mãi cùng với những năm tháng êm đềm. Nhưng, ngày hôm qua chỉ là một giấc mộng và cả ngày mai nữa chỉ là một điều gì khó đoán định. Mà ngày hôm qua đâu phải lúc nào cũng là giấc mộng đẹp. Biết bao chuyện xảy ra, biết bao khổ đau và dằn vặt, ngăn trở … khiến con người ta không thể thực hiện được những gì đã hứa dành cho nhau. Biết bao là khoảng cách không thể hàn gắn, những khúc mắc khó giải toả, đã quá đủ để phá vỡ, nhấn chìm những tình cảm thương yêu vốn đã bị tổn thương. Sự im lặng đến đáng sợ của Young Ho, sự thù hận tràn ngập trong con tim Seung Hae…

Lee Jong Won trong vai Young Ho

Cuối cùng, dù Young Ho đã quyết định trở về với Seung Hae, song Seung Hae hiểu rằng, những gì cô làm đã khiến quá nhiều người phải đau khổ dù cho điều đó là có lý và xuất phát từ những sự mất mát, vất vả, cay nghiệt của chính cuộc đời cô, thế nhưng, nó đã vô tình khoét sâu hơn nỗi đau, những quá khứ đã chết hành hạ chính người mà cô yêu thương nhất. Ngay cả cô, cũng như hóa điên vì cùng quẫn, bế tắc với những ức chế, sự ghẻ lạnh, lật lọng của những người xung quanh. Cố tìm ra một lối thoát, một sự trốn chạy nhưng sao khó khăn và luẩn quẩn đến thế. Cố quên đi những kí ức thương đau, nhưng sao con đường tìm đến hạnh phúc nơi cô lại luôn rơi vào tuyệt vọng đến vậy. Giờ đây, ngoài một lòng thương, một trách nhiệm, cô hiểu rằng, cô đã mất anh, mât Young Ho dù tình yêu vẫn được chôn chặt trong tâm khảm hai người. Nhưng cô không thể và cô cũng đã quá mệt mỏi, bởi sau bao chuyện đời đắng cay, liệu cô và Young Ho có còn tìm lại được hạnh phúc nữa không, khi quá khứ cứ trỗi dậy trong tiềm thức mỗi người, một quá khứ oan nghiệt và tàn nhẫn?

Có những chuyện tưởng là đạt được nhưng xa với biết bao. Lại có những chuyện tưởng như cầm chắc trong tay thì bỗng chốc lại trôi tuột không ngờ. Làn khói thuốc mà Young Ho thả ra phải chăng là một minh chứng cho một ngày hôm qua mong manh đã tan vào không khí, một ngày hôm qua đã cố gắng để bớt đi dù chỉ là một chút ít đau khổ của mọi người, song cũng đã lùi vào dĩ vãng và không bao giờ quay về nữa.

Bộ phim kết thúc! Sự chia tay quá bất ngờ! Riêng tôi, tôi thấy sao nó xót xa và buồn bã quá. Họ vẫn là những người bạn tốt của nhau nhưng sao ngày hôm nay vẫn ẩn chứa những niềm hoài cổ, những hối hận, cay đắng và nuối tiếc. Cứ những tưởng sau bao nhiêu trắc trở, rồi họ sẽ quay trở về với nhau và làm lại từ đầu, nhưng có ngờ đâu “Gió đã thổi rồi và anh đừng nghĩ đến em nữa”, Seung Hae lại trở về với nỗi đau cô đơn khi phải nhớ Young Ho dưới cơn mưa và mùa lá rụng. Họ đành phải “Đóng những ngày hôm qua lại và đẩy chúng bước nhau vào cõi chết”. Ước mong sao sự thật về tình yêu sẽ không bao giờ buồn thảm đến như vậy!

LÊ NGA LINH (26 Vĩnh Phúc 3, Ngọc Hà, Hà Nội)

Hoa đâu hết cả rồi?

