Phục Sinh

Tối qua, tôi đi cùng hai người bạn Công giáo đến Đại chủng viện Thánh Giuse để dự lễ Phục Sinh. Tổ chức trong khuôn viên của một học viện Thiên Chúa giáo nên buổi lễ giản dị, ấm cúng và không có quá nhiều người tham gia. Thỉnh thoảng tôi hòa thanh cùng cộng đoàn người Công giáo cất lên những bài thánh ca in trên tờ gấp. Một trải nghiệm tôn giáo nho nhỏ. Gió từ sông Sài Gòn thổi vào nhè nhẹ, mùi hương thoang thoảng, thánh nhạc du dương, làm tôi chỉ muốn gật gù. Ai đó lên chương trình hẳn là đã tính tới vấn đề này. Cứ chừng dăm mười phút, người chủ lễ lại yêu cầu cộng đoàn đứng lên, khi thì nghe trích đọc Kinh thánh, khi thì đáp lời hát, làm tôi có muốn ngủ cũng không được.

Dù đã có vài thoáng xúc động khi nghe gần một nghìn người Công giáo trầm hùng cất lên lời nguyện Amen, nhưng cảm giác rõ nhất của tôi trong gần hai tiếng ở đây là sự bất lực khi muốn thâm nhập vào bầu không khí đức tin của họ. Hệ thống từ vựng và điển tích Thiên Chúa giáo là cản trở đầu tiên, nhưng dù vậy, đức tin có lẽ không phải là một cái gì đó có thể diễn đạt bằng ngôn từ. Không ai có thể làm người khác hiểu được đức tin của mình. Không ai có thể làm người khác biết được Chúa của mình ra sao, cho dù tất cả đều gọi chung Chúa là Chúa. Đức tin hoàn toàn là một trải nghiệm cá nhân. Người ta chỉ có thể chia sẻ cho nhau những kinh nghiệm trên hành trình đi tới đức tin.

Sẻ nhỏ

Mưa tối. Có con sẻ nhỏ đậu trên thành cửa sổ phía sau phòng. Tôi ngó nó, nó phập phồng ngó tôi. Chắc sẻ hoảng lắm, nhưng ngoài trời mưa lạnh và hẳn là đang đói và mệt nên nó đành liều vậy. Tôi lấy ít gạo cho vào cái muỗng, pha chút nước, gí gí vào mỏ nó nhưng nó lảng tránh. Ra ngoài một lát, lúc quay vào tôi thấy sẻ lim dim. Tôi tắt đèn. Khi nó ngủ dậy, mong sao trời tạnh và nó còn đủ sức để trở về tổ.

Những con chim cô đơn là những con chim đang rất buồn. Con chim tha về từng cọng cỏ khô. Con chim hót một mình trong mưa. Và con chim tiến thoái lưỡng nan.

Chiều mùa xuân

Chiều về, gia đình ghé thăm nhà người quen bên quận 7. Ngôi nhà rộng và thoáng. Gió lồng lộng thổi ngoài hiên. Bất chợt có tiếng leng keng. Tôi thẫn thờ mất vài giây rồi mới đưa mắt kiếm tìm nguồn âm thanh. Chiếc chuông gió treo bên cửa ra vào. Trong vài giây thẫn thờ ấy, tiếng chuông gió đã đưa tôi về một chốn xa vắng nào đó mà tôi không kịp nhận ra. Thực tại đang là mùa xuân nhưng sao tiếng chuông gió lại làm tôi nghĩ đến Thảo Phương khi bà nhớ về tiếng chuông chiều mùa đông. Những thanh âm không ngờ, lan truyền qua môi trường gần với chân không, xuyên thấu và làm tâm hồn run rẩy.

Giọt nắng bên thềm

Có một dạo chiều nào đi làm về tôi cũng ngang qua con hẻm ấy. Con hẻm trên đường Hoàng Văn Thụ, cạnh viện bảo tàng. Ngang qua hàng ngày nhưng ký ức chỉ trở về với tôi vào một trưa thứ 7, khi tôi chạy xe chầm chậm và nhìn lên tấm biển treo trên đầu lối vào. Hẻm vẫn vắng lặng. Nằm trong cùng hẻm phụ, ngôi nhà xưa khóa kín cửa.

Tôi từng đến ngôi nhà này vào mùa hè năm 2003, khi mới từ Bắc trở lại Sài Gòn và nhận lời chuyển can nước mơ cho họ hàng một nguời quen. Mở cổng cho tôi là người đàn ông tuổi trung niên, tóc điểm bạc. Tiếp tôi ông không cười nhưng cử chỉ lịch thiệp và gần gũi. Chúng tôi ngồi uống nước chè, nói đôi ba câu chuyện về nhau và về người quen chung.