2007-04-22T22:09:00.003+07:00

Những âm thanh trẻ trung trong khuôn viên trường Sư phạm gồm toàn sinh viên năm 1, năm 2 làm mình như "trẻ lại". Tuổi trẻ không bao giờ trở lại nhưng tuổi trẻ là bất tử, như những bông hoa đến độ nở rộ sẽ được hái mang đi, để cứ mỗi sớm mai kia, cánh đồng lại ngập tràn hương sắc hoa tươi...

Hoa đâu hết cả rồi?
Các cô gái đã hái mang đi.
Thế các cô gái đi đâu?
Họ đi lấy chồng.
Vậy chồng của họ đi đâu?
Những chàng trai trẻ đi ra trận.
Các chiến binh ấy rồi sẽ về đâu?
Họ về nghĩa trang.
Khi ấy nghĩa trang trông như thế nào nhỉ?
Nghĩa trang sẽ được phủ kín bởi những bó hoa...

Đoạn gồm 5 câu hỏi-đáp trên là nội dung của ca khúc "Where have all the flowers gone" được Pete Seeger và Joe Hickerson viết vào những năm 1950, 1960.

Ban đầu, Pete Seeger lấy cảm hứng từ 3 câu dân ca Ukraina được nói đến trong tiểu thuyết "Sông Đông êm đềm" của Mikhail Sholokhov để viết ra 3 đoạn đầu tiên của "Where have all the flowers gone". Sau đấy, Hickerson thêm tiếp vào 2 đoạn nói về số phận của các chiến binh và về quang cảnh nghĩa trang làm hoàn chỉnh ca khúc.

Người ta nói về cái chết, về tính nghiệt ngã của chiến tranh sao mà lại dễ hiểu và nhẹ tênh đến thế. Nhưng chính sự giản dị tựa hồ hơi thở được truyền tải trên giai điệu đều đều, chậm rãi, đậm chất dân ca Mỹ ấy lại ám ảnh người nghe hơn bất cứ một bản bi ca nào khác.

"Where have all the flowers gone" gồm 5 đoạn lời, xen lẫn vào mỗi đoạn, giữa những câu hỏi là 3 câu hát "Long time passing", "Long time ago" rồi "Oh, when will they ever learn?", đã diễn tả vòng quay bất tận của trái đất, của cuộc sống với biết bao thế hệ tiếp nối nhau.

Từ đó, ca khúc dẫn dắt người nghe đến một câu hỏi khác: tới bao giờ mới không còn chiến tranh, không còn những người vợ khóc chồng, người mẹ khóc con, đứa bé mất cha vì tử trận? Câu trả lời là cho đến khi nào trái đất vắng bóng những bông hoa...

Đấy là chuyện không tưởng và dù thế nào thì cuộc sống vẫn tiếp diễn, vì vậy cứ tin rằng bên cạnh những gì đen tối là bao điều đẹp đẽ, bên cạnh khổ đau là niềm hạnh phúc. Như bên cạnh mộ chí của các chiến binh tử trận luôn có những bó hoa tươi thắm.

Trên cánh đồng, trong gió lộng, lại có những cô bé đùa nghịch bên hoa.

WHERE HAVE ALL THE FLOWERS GONE
Pete Seeger & Joe Hickerson

1. Where have all the flowers gone?
Long time passing.
Where have all the flowers gone?
Long time ago.
Where have all the flowers gone?
The girls have picked them ev'ry one.
Oh, when will you ever learn?
Oh, when will you ever learn?

2. Where have all the young girls gone?
Long time passing.
Where have all the young girls gone?
Long time ago.
Where have all the young girls gone?
They've taken husbands, every one.
Oh, when will you ever learn?
Oh, when will you ever learn?

3. Where have all the young men gone?
Long time passing.
Where have all the young men gone?
Long time ago.
Where have all the young men gone?
Gone for soldiers every one.
Oh, when will you ever learn?
Oh, when will you ever learn?