Trong nhà chỉ có ông và anh con trai. Con trai ông hơn tôi vài tuổi. Anh bị bệnh hiểm nghèo, nằm ở góc phòng. Một khoảng lặng xen vào giữa chúng tôi. Lúc ấy mặt trời đã lên cao, rọi nắng xuống khoảng vườn nhỏ đằng sau nhà. Nắng chiếu lên thềm, hắt vào gian phòng chúng tôi ngồi thứ ánh sáng vàng dịu mát. Tôi nhìn người đàn ông. Ông đang trầm ngâm, đôi mắt hướng xuống sàn, hai bàn tay chụm lại. Và ở kia, trong vùng tối nhất của ngôi nhà, con trai ông vẫn im lìm nằm đó...

Sự tĩnh lặng. Khu vườn. Ánh nắng. Bậc thềm. Vẻ buồn bã của người đàn ông. Ánh sáng ngày hè và bóng tối góc nhà. Tất cả như trong một bức tranh. Một bức tranh của ký ức mà kể từ hồi ấy, tôi không thể hình dung ra một khung cảnh và một người đàn ông nào khác mỗi khi nghe "Giọt nắng bên thềm".

Hoa vẫn hồng trước sân nhà tôi
Chim vẫn hót sau vườn nhà tôi
Giọt nắng bâng khuâng
Giọt nắng rơi rơi bên thềm

Tôi vẫn còn nhớ mấy chữ đầu tiên trong câu nói của người đàn ông trước lúc chia tay, "Anh đã có lòng chuyển quà...". Anh đã có lòng. Anh đã có lòng... Đằng sau lời cảm ơn lịch sự và chân tình ấy, từ trong giọng nói trầm tĩnh từng trải của người đàn ông, tôi còn cảm nhận được nỗi buồn.

Nỗi buồn của một con người mà năm tháng qua đi, chỉ còn lại sự tịch mịch và nỗi cô đơn mỗi khi lắng nghe tiếng vọng của những biến động trong cuộc đời mình, như người đàn ông của "Giọt nắng bên thềm". Nhưng với người đàn ông mà tôi từng gặp, nỗi buồn có phải chỉ đến từ tiếng vọng của ký ức? Nỗi buồn của ông đến từ thực tại. Con trai ông nằm bệnh ngày qua ngày ngay trước mắt ông. Một thực tại nhuộm màu thời gian, và vì vậy có lẽ nó cũng là tiếng vọng của ký ức.

Chỉ có trong tôi, ngày đã sang đêm lâu rồi

Bẵng đi 7 năm, gần đây khi nói chuyện với người quen, tôi cảm thấy vui khi biết bệnh tình con trai người đàn ông đã thuyên giảm khá nhiều. Ông đã bán ngôi nhà và chuyển ra sống ở Hà Nội.

Lâu lắm rồi tôi không uống nước mơ. Hồi mới chuyển nhà vào Sài Gòn, chắc là do vẫn còn nhớ hương vị miền Bắc nên mẹ tôi ngâm mơ để thi thoảng pha nước uống cho mát, nhưng dần dần chẳng thấy mẹ tôi làm vậy nữa. Khi đi giữa tiết trời nóng nực ở Sài Gòn những ngày này, tôi lại thèm một cốc nước mơ lạnh.

Chiều sương khói

Tháng Sài Gòn nóng nhất sắp đi qua và mùa mưa đang tới. Trời chiều nay âm u lạ lùng. Sương trắng mờ mắc quanh những tòa cao ốc và trên đỉnh những rặng cây. Về tới nhà, tôi tha thẩn đứng bên hành lang. Mùi khói. Ở đâu đó trong thành phố người ta đang đốt lá cây. Vậy là không phải sương mà là khói.

Mùi khói gợi nhắc về tổ ấm. Tôi thích lang thang lúc chiều tà trong những ngày u ám và có mưa. Không ai muốn trải qua cảm giác cô độc quá lâu, nhưng sẽ là một trải nghiệm hấp dẫn khi người ta tự đẩy mình vào trạng thái cô đơn và lạc lõng, để rồi ở điểm tận cùng của nỗi buồn và hoang mang, người ta thêm một lần nữa xúc động nhận ra rằng mình còn có một mái nhà để trở về, còn có mẹ chờ mình cùng bữa tối. Đôi khi tôi thấy mình chưa từng là ai khác một đứa trẻ.