4. Where have all the soldiers gone?
Long time passing.
Where have all the soldiers gone?
Long time ago.
Where have all the soldiers gone?
They've gone to graveyards, every one.
Oh, when will they ever learn?
Oh, when will they ever learn?

5. Where have all the graveyards gone?
Long time passing.
Where have all the graveyards gone?
Long time ago.
Where have all the graveyards gone?
Covered with flowers, every one.
Oh, when will they ever learn?
Oh, when will they ever learn?

Tuyết rơi tháng Tư

2007-04-15T10:44:00.000+07:00

"Tuyết rơi mùa hè" có lẽ là một trong ba ca khúc của Trần Lê Quỳnh được nhiều người yêu thích nhất, bên cạnh "Chân tình" và "Cô gái đến từ hôm qua".

Nếu như "Chân tình" là ước vọng, là lời thề của ngày quay về bên nhau giữa chàng trai và cô gái, thì "Cô gái đến từ hôm qua" nói đến cuộc chờ đợi vô vọng trong cái ngày mà chàng trai trở lại. Và "Tuyết rơi mùa hè" chính là phần tiếp theo của câu chuyện tình yêu dang dở ấy. Ở đó, dường như chàng trai đã thật sự chấp nhận với một thực tế xót xa rằng người yêu của anh sẽ không đến như lời hẹn ước, cũng như tuyết chẳng thể nào rơi giữa mùa hè...

Nếu anh gặp em từ đầu, có lẽ đã không ai qua bể dâu
Nếu anh được sống từ đầu, vẫn muốn bên em như thời thơ ấu
Nếu mai rời xa nhìn lại, trong giấc mơ anh, em sẽ hiện ra
Như tuyết mùa hè rạng ngời trong màu áo trắng phau.

Người ta dùng từ "nếu" trong câu chuyện kể về quá khứ để diễn đạt sự nuối tiếc. Và khi từ "nếu" xuất hiện liên tiếp nhau thì chắc hẳn, người ấy vẫn còn day dứt biết nhường nào.

Đã bao giờ bạn từng có ước mong gặp được người mình yêu sớm hơn? Đã bao giờ bạn nói rằng nếu phải lựa chọn lại, thì bạn vẫn dành tình cảm cho người yêu hiện tại? Có lẽ bạn đã từng. Nếu vậy thì hẳn cũng có lúc sự đổ vỡ trong tình yêu ám ảnh bạn, bám riết lấy bạn, ngay cả trong giấc mơ – trạng thái vô thức, hay tiềm thức lúc bạn buột miệng cất tiếng gọi hoặc quen tay ghi lên giấy tên người mình yêu.

Sự ám ảnh ấy được cụ thể hoá trong tâm trí mỗi người bằng các hình tượng khác nhau và thường là sẽ gắn liền với những kỷ niệm. Chàng trai của ca khúc đã chọn cho mình một hình ảnh là "tuyết mùa hè". Vì sao?

Nếu em rồi sẽ ở lại, anh sẽ biết yêu em hơn ngày xưa
Nếu những màu sắc nhạt dần, anh sẽ vẽ em với màu nỗi nhớ
Và nếu thời gian trở lại, thì những nhánh sông hay bao con đường
Cũng sẽ dẫn về một ngày anh chờ em...

Vẫn là những từ "nếu" khắc khoải khôn nguôi. Hình ảnh "những nhánh sông hay bao con đường" trong đoạn này làm ta liên tưởng đến "những con đường anh đi rồi cũng đưa anh về bên em" ở bài " Chân tình".

Chàng trai hiểu rằng cô gái không ở lại nữa, và ký ức nào rồi thì cũng phai nhạt theo thời gian như là vẫn thế. Nhưng chàng trai vẫn muốn có được cơ hội để yêu, vẫn muốn những sắc màu của nỗi nhớ không mất đi và vẫn mong chờ một ngày tao ngộ. Phải chăng chàng trai đã thật là "ngoan cố" khi vẫn tin rằng sẽ có một ngày như vậy?

Vì ngày em đến là ngày tuyết rơi mùa hè
Bầu trời lấp lánh những cánh hoa như sao tỏa bay
Và dù anh có trẻ lại vẫn nguyên lời thề
Vì màu nơ trắng em cài là hoa tuyết không tàn.

Không. Chàng trai không ngoan cố như thế đâu, thực ra anh đang chấp nhận đấy, cho dù để đến được với điều ấy, chàng trai đã trải qua biết bao đau đớn trong cõi lòng. "Ngày em đến" – ngày hai người gặp lại nhau là ngày mà "bầu trời lấp lánh những cánh hoa như sao toả bay". Cánh hoa tuyết có màu trắng như màu áo cũ, như chiếc nơ cài trên mái tóc xưa... Những hình ảnh thật đẹp, tinh khôi và huyền ảo. Nỗi niềm trong lòng chàng trai đến đây theo điệp khúc như dâng trào, vỡ oà, bay cao và tan vào không gian vô tận của khung trời ngập tràn kỷ niệm.

Tất cả những điều trên đã diễn ra bên trong nội tâm của chàng trai, còn thực tế, anh đang sống giữa sa mạc tình yêu, giữa một mùa hè nóng bỏng và khắc nghiệt. Mùa hè ấy thì làm gì có tuyết. Trong đời mình, "anh" sao thể có "em"...

Hai cụm từ "trẻ lại" và "lời thề" ở đoạn cuối này khiến người nghe liên tưởng đến "Cô gái đến từ hôm qua". Và cùng với hình ảnh những con đường trong đoạn thứ hai, chúng đã tạo nên một sợi dây liên kết về mặt nội dung cũng như cảm xúc giữa ba ca khúc hay nhất của Trần Lê Quỳnh. Nếu như được chọn tiếp một ca khúc do anh sáng tác để tiếp nối mạch câu chuyện về chàng trai và cô gái, có lẽ không có bài hát nào thích hợp hơn "Mùa hạ cuối cùng":

Sẽ nhớ mãi khi mai ta về, lòng như mây trắng giữa trời ấu thơ
Những ánh mắt trao nhau tha thiết gợi về ký ức mùa hè đã qua...

Dẫu thế nào thì rồi họ cũng sẽ gặp lại, và mong sao ngày ấy, lòng hai người sẽ nhẹ nhàng, thanh thản như mây trắng bay giữa trời ấu thơ.

Góp lá mùa xuân

2006-07-17T20:38:00.005+07:00

Đôi khi, tôi chỉ muốn làm một người phu cần mẫn góp lá cho mùa xuân của cuộc sống này.

GÓP LÁ MÙA XUÂN
Trịnh Công Sơn, 1969-70

Người phu quét lá bên đường
Quét cả nắng vàng
Quét cả mùa Thu
Rừng Thu phơi những cành khô
Trăng về sau hè
Ngày Thu xanh yếu làn da
Em nằm ốm chờ

Người phu quét lá dưới nguồn
Quét cả gió nồm
Quét cả mùa Đông
Đầu sân hoa tím sầu đông
Bèo mang hoa tím về sông
Còn em xanh mướt hồng nhan
Chiều em ra bến cầu kinh

Người phu quét lá bên đường
Quét cả nắng hồng
Quét Hạ buồn tênh
Mầu da em đã nâu hồng
Chân nhuộm phố phường
Em về biển xa
Bàn chân thoát chốn ao tù
Em về đứng chờ
Dưới ngọn tình ca

Mùa Xuân lót lá em nằm
Lót đầy hố hầm
Lót lời đạn bom
Người phu thôi quét bên đường
Quét chỗ em nằm
Quét cả mùa Xuân